Влияние гелий-неоновой лазеротерапии на состояние микроциркуляции у больных с ишемическим инсультом

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրուկտոզով պայմանավորված նյութափոխանակային խանգարումների նեյրոնային և անոթային դրսևորումների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բուսական ծագման հակախոլինէսթերազային ակտիվությամբ օժտված միջոցների հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյութափոխանակության խանգարումների և նյարդային ու անոթային համակարգերի գործունեության փոխկապակցվածությունն է։ Ուսումնասիրվում են այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ֆրուկտոզի բարձր կամ երկարատև ազդեցության հետևանքով՝ ուշադրություն դարձնելով նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակին, անոթային կարգավորմանը և օրգանիզմի նյութափոխանակային հավասարակշռությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հակախոլինէսթերազային ակտիվություն ունեցող բուսական միջոցների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար դրանց հնարավոր դերը առաջացած խանգարումների մեղմացման կամ կանխարգելման գործընթացում։ Հակախոլինէսթերազային ազդեցությունը դիտարկվում է հատկապես խոլիներգիկ հաղորդակցության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ացետիլխոլինի փոխանակության փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ինչպես նյարդային համակարգի գործունեության, այնպես էլ անոթային տոնուսի կարգավորման վրա։ Հետազոտությունը համադրում է նյութափոխանակային, նեյրոնային և անոթային ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ փորձելով բացահայտել դրանց միջև առկա փոխկապակցվածությունները և գնահատել բուսական ծագման կենսաբանական ակտիվ միացությունների պաշտպանիչ ներուժը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել կենսաբժշկական հետազոտությունների, նեյրոֆիզիոլոգիայի, դեղագիտության, ֆարմակոլոգիայի, նյութափոխանակության խանգարումների և բուսական ծագման բուժական միջոցների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն նաև կարող է հետաքրքրել հետազոտողներին, ովքեր ուսումնասիրում են սննդային գործոնների ազդեցությունը նյարդաանոթային համակարգի վրա և բնական միացությունների կիրառման հնարավորությունները նյութափոխանակային ու նյարդաանոթային խանգարումների պայմաններում։

Գյուղատնտեսություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Դամղանի հովտի հողերի գնահատման արդյունավետ մեթոդների կիրառմանը՝ գարու և աշնանացան ցորենի առավել նպատակահարմար տեղաբաշխման նպատակով։ Ուսումնասիրության հիմնական խնդիրը հողային ռեսուրսների որակական և արտադրատնտեսական ներուժի գնահատումն է և դրա հիման վրա տարբեր հողատարածքների համապատասխանության որոշումը տվյալ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճեցման համար։ Հողի արդյունավետ օգտագործումը պահանջում է ոչ միայն դրա ընդհանուր բերրիության գնահատում, այլև տվյալ տարածքի կլիմայական, ջրային, ֆիզիկական և քիմիական պայմանների համակողմանի ուսումնասիրություն։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հողի մեխանիկական կազմը, հումուսի պարունակությունը, թթվայնությունը, աղայնությունը, սննդատարրերի առկայությունը, խոնավության ռեժիմը, ջրաթափանցելիությունը, կառուցվածքը և այլ ագրոքիմիական ու ագրոֆիզիկական հատկություններ։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս որոշելու հողերի պիտանիության աստիճանը տարբեր մշակաբույսերի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գարու և աշնանացան ցորենի կենսաբանական և ագրոտեխնիկական պահանջներին։ Չնայած երկու մշակաբույսերն էլ հացահատիկային են և ունեն որոշակի ընդհանուր պահանջներ, դրանց աճի և բերքատվության վրա կարող են տարբեր կերպ ազդել հողի խոնավությունը, սննդային ռեժիմը, ջերմաստիճանային պայմանները, հողի կառուցվածքը և այլ գործոններ։ Հետևաբար մշակաբույսերի ճիշտ տեղաբաշխումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն հողի ընդհանուր որակի, այլև կոնկրետ մշակաբույսի պահանջների և տվյալ տարածքի բնական պայմանների համապատասխանության վրա։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է հողերի գնահատման տարբեր մեթոդների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հողերի բոնիտավորումը, որակական գնահատումը, ագրոէկոլոգիական խմբավորումը և այլ մոտեցումներ կարող են օգտագործվել հողային ռեսուրսների արտադրական ներուժը որոշելու համար։ Ժամանակակից մոտեցումները կարող են ներառել նաև աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, քարտեզագրման և տարածական վերլուծության գործիքների կիրառություն, որոնք հնարավորություն են տալիս հողերի հատկությունները կապել կոնկրետ տարածքների հետ և կազմել մշակաբույսերի տեղաբաշխման համապատասխան քարտեզներ։ Հողերի գնահատման արդյունքների հիման վրա հնարավոր է առանձնացնել տարբեր պիտանիության գոտիներ՝ առավել բարենպաստ, սահմանափակ պիտանի կամ ոչ նպատակահարմար տարածքներ։ Նման գոտիավորումը թույլ է տալիս յուրաքանչյուր հողատարածքի համար ընտրել առավել համապատասխան մշակաբույս և մշակության եղանակ՝ նպաստելով բերքատվության բարձրացմանը և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տնտեսական արդյունավետության հարցը։ Ճիշտ տեղաբաշխումը կարող է նվազեցնել պարարտանյութերի, ոռոգման, հողի մշակության և այլ ագրոտեխնիկական միջոցառումների ավելորդ ծախսերը՝ միաժամանակ բարձրացնելով բերքի կայունությունն ու որակը։ Աշխատանքը կարող է հաշվի առնել նաև հողերի երկարաժամկետ պահպանության խնդիրները, քանի որ մշակաբույսերի անհամապատասխան տեղաբաշխումը կամ հողի նկատմամբ ոչ ճիշտ ագրոտեխնիկական մոտեցումները կարող են նպաստել հողի դեգրադացմանը, էրոզիայի, սննդատարրերի նվազմանը և բերրիության անկմանը։ Հետևաբար հողերի գնահատման մեթոդների կիրառումը պետք է դիտարկվի ոչ միայն ընթացիկ բերքատվության բարձրացման, այլև հողային ռեսուրսների կայուն կառավարման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է Դամղանի հովտի հողային ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտման մեջ։ Ստացված տվյալները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական արտադրության պլանավորման, մշակաբույսերի տարածքային տեղաբաշխման, հողի կառավարման և բերքատվության կանխատեսման նպատակներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոնոմիայի և տարածական պլանավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել գարու և աշնանացան ցորենի տեղաբաշխումը՝ հաշվի առնելով հողերի որակական հատկությունները և տվյալ տարածքի բնական պայմանները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի գործընթացների ստոխաստիկ մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Քննարկվում են տնտեսական աճի վրա ազդող հիմնական մակրոտնտեսական գործոնները, դրանց փոխկապակցվածությունը և պատահական տատանումների ազդեցությունը տնտեսական զարգացման դինամիկայի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավանականային մոդելների, տնտեսաչափական մեթոդների և վիճակագրական վերլուծության գործիքների կիրառմանը՝ տնտեսական աճի օրինաչափությունների բացահայտման և կանխատեսումների իրականացման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են համախառն ներքին արդյունքի փոփոխությունների, ներդրումների, սպառման, զբաղվածության, արտադրողականության և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական ցուցանիշների ժամանակային շարքերի վերլուծությանը, անորոշության պայմաններում տնտեսական գործընթացների մոդելավորմանը, պատահական շեղումների գնահատմանը և տարբեր տնտեսական սցենարների ձևավորմանը։ Կարևորվում են Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունների, արտաքին տնտեսական ցնցումների և ներքին մակրոտնտեսական փոփոխությունների հաշվառումը մոդելավորման գործընթացում։ Աշխատությունը նպաստում է տնտեսական աճի կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տնտեսական քաղաքականության որոշումների գիտական հիմնավորմանը և մակրոտնտեսական ռիսկերի գնահատման գործիքների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսաչափագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, մաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման, փոխակերպման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքական ինստիտուտները դիտարկվում են որպես պետության և հասարակության փոխհարաբերությունները կազմակերպող առանցքային կառույցներ, որոնց գործունեությունն անմիջականորեն կապված է քաղաքական համակարգի կայունության, ժողովրդավարական կառավարման, իշխանության լեգիտիմության և հասարակական մասնակցության հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորումից հետո քաղաքական համակարգի զարգացման հիմնական փուլերը, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների պատճառներն ու ուղղությունները, ինչպես նաև քաղաքական միջավայրի վերափոխման ազդեցությունը պետական կառավարման մեխանիզմների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների փոխհարաբերություններին, կուսակցական համակարգին, ընտրական ինստիտուտներին, քաղաքացիական հասարակության դերակատարությանը և քաղաքական մասնակցության ձևերին։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել այն գործոնները, որոնք նպաստում են քաղաքական ինստիտուտների կայացմանը կամ, հակառակը, սահմանափակում դրանց արդյունավետությունը՝ դիտարկելով իրավական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների փոխազդեցությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և ժողովրդավարական զարգացման կապը։ Քննարկվում են իշխանության հաշվետվողականության, քաղաքական մրցակցության, հանրային վերահսկողության, ընտրական գործընթացների, պետական կառավարման արդյունավետության և քաղաքացիների քաղաքական ներգրավվածության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Հայաստանի քաղաքական ինստիտուտները փոփոխվել տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպիսի մարտահրավերներ են առաջացել դրանց զարգացման ընթացքում և ինչ նշանակություն ունեն ինստիտուցիոնալ կայունությունն ու արդյունավետությունը երկրի քաղաքական համակարգի հետագա զարգացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի քաղաքական համակարգի և պետական ինստիտուտների զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է պոլիեսթերային խեժերի և Հայաստանի տարածքում տարածված լեռնային ապարներից ստացվող լցանյութերի հիման վրա նոր շինարարական կոմպոզիտային նյութերի մշակմանն ու դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ շենքերի և կառուցվածքների վերականգնման, վերանորոգման ու ամրացման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում տարբեր տեսակի բնական հանքային հումքի ֆիզիկամեխանիկական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց մշակման եղանակները և պոլիմերային կապակցանյութերի հետ համատեղ օգտագործման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպոզիտների բաղադրության օպտիմալացմանը, խեժի և լցանյութի հարաբերակցությանը, մասնիկների չափերին ու կառուցվածքին, ինչպես նաև այդ գործոնների ազդեցությանը ստացվող նյութերի ամրության, կպչունության, խտության, ջրակայունության, մաշակայունության և երկարատև շահագործման հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են նոր նյութերի մեխանիկական բնութագրերը տարբեր բեռնվածքների պայմաններում՝ գնահատելով դրանց սեղմման, ձգման և ծռման նկատմամբ դիմադրությունը և համեմատելով ավանդական շինարարական նյութերի համապատասխան ցուցանիշների հետ։ Կարևորվում է կոմպոզիտային նյութերի և գոյություն ունեցող բետոնե, քարե կամ այլ կառուցվածքային տարրերի միջև ամուր կապի ապահովումը, քանի որ վերականգնման աշխատանքների արդյունավետությունը մեծապես կախված է նոր և հին նյութերի համատեղ աշխատանքից։ Քննության են առնվում ճաքերի և վնասված հատվածների վերականգնման, կառուցվածքային տարրերի ամրացման, պաշտպանիչ շերտերի ձևավորման և շենքերի շահագործման ժամկետի երկարացման հնարավոր տեխնոլոգիական լուծումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի տեղական հանքային հումքի օգտագործման տնտեսական և տեխնոլոգիական առավելություններին, ինչը կարող է նվազեցնել ներմուծվող նյութերից կախվածությունը և նպաստել տեղական բնական ռեսուրսների առավել արդյունավետ կիրառմանը։ Փորձարարական հետազոտությունների միջոցով որոշվում են տարբեր բաղադրություններով կոմպոզիտների հատկությունները և ընտրվում են այն տարբերակները, որոնք առավել համապատասխան են շինարարական վերականգնման ու ամրացման պահանջներին։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել բնակելի, հասարակական և արդյունաբերական շենքերի, ինժեներական կառույցների և վնասված կառուցվածքային տարրերի վերականգնման գործընթացներում՝ նպաստելով դրանց ամրության, հուսալիության և երկարակեցության բարձրացմանը։

Հոգեբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ հոգեֆիզիոլոգիայի հիմնական հասկացությունները և ուսումնասիրության օբյեկտը, նյարդային համակարգի դերը հոգեկան գործընթացների ձևավորման մեջ, զգայության, ընկալման, հիշողության և ուշադրության ֆիզիոլոգիական հիմքերը, հույզերի և վարքի կենսաբանական մեխանիզմները, մարդու օրգանիզմի հոգեկան և ֆիզիոլոգիական համակարգերի փոխազդեցությունը։ Այն օգտակար է՝ հոգեբանության և մանկավարժության ուսանողների համար, բժշկության և հարակից ոլորտների սովորողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մարդու վարքի և նյարդային գործունեության գիտական հիմքերով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է հոգեֆիզիոլոգիայի հիմունքների համակարգված պատկերացում՝ կապելով հոգեկան գործընթացները կենսաբանական մեխանիզմների հետ։