Ընտրանի։ Ելույթներ, հոդվածներ, հարցազրույցներ (Լևոն Տեր-Պետրոսյան) - Տեր-Պետրոսյան Լևոն

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու քրոնիկ հիվանդությունների զարգացման մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրման համար բիոինֆորմատիկական մոտեցումների մշակմանը և կիրառմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են կենսաբանական մեծածավալ տվյալների վերլուծության մեթոդները, գենոմային և մոլեկուլային տեղեկատվության մշակման գործիքները, հիվանդությունների առաջացման հետ կապված գենետիկական և բջջային գործընթացների բացահայտման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են համակարգչային մոդելավորման, տվյալների ինտեգրման, վիճակագրական վերլուծության և կենսաբանական ցանցերի ուսումնասիրման մեթոդներ, որոնք նպաստում են քրոնիկ հիվանդությունների պատճառների ավելի խորքային ըմբռնմանը և նոր ախտորոշիչ ու թերապևտիկ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, բժիշկների, բիոինֆորմատիկայի մասնագետների, մոլեկուլային կենսաբանների և կենսաբժշկական հետազոտություններով զբաղվող գիտաշխատողների համար։

Իրավաբանություն

Իրավագիտական-համեմատական բնույթի ուսումնական աշխատություն է, որտեղ ներկայացվում է գործարար իրավունքի ձևավորումն ու կիրառումը Հայաստանի Հանրապետությունում, ինչպես նաև քաղաքացիական և առևտրային իրավունքի հիմնական առանձնահատկությունները արտերկրյա իրավական համակարգերում։ Գրքում բացատրվում է գործարար իրավունքի դերը տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման մեջ՝ ներառյալ ձեռնարկատիրական գործունեության իրավական հիմքերը, պայմանագրային հարաբերությունները, ընկերությունների ստեղծումն ու գործունեությունը, ինչպես նաև պարտավորական հարաբերությունների կարգավորումը։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են ՀՀ օրենսդրության հիմնական դրույթները և դրանց կիրառման մեխանիզմները գործարար միջավայրում՝ ընդգծելով իրավական պետության և տնտեսական ազատությունների հավասարակշռությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում է քաղաքացիական և առևտրային իրավունքի համեմատական վերլուծություն տարբեր երկրների իրավական համակարգերում՝ ընդհանուր իրավունքի (common law) և մայրցամաքային իրավունքի (civil law) առանձնահատկությունների ընդգծմամբ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև միջազգային առևտրային հարաբերությունների իրավական կարգավորմանը, պայմանագրերի միջազգային ստանդարտներին և վեճերի լուծման մեխանիզմներին։ Գիրքը նպատակ ունի զարգացնել իրավական մտածողություն և ապահովել համեմատական իրավագիտության խորքային ըմբռնում։

Կենսաբանություն

Մարդու ծագման հարցը վերաբերում է այն գիտական և փիլիսոփայական ուսումնասիրություններին, որոնք բացատրում են ժամանակակից մարդու՝ Homo sapiens առաջացումը և զարգացման պատմությունը։ Գիտական մոտեցման համաձայն՝ մարդը ձևավորվել է երկարատև էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում, որի ընթացքում աստիճանաբար փոխվել են նախամարդկային տեսակները՝ հարմարվելով շրջակա միջավայրի փոփոխություններին և կյանքի պայմաններին։ Այս գործընթացում կարևոր փուլերից են համարվում Australopithecus-ը, որը համարվում է մարդու նախահայրերից մեկը և արդեն ցուցաբերել է երկոտանի շարժման որոշ հատկանիշներ, ինչպես նաև Homo habilis-ը, որը հայտնի է որպես առաջին գործիքներ օգտագործող տեսակ։ Հետագա փուլերում ձևավորվել են Homo erectus-ը, որը արդեն ունեցել է ավելի զարգացած ուղեղ, օգտագործել է կրակ և տարածվել է տարբեր աշխարհագրական շրջաններում։ Ժամանակակից մարդու՝ Homo sapiens-ի ձևավորումը կապված է նաև Աֆրիկայում տեղի ունեցած էվոլյուցիոն գործընթացների հետ, որտեղից նա աստիճանաբար տարածվել է այլ մայրցամաքներ։ Բացի կենսաբանական զարգացումից, մարդու ծագման ուսումնասիրությունը ներառում է նաև սոցիալական և մշակութային գործոններ, քանի որ աշխատանքի գործիքների զարգացումը, լեզվի ձևավորումը և հասարակական կազմակերպման բարդացումը մեծ դեր են ունեցել մարդու որպես տեսակի առանձնացման մեջ։ Փիլիսոփայական տեսանկյունից մարդու ծագման հարցը երբեմն դիտարկվում է նաև որպես մարդու ինքնության և նրա տեղը բնության մեջ հասկանալու փորձ, որը տարբեր մշակույթներում ստացել է նաև կրոնական կամ առասպելական բացատրություններ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Enterobacteriaceae խմբին պատկանող բակտերիալ բջիջների ուլտրամանուշակագույն (UV) ճառագայթման նկատմամբ կայունության ձևավորման մեջ բջջային թաղանթների դերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բջջաթաղանթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով լիպիդային կազմի, թաղանթային սպիտակուցների և արտաքին մեմբրանի (outer membrane) փոփոխությունների ազդեցությունը UV-սթրեսի պայմաններում բջջի կենսունակության վրա։ Վերլուծվում են նաև պաշտպանական մեխանիզմները, այդ թվում՝ ԴՆԹ-ի վերականգնման համակարգերի ակտիվացումը, օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցման ուղիները և մեմբրանային թափանցելիության կարգավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր միջավայրային պայմաններում մեմբրանային ադապտացիաների դինամիկային և դրանց կապին ռեզիստենտականության մակարդակի բարձրացման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և տեսական մոտեցումների համադրություն՝ բացահայտելով բակտերիալ մեմբրանների կարևոր դերը UV-դիմադրության ձևավորման և մանրէների հարմարվողականության կենսաբանական հիմքերում։

Արտասահմանյան գրականություն

«Հարրի Փոթերը և Գաղտնիքների սենյակը» շարքի երկրորդ գիրքն է, որտեղ Հարրի Փոթերը վերադառնում է Հոգվարթս՝ նոր սահմանի և վտանգների հետ։ Այս անգամ դպրոցում սկսում են տեղի ունենալ տարօրինակ ու վտանգավոր դեպքեր։ Ումվիշելի գաղտնի սենյակ է բացվում՝ որտեղ ապրում է հին և ուժեղ մի վտանգ, որը կարող է ոճիրներ գործել և վտանգել բոլորին։ Հարրին, իր ընկերներով՝ Ռոն և Հերմիոնով, ստիպված է բացահայտել այս հանելուկը՝ հանդիպելով կախարդական արկածների, գաղտնի անցուղիների և մութ գաղտնիքների։ Գրքում բացվում է նաև Հոգվարթսի պատմության մի նոր, շատ կարևոր հատված՝ կապված դպրոցի հիմնադիրների և նրանց գաղտնիքներով։ Գիրքը պատմում է ընկերության, քաջության և ինքնահաստատման մասին, ինչպես նաև ցույց է տալիս, որ իրական ուժը գալիս է ճշմարտությունից և համարձակությունից։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-68-512-0

Փիլիսոփայություն

Բրահմանը հինդուիզմի մեջ համարվում է ամենաբարձր և բացարձակ իրականությունը՝ այն անսահման, անփոփոխ և համատարած սկզբունքը, որից ծագում է ողջ տիեզերքը և որի մեջ այն կրկին լուծվում է։ Այն չի ընկալվում որպես անձնական աստված, այլ որպես գոյության հիմք, գիտակցության և տիեզերքի միասնական էություն, որը գերազանցում է մարդու զգայարանները և մտավոր պատկերացումները։ Հինդու փիլիսոփայական դպրոցներում, հատկապես Ուպանիշադներում, Բրահմանը ներկայացվում է որպես «Սատ-Չիտ-Անանդա»՝ գոյություն, գիտակցություն և երանություն, ինչը նշանակում է, որ այն միաժամանակ իրականության հիմքն է, գիտակցության աղբյուրը և բարձրագույն երջանկության վիճակը։ Բրահմանը հաճախ հակադրվում է անհատական հոգուն՝ ատմանին, սակայն Ադվայտա Վեդանտա ուսմունքում ընդգծվում է, որ ատմանը և Բրահմանը իրականում նույնն են, և մարդու ազատագրումը (մոկշա) կայանում է այդ միասնության գիտակցման մեջ։ Այս գաղափարը ձևավորում է հինդուիզմի մետաֆիզիկական հիմքը՝ ընդգծելով, որ տեսանելի աշխարհը փոփոխական և ժամանակավոր է, մինչդեռ Բրահմանը անփոփոխ և հավերժական իրականություն է։ Այն չի կարելի ամբողջությամբ նկարագրել բառերով կամ հասկացություններով, ուստի հաճախ բնութագրվում է որպես «նետի նետի»՝ «ոչ սա, ոչ նա», ինչը ցույց է տալիս նրա անսահման և անհասանելի բնույթը մարդկային տրամաբանական սահմանումների համար։