Եկամուտների և ծախսերի հաշվառման կատարելագործումը ՀՀ բուհական համակարգում

Այլ առարկաներ

Վիճակագրական և գրադարանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի գրադարանային համակարգի 2014 թվականի գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանն ու վերլուծությանը։ Քննության են առնվում գրադարանների գործունեությունը բնութագրող վիճակագրական տվյալները, գրադարանային ցանցի կառուցվածքը, հավաքածուների վիճակը, ընթերցողների սպասարկումը և գրադարանային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների քանակական ցուցանիշների, գրքային և այլ տեղեկատվական պաշարների, գրանցված օգտվողների, հաճախումների և գրականության սպասարկման վերաբերյալ տվյալների համադրմանը։ Վերլուծվում են տարբեր գրադարանների և տարածքային միավորների միջև առկա առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գրադարանային գործունեության հիմնական միտումները։ Քննարկվում են գրադարանների նյութատեխնիկական հնարավորությունների, տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության և բնակչության գրադարանային սպասարկման հետ կապված հարցերը։ Վիճակագրական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տվյալ ժամանակահատվածում գրադարանային ոլորտի ընդհանուր վիճակը և առանձնացնելու դրա զարգացման համար նշանակություն ունեցող ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, հետազոտողների և գրադարանային ոլորտի կառավարմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրարային ոլորտում աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և գյուղական տարածքների համաչափ զարգացման փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ագրարային արտադրողականությունը դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետությունը, գյուղական բնակչության եկամուտների ձևավորումը և տարածքային սոցիալ-տնտեսական զարգացումը պայմանավորող կարևոր գործոն։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսությունում աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները, արտադրության տեխնիկական և տեխնոլոգիական ապահովվածությունը, տնտեսությունների չափերն ու կազմակերպական կառուցվածքը, մասնագիտական կարողությունների զարգացումը և արտադրական ռեսուրսների հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գյուղական տարածքների զարգացման անհամաչափություններին՝ դիտարկելով բնակավայրերի տնտեսական ներուժի, ենթակառուցվածքների, զբաղվածության հնարավորությունների, շուկաների հասանելիության և ներդրումային ակտիվության տարբերությունները։ Վերլուծվում է, թե արտադրողականության ցածր մակարդակը և տնտեսական գործունեության սահմանափակ բազմազանությունը ինչպես կարող են փոխկապակցվել գյուղական բնակավայրերի զարգացման հնարավորությունների հետ։ Միաժամանակ դիտարկվում են գյուղատնտեսության տեխնոլոգիական արդիականացման, արտադրական գործընթացների կազմակերպման բարելավման, կրթության և մասնագիտական պատրաստվածության զարգացման, գյուղատնտեսական կոոպերացիայի ու արտադրողների միջև տնտեսական համագործակցության ընդլայնման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև գյուղատնտեսական արտադրության և վերամշակման միջև կապերի զարգացումը, ավելացված արժեքի ձևավորման հնարավորությունների ընդլայնումը և գյուղական տնտեսության ոչ գյուղատնտեսական գործունեության բազմազանեցումը։ Տարածքային զարգացման տեսանկյունից ուշադրություն է դարձվում ճանապարհային, ոռոգման, տեղեկատվական և սոցիալական ենթակառուցվածքների նշանակությանը, ինչպես նաև գյուղական բնակավայրերում տնտեսական նախաձեռնությունների համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորմանը։ Հետազոտության մեջ պետական քաղաքականության գործիքները կարող են դիտարկվել արտադրողականության և տարածքային զարգացման փոխադարձ կապի շրջանակում՝ գնահատելով աջակցության ծրագրերի, ներդրումային մեխանիզմների և տարածաշրջանային զարգացման միջոցառումների դերը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, աշխատանքի տնտեսագիտության և տարածքային զարգացման մոտեցումները՝ բացահայտելու գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման փոխկապակցված ուղղությունները։

Պատմություն

Պատմատնտեսական և ազգագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի Շորագյալի տարածքում պետական գյուղացիների տնտեսական կենցաղի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղական բնակչության տնտեսավարման ձևերը, հողօգտագործման առանձնահատկությունները, երկրագործության և անասնապահության կազմակերպումը, ինչպես նաև տնային տնտեսությունների նյութական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղացիական աշխատանքի կազմակերպմանը, արտադրական միջոցների օգտագործմանը, եկամուտների ձևավորման աղբյուրներին և ընտանիքների տնտեսական գործունեության կառուցվածքին։ Ներկայացվում են գյուղական տնտեսությունների փոխհարաբերությունները տեղական շուկայի, առևտրի և վարչական համակարգի հետ, ինչպես նաև բնակչության տնտեսական դրության վրա ազդող բնական ու սոցիալական պայմանները։ Քննարկվում են պետական գյուղացիության հողային հարաբերությունների, հարկային պարտավորությունների և տնտեսական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի գյուղական բնակչության առօրյա տնտեսության, սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների և ավանդական տնտեսավարման ձևերի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի տնտեսական պատմության, գյուղացիության պատմության, պատմական ազգագրության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մշակույթ

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակված նոր գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ՝ ընդգրկելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի, արվեստի տարբեր ճյուղերի և դրանց զարգացմանն առնչվող գիտական, մասնագիտական ու տեղեկատվական նյութեր։ Ցանկի հիմնական նպատակն է մեկտեղել և համակարգված ներկայացնել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ առկա հրատարակությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները գիտական, ուսումնական կամ մասնագիտական աշխատանքի համար։ Նյութերը կարող են ընդգրկել հայ կերպարվեստին, քանդակագործությանը, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, գրականությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային ժառանգությանը, արվեստագետների գործունեությանը և մշակութային հաստատություններին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ, ակնարկներ ու այլ հրատարակություններ։ Մատենագիտական ցանկը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է Հայկական ՍՍՀ-ի մշակութային և արվեստային կյանքի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում ձևավորված տեղեկատվական ու գիտական գրականությունը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ինչպես առանձին արվեստագետների և ստեղծագործությունների, այնպես էլ մշակութային գործընթացների մասին հրապարակումները։ Աշխատանքի կառուցվածքային և մատենագիտական մոտեցումը նպաստում է գրականության որոնման և օգտագործման դյուրացմանը՝ միաժամանակ ապահովելով թեմատիկ ուղղություններով աղբյուրների համախմբված ներկայացում։ Այն կարող է ծառայել որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք մշակութաբանների, արվեստաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, ուսանողների, դասախոսների, գրադարանավարների և հետազոտողների համար։ Հավաքագրված նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրման ուղղությունների, հրատարակչական գործունեության և մասնագիտական հետաքրքրությունների մասին։ Ցանկը կարող է օգտագործվել նաև հետագա գիտական հետազոտությունների համար անհրաժեշտ մատենագիտական հիմք ստեղծելու, առանձին թեմաների վերաբերյալ աղբյուրների բացահայտման և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գրականության համակարգված ուսումնասիրման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հանդես է գալիս որպես Հայկական ՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության կողմնորոշիչ տեղեկատու՝ միավորելով տարբեր բնույթի հրատարակություններ և նպաստելով դրանց հասանելիությանն ու գիտական շրջանառությանը։

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է Իրանի Սեմնան նահանգի զբոսաշրջային սպասարկման կենտրոնների զարգացման վրա ազդող ճարտարապետական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների ձևավորման, տարածական կազմակերպման և ճարտարապետական լուծումների տեսական ու գործնական հիմքերը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բնական, պատմական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են զբոսաշրջային կենտրոնների նախագծման սկզբունքները, տեղական ճարտարապետական ավանդույթների դերը, շրջակա միջավայրի հետ ներդաշնակության ապահովման մեթոդները և այցելուների համար հարմարավետ միջավայրի ստեղծման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետության ազդեցությանը զբոսաշրջային գրավչության բարձրացման, մշակութային ժառանգության պահպանման, տարածքային զարգացման և ժամանակակից սպասարկման համակարգերի կազմակերպման վրա։ Գիրքը ներկայացնում է Սեմնան տարածաշրջանի ճարտարապետական ներուժի օգտագործման հնարավորությունները և առաջարկում մոտեցումներ զբոսաշրջային կենտրոնների արդյունավետ ձևավորման ու զարգացման համար։ Աշխատանքը նախատեսված է ճարտարապետների, քաղաքաշինության մասնագետների, զբոսաշրջության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և տարածաշրջանային զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի քերականական համակարգում բայի ժամանակի և գործողության կերպի հասկացությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն բանին, թե ինչպես են այս քերականական կատեգորիաները մեկնաբանվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայերենագիտական աշխատություններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ժամանակի և կերպի վերաբերյալ տեսական պատկերացումների զարգացման ընթացքի բացահայտումն է, դրանց սահմանումների, դասակարգումների և փոխհարաբերությունների համեմատական քննությունը։ Աշխատության մեջ բայը դիտարկվում է որպես այնպիսի խոսքի մաս, որի քերականական համակարգում ժամանակն ու կերպը կարևոր դեր ունեն գործողության կամ դրության ժամանակային հարաբերությունն ու ընթացքային բնույթը արտահայտելու գործում։ Ժամանակի կատեգորիան կապված է գործողության՝ խոսելու պահի կամ մեկ այլ ժամանակային կետի նկատմամբ ունեցած հարաբերության հետ, մինչդեռ կերպը բնութագրում է գործողության ընթացքը, ամբողջականությունը, տևականությունը, կրկնվող կամ ավարտված լինելը և այլ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե հայ քերականագետներն ինչպես են սահմանազատել այս երկու կատեգորիաները և ինչպիսի հարաբերություն են տեսել դրանց միջև։ Տարբեր քերականական աշխատություններում ժամանակի և կերպի սահմանումները միշտ չէ, որ նույնական են եղել․ երբեմն դրանք ներկայացվել են որպես միմյանցից հստակորեն տարանջատված քերականական կատեգորիաներ, իսկ որոշ մոտեցումներում դրանց արտահայտման միջոցներն ու իմաստային դրսևորումները փոխկապակցվել են։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել այդ տեսական պատկերացումների ձևավորմանն ու փոփոխությանը՝ սկսած արևելահայ քերականագիտական ավանդույթի վաղ շրջանի աշխատություններից մինչև ավելի ուշ լեզվաբանական ուսումնասիրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ժամանակաձևերի համակարգին և այն հարցին, թե ինչպիսի ձևաբանական միջոցներով են արևելահայերենում արտահայտվում ներկա, անցյալ և ապառնի ժամանակային հարաբերությունները։ Միաժամանակ քննվում են այն դեպքերը, երբ նույն ժամանակաձևը կարող է ունենալ տարբեր իմաստային կամ խոսքային կիրառություններ, և երբ ժամանակային նշանակությունը պայմանավորվում է ոչ միայն բայական ձևով, այլև համատեքստով, մակբայներով կամ այլ լեզվական միջոցներով։ Կերպի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրության կենտրոնում են գործողության ընթացքային և ավարտական բնութագրերը։ Հայերենում կերպային իմաստները կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ բայական ձևերի, օժանդակ բայերի, բառային միջոցների և համատեքստային հարաբերությունների միջոցով, ինչի պատճառով դրանց տեսական սահմանումը բարդ խնդիր է։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ժամանակի և կերպի փոխազդեցությունը․ նույն գործողությունը կարող է միաժամանակ բնութագրվել թե՛ իր ժամանակային դիրքով, թե՛ ընթացքի կամ ավարտվածության առանձնահատկությամբ, և բայական ձևերի մեկնաբանության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ երկու չափումները միասին։ Հետազոտության մեջ քերականական աշխատությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն տարբեր հեղինակների մոտեցումների ընդհանրությունները, այլև նրանց միջև եղած տարաձայնությունները՝ կապված տերմինաբանության, կատեգորիաների սահմանների և բայական ձևերի դասակարգման հետ։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է արևելահայերենի քերականական նկարագրության պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ ժամանակի և կերպի վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը կապված է նաև ընդհանուր լեզվաբանական տեսությունների զարգացման հետ։ Աշխատության արժեքը հատկապես ընդգծվում է նրանով, որ այն համադրում է պատմական-քերականական և տեսական լեզվաբանական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայերենագետները փորձել նկարագրել բայական համակարգի ամենաբարդ հատվածներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, արևելահայերենի քերականությամբ, ձևաբանությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հետազոտողների համար։