Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPsychology
Позитивная установка к нормам права как важнейший фактор психологической профилактики отклоняющегося поведения юношей
Այս աշխատանքը նվիրված է երիտասարդների շրջանում շեղվող վարքագծի կանխարգելման հոգեբանական հիմքերին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով իրավական նորմերի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը որպես կանխարգելիչ ազդեցության հիմնական գործոն։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է իրավագիտակցությունը, սոցիալական նորմերի ընդունումը և արժեքային կողմնորոշումների ձևավորումը ազդում անձի վարքագծային ընտրությունների վրա՝ նվազեցնելով հակաիրավական գործողությունների հավանականությունը։ Վերլուծվում են սոցիալականացման գործընթացները, ընտանիքի, կրթական հաստատությունների և հասակակիցների խմբերի դերը իրավական մշակույթի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև այն հոգեբանական մեխանիզմները, որոնք նպաստում են նորմերի ներքինացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոտիվացիոն կառուցվածքներին, ինքնակարգավորման կարողություններին և անձի ինքնագիտակցության զարգացման մակարդակին, որոնք միասին ձևավորում են վարքագծի կայուն ուղղվածություն դեպի սոցիալապես ընդունելի և իրավական նորմերին համապատասխան գործողություններ։ Աշխատությունը նաև քննարկում է կանխարգելիչ աշխատանքի մեթոդները՝ ներառյալ հոգեբանական աջակցությունը, կրթական ծրագրերը և սոցիալական միջամտությունները, որոնք ուղղված են երիտասարդների շրջանում իրավական պատասխանատվության բարձրացմանը։ Շեշտվում է, որ իրավական նորմերի նկատմամբ դրական վերաբերմունքը ոչ միայն իրավական գիտելիքի արդյունք է, այլ նաև խորքային հոգեբանական և սոցիալական գործընթացների համադրություն, որը ձևավորվում է երկարաժամկետ դաստիարակչական ազդեցության արդյունքում։
Updated: 2026-09-22
Psychology
ՄԱՀՎԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Այս գիրքը ուսումնասիրում է մահվան հոգեբանական ընկալումները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են մարդիկ տարբեր մշակույթներում և կյանքի տարբեր փուլերում ընկալում մահը, կորստի գաղափարը և մահվան հետ կապված վախերը։ Այն անդրադառնում է մահվան նկատմամբ անհատի հուզական արձագանքներին՝ ներառելով վախ, տագնապ, ընդունում, իմաստավորման փորձեր և հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմներ։ Գրքում քննարկվում են նաև սուգի և կորստի փուլերը, վշտի մշակումը, ինչպես նաև մահացու հիվանդությունների դեպքում հոգեբանական աջակցությունը և պալիատիվ խնամքի հոգեբանական կողմերը։ Հեղինակը ներկայացնում է մահվան ընկալման զարգացումը կյանքի տարբեր տարիքային փուլերում՝ մանկությունից մինչև ծերություն, և վերլուծում է սոցիալական, մշակութային և կրոնական գործոնների ազդեցությունը այդ ընկալումների վրա։ Նյութը համադրում է տեսական մոտեցումներ և կլինիկական դիտարկումներ՝ օգնելով հասկանալ մահվան հետ կապված հոգեբանական գործընթացները և դրանց ազդեցությունը մարդու վարքագծի, արժեքների և կյանքի իմաստավորման վրա։ Գիրքը օգտակար է հոգեբանների, բժշկական մասնագետների, սոցիալական աշխատողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են կյանքի վերջավորության հոգեբանական ուսումնասիրությամբ։
Updated: 2026-09-18
History
Հայկական մատենագիտություն․ 5–18-րդ դարեր, հատոր Ա
Այս աշխատությունը հայ մատենագիտական գիտության կարևոր և ծավալուն ուսումնասիրություններից է, որն ուղղված է հայ ժողովրդի գրավոր մշակութային ժառանգության համակարգված բացահայտմանը, գրանցմանը, դասակարգմանը և գիտական շրջանառության մեջ դնելուն։ Այն ընդգրկում է հինգերորդից մինչև տասնութերորդ դարերն ընկած ժամանակաշրջանի հայկական գրավոր ժառանգությունը՝ ներկայացնելով հայ մատենագրության բազմադարյա զարգացման ընթացքը, մտավոր և գիտական կյանքի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ գրքի, ձեռագրական մշակույթի և գրական ավանդույթի պատմական նշանակությունը։ Աշխատության առանցքում հայերեն գրավոր աղբյուրների, մատենագիտական միավորների և հայ հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության բացահայտումն ու հնարավորինս ամբողջական գրանցումն է։ Նման մատենագիտական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ գրականության և գիտության պատմական ծավալի, տարբեր դարաշրջաններում ստեղծված երկերի բազմազանության, դրանց թեմատիկ ուղղությունների և հայ մտավոր կյանքի զարգացման մասին։ Ներկայացված ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայ մշակույթի պատմության համար, քանի որ ընդգրկում է հայ գրավոր մշակույթի ձևավորման և զարգացման կարևորագույն փուլերը՝ վաղ միջնադարյան քրիստոնեական մատենագրությունից մինչև ուշ միջնադարյան գրական, պատմագիտական, աստվածաբանական, փիլիսոփայական, լեզվաբանական և այլ բնույթի ստեղծագործություններ։ Այս ժամանակահատվածում ձևավորվել և զարգացել են հայ պատմագրությունը, թարգմանական գրականությունը, մեկնողական ավանդույթը, հոգևոր գրականությունը, գիտական միտքը և տարաբնույթ գրավոր ժանրեր, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մշակութային շարունակականության պահպանման գործում։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը մատենագիտական նյութի գիտական համակարգումն է, որը գրական և պատմական ժառանգությունը դիտարկելու հնարավորություն է տալիս ոչ միայն առանձին հեղինակների կամ ստեղծագործությունների մակարդակով, այլև որպես միասնական և պատմականորեն փոխկապակցված մշակութային ամբողջություն։ Այն արժեքավոր հիմք է ստեղծում հայ մատենագրության պատմության ուսումնասիրման, հեղինակների և նրանց երկերի վերաբերյալ տեղեկությունների որոնման, գրավոր աղբյուրների բացահայտման, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների գրական ու գիտական ժառանգության համեմատական քննության համար։ Հատուկ կարևորություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ նման աշխատությունները նպաստում են հայերեն ձեռագրական և տպագիր ժառանգության պահպանմանը գիտական հիշողության մեջ՝ ապահովելով անցյալի ստեղծագործությունների և դրանց վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունների հասանելիությունը հետագա սերունդների հետազոտողներին։ Այն մեծ նշանակություն ունի հայագիտության, բանասիրության, պատմագիտության, գրականագիտության, աղբյուրագիտության և գրադարանագիտության համար, քանի որ հետազոտողներին տրամադրում է անհրաժեշտ տեղեկատու հիմք՝ գիտական աշխատանքների, ուսումնասիրությունների, մատենագիտական ցանկերի և պատմամշակութային հետազոտությունների իրականացման համար։ Գիրքը կարևոր ընթերցողական և գիտական արժեք ունի նաև այն մարդկանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայ գրավոր մշակույթի պատմությամբ, միջնադարյան մտավոր ժառանգությամբ, հայ հեղինակների ստեղծագործություններով և ազգային գրական ավանդույթի ձևավորմամբ։ Այն ոչ միայն տեղեկատու բնույթի գիտական աշխատություն է, այլև հայ ժողովրդի դարավոր մշակութային ժառանգության ճանաչման և արժևորման կարևոր միջոց, որն ընդգծում է հայ մատենագրության հարստությունը, պատմական խորությունը և համաշխարհային մշակույթի մեջ ունեցած նշանակալի տեղը։
Updated: 2026-11-21
Economics
Տնտեսական առաջընթացը որպես համաշխարհային տնտեսությանը Հայաստանի ինտեգրման արդյունավետ ուղի
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսական առաջընթացի և համաշխարհային տնտեսությանը երկրի արդյունավետ ինտեգրման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ համաշխարհային տնտեսական համակարգում հաջող ներգրավվածությունը պահանջում է ոչ միայն արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնում, այլև ներքին տնտեսության մրցունակության, արտադրողականության, տեխնոլոգիական կարողությունների և ինստիտուցիոնալ միջավայրի շարունակական զարգացում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի տնտեսության զարգացման հիմնական նախադրյալները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել երկրի միջազգային տնտեսական դիրքերի ամրապնդմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին առևտրի զարգացմանը, արտահանման ծավալների և կառուցվածքի բարելավմանը, ներդրումների ներգրավմանը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառմանը և միջազգային տնտեսական համագործակցության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ Հայաստանի տնտեսության համաշխարհային շուկաներին ինտեգրվելու առավելություններին և հնարավոր ռիսկերին՝ հաշվի առնելով փոքր և բաց տնտեսության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես կարող է տնտեսական դիվերսիֆիկացումը նվազեցնել արտաքին շուկաներից և առանձին ապրանքային կամ ֆինանսական ուղղություններից կախվածությունը և բարձրացնել երկրի տնտեսական դիմակայունությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մարդկային կապիտալի զարգացմանը, կրթության և գիտության, նորարարության ու բարձր տեխնոլոգիաների դերին, քանի որ ժամանակակից համաշխարհային տնտեսությունում մրցունակության կարևոր նախապայման է գիտելիքահեն արտադրության և ծառայությունների զարգացումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների, արտահանող ընկերությունների և ներդրումային գործունեության խթանման հնարավորություններին, ինչպես նաև գործարար միջավայրի և տնտեսական կառավարման բարելավմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի տնտեսական կապերը տարբեր երկրների և միջազգային տնտեսական կառույցների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանային համագործակցության հնարավորությունները՝ որպես միջազգային շուկաներ մուտք գործելու լրացուցիչ միջոց։ Աշխատության կարևոր նպատակներից է բացահայտել այն տնտեսական քաղաքականության ուղղությունները, որոնք կարող են միաժամանակ խթանել ներքին տնտեսական աճը և ընդլայնել Հայաստանի մասնակցությունը միջազգային տնտեսական գործընթացներին։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել արտահանման խթանումը, ներդրումային միջավայրի կատարելագործումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը, թվայնացումը, արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացումը և աշխատուժի որակավորման բարձրացումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների մշակման և միջազգային տնտեսական ինտեգրման հնարավորությունների գնահատման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսագետների, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, ձեռնարկատերերի, հետազոտողների և Հայաստանի տնտեսական զարգացման հեռանկարներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-07
Literature
Լեռ Կամսարի օրագրային արձակը
Այս ուսումնասիրությունը անդրադառնում է Լեռ Կամսարի օրագրային արձակին՝ որպես հայ գրականության մեջ սատիրիկ մտածողության և անհատական ինքնարտահայտման յուրահատուկ ձևի։ Օրագրային արձակը նրա մոտ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես կենսագրական գրանցումների ձև, այլև որպես գեղարվեստական-հրապարակախոսական տարածք, որտեղ հեղինակը անմիջականորեն արձագանքում է ժամանակի հասարակական-քաղաքական իրադարձություններին՝ հաճախ օգտագործելով սարկազմ, հեգնանք և կտրուկ քննադատական դիտարկումներ։ Ler Kamsar-ի ստեղծագործական աշխարհում օրագիրը դառնում է մտքի ազատության հարթակ, որտեղ անձնական փորձը միահյուսվում է հասարակական իրականության վերլուծությանը՝ ստեղծելով բազմաշերտ տեքստ, որը միաժամանակ և՛ վավերագրական է, և՛ գեղարվեստական։ Նրա արձակում առանձնահատուկ տեղ ունի ժամանակի քաղաքական իրողությունների քննադատական վերարտադրությունը, հատկապես խորհրդային իրականության պայմաններում անհատի և իշխանության հարաբերությունների բացահայտումը՝ հաճախ արտահայտված հեգնական և ալեգորիկ ձևերով։ Օրագրային ձևը թույլ է տալիս հեղինակին պահպանել խոսքի անմիջականությունը, ներքին ազատությունը և սուբյեկտիվ ընկալման ուժեղ ներկայությունը, ինչի շնորհիվ տեքստերը ձեռք են բերում կենդանի, հաճախ էմոցիոնալ լարված բնույթ։ Միևնույն ժամանակ, այդ գրություններում նկատվում է լեզվական խաղերի, կարճ ձևերի և հարվածային ձևակերպումների կիրառություն, որոնք ուժեղացնում են սատիրիկ ազդեցությունը և ընդգծում հեղինակային դիրքորոշման հստակությունը։
Updated: 2026-09-17
Linguistics
Հայերենի և վրացերենի ինքնուսույց
Գիրքը նախատեսված է հայերեն և վրացերեն լեզուների ինքնուրույն ուսումնասիրման համար՝ ընթերցողին տրամադրելով երկու լեզուների հիմնական տարրերին ծանոթանալու հնարավորություն։ Նմանատիպ ինքնուսույցները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական գիտելիքների տարածման գործում՝ հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ տարբեր լեզուներով խոսող համայնքները սերտորեն փոխգործակցել են առօրյա կյանքում, առևտրում, կրթության և հասարակական գործունեության ընթացքում։ Հայերենի և վրացերենի համատեղ ուսուցումը կարող էր նպաստել հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, հարևան ժողովուրդների լեզուների ճանաչմանը և միջմշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Ինքնուսուցման ձեռնարկների կառուցվածքը սովորաբար հիմնվում է այբուբենի, արտասանության, բառապաշարի, քերականական հիմնական կանոնների և առօրյա հաղորդակցության համար անհրաժեշտ արտահայտությունների աստիճանական յուրացման վրա։ Այսպիսի նյութերը հնարավորություն են տալիս սովորողին ինքնուրույն կազմակերպելու ուսուցման ընթացքը՝ առանց դասընթացի մշտական ղեկավարության, և կիրառելու ձեռք բերած գիտելիքները գործնական իրավիճակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ-վրացական լեզվական ու մշակութային հարաբերությունների և Կովկասում լեզուների ուսուցման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայերենով և վրացերենով հետաքրքրվող ընթերցողներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին լեզվական ձեռնարկների ուսումնասիրողներին։
Updated: 2026-10-28