Жанр фортепианного концерта в творчестве армянских композиторов. Тенденции его развития (1950-1980-ые гг.)

Культура

Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նորահայտ ու տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական որոնման գործիք։ Այն միավորում է մշակույթի, արվեստի, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ տարբեր բնույթի հրատարակությունների մասին տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակութային հաստատությունների մասնագետներին արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ։ Նյութերի մատենագիտական ներկայացումը կարող է ներառել գրքերի, ժողովածուների, հոդվածների, գիտական աշխատությունների և այլ հրապարակումների վերաբերյալ հիմնական տվյալներ՝ նպաստելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, ընտրությանը և հետագա ուսումնասիրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի ընթացիկ տեղեկատուի բնույթը, քանի որ այն ոչ միայն արձանագրում է արդեն գոյություն ունեցող գրական ժառանգությունը, այլև պարբերաբար տեղեկացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր ստեղծվող ու հրատարակվող նյութերի մասին։ Հրատարակությունը կարևոր գործառույթ է կատարում գիտական և մշակութային տեղեկատվության տարածման գործում՝ միավորելով տարբեր աղբյուրներից ստացվող մատենագիտական տվյալները և դրանք դարձնելով ավելի հասանելի մասնագետների ու ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև գրադարանների ֆոնդերի համալրման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գիտահետազոտական աշխատանքների աղբյուրագիտական ապահովման և մշակութային ոլորտի տեղեկատվական սպասարկման համար։ ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունների մասին։ Նման տեղեկատուն արժեքավոր աղբյուր է նաև խորհրդային շրջանի հայկական մշակութային կյանքի և գիտական-տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է այն թեմաները, հեղինակներին և հրատարակությունները, որոնք ներառվել են ժամանակի մասնագիտական տեղեկատվական շրջանառության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել մատենագետներին, գրադարանագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, հետազոտողներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտի մասնագետներին։

Медицина

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երիտասարդ տղամարդկանց շրջանում հանդիպող որոշ մաշկային հիվանդությունների զարգացման մեխանիզմների և բուժման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի պայմաններում։ Դիտարկվում են հիվանդությունների առաջացմանն ու ընթացքին մասնակցող ներքին և արտաքին գործոնները, օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, իմունային և նյութափոխանակային գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինիկական դրսևորումների բնույթին, հիվանդության ընթացքի տարբերակներին և ախտորոշման համար նշանակություն ունեցող ցուցանիշներին։ Վերլուծվում են բուժման տարբեր մոտեցումները, դրանց համակցման հնարավորությունները և բուժական արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում է անհատական բուժման ընտրության անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով հիվանդության տեսակը, արտահայտվածությունը, ընթացքի առանձնահատկությունները և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կրկնությունների կանխարգելմանը, բուժման արդյունավետության վերահսկմանը և մաշկի բնականոն վիճակի վերականգնմանը նպաստող միջոցառումներին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել տվյալ տարիքային խմբում մաշկային հիվանդությունների ախտորոշման և բուժման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մաշկաբանների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Религия

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամերգական և աղոթական ավանդույթի կարևորագույն ժողովածուներից մեկը, որն ամփոփում է եկեղեցական օրվա ընթացքում կատարվող կանոնական ժամերգությունների կարգը, աղոթքները, սաղմոսները, հոգևոր օրհներգություններն ու ծիսական ընթերցումները։ Այն ներկայացնում է հայ քրիստոնեական պաշտամունքի դարավոր համակարգը՝ պահպանելով այն հոգևոր, աստվածաբանական և գրական ժառանգությունը, որի միջոցով դարերի ընթացքում կազմակերպվել է Հայ Եկեղեցու համայնքային և անհատական աղոթական կյանքը։ Ժողովածուի բովանդակությունը կառուցված է եկեղեցական ժամակարգի սկզբունքներով և ընդգրկում է օրվա տարբեր հատվածներին համապատասխանող աղոթական կարգերը՝ առավոտյան փառաբանությունից ու գոհաբանությունից մինչև երեկոյան ժամերգություն և գիշերային աղոթք։ Յուրաքանչյուր ժամ ունի իր առանձնահատուկ խորհուրդը՝ կապված օրվա ընթացքի, քրիստոնեական հավատքի և մարդու հոգևոր կյանքի հետ։ Այս կարգերի միջոցով արտահայտվում են Աստծո փառաբանությունը, արարչագործության խորհրդի գիտակցումը, մարդու ապաշխարությունը, աստվածային ողորմության հայցումը, Քրիստոսի փրկագործության հիշատակությունը և հավիտենական կյանքի հույսը։ Ժողովածուի կարևորագույն բաղադրիչներից են սաղմոսները, որոնք իրենց խորիմաստ բովանդակությամբ և բանաստեղծական արտահայտչականությամբ ներկայացնում են մարդու հոգևոր ապրումների ամբողջ բազմազանությունը՝ հավատքը, հույսը, զղջումը, երախտագիտությունն ու աստվածային օգնության հայցումը։ Դրանց զուգակցվում են շարականներ, օրհներգություններ, կանոնական աղոթքներ և այլ պաշտամունքային բնագրեր, որոնք արտացոլում են քրիստոնեական աստվածաբանության հիմնարար գաղափարները՝ Սուրբ Երրորդության խորհուրդը, Քրիստոսի մարդեղությունն ու փրկագործությունը, Հարությունը, սրբերի հոգևոր վաստակը և մարդու փրկության ճանապարհը։ Գրական առումով ստեղծագործությունն առանձնանում է հայ հոգևոր գրականությանը բնորոշ հանդիսավոր լեզվով, աստվածաշնչյան պատկերների և խորհրդանիշների առատությամբ, սաղմոսային արտահայտչամիջոցներով ու աղոթական խոսքի բարձր ոճով։ Բնագրերում միահյուսվում են բանաստեղծական պատկերավորությունը, աստվածաբանական խորությունը և ծիսական նպատակադրումը՝ ստեղծելով հոգևոր խոսքի ինքնատիպ ամբողջություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ժողովածուի երաժշտական կողմը, քանի որ աղոթքների և օրհներգությունների զգալի մասը նախատեսված է երգեցողությամբ կատարման համար և կապված է հայ հոգևոր երաժշտության ու շարականային արվեստի բազմադարյա ավանդույթների հետ։ Այս հանգամանքը գիրքը դարձնում է կարևոր նյութ հայ եկեղեցական երաժշտության, շարականագիտության, ծիսագիտության և հայ գրական լեզվի պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության առանձնահատուկ պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է նաև նրա տպագրական ծագմամբ։ Այն լույս է տեսել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում՝ Գրիգոր Լուսավորչի անունը կրող տպարանում, ինչը խորհրդանշում է հայ եկեղեցական գրքի և ազգային հոգևոր կենտրոնի անմիջական կապը։ Էջմիածինը դարեր շարունակ եղել է հայ ժողովրդի հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքի առանցքային կենտրոնը, և այստեղ եկեղեցական գրականության տպագրությունը կարևոր նշանակություն է ունեցել ծիսական ավանդության պահպանման, հոգևոր կրթության զարգացման և հայ համայնքների միջև կրոնական միասնականության ամրապնդման գործում։ Այս հրատարակությունը վկայում է նաև 19-րդ դարի հայ տպագրական մշակույթի զարգացման և ազգային հոգևոր ժառանգության համակարգված պահպանման ձգտման մասին։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է Հայ Առաքելական Եկեղեցու ժամերգական համակարգի, ծիսական ավանդույթների, աստվածաբանական մտածողության և հոգևոր երաժշտության պատմության ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ արժեքավոր է հայ գրքի պատմության, հայագիտության, բանասիրության, կրոնական գրականության և մշակութային պատմության տեսանկյունից։ Ընթերցողական նշանակությամբ այն կարևոր է հոգևորականների, աստվածաբանների, հայագետների, պատմաբանների, երաժշտագետների և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ եկեղեցական աղոթքի կառուցվածքին, ժամերգությունների հոգևոր խորհրդին, պաշտամունքային լեզվի առանձնահատկություններին և այն ավանդույթներին, որոնց շնորհիվ հայ ժողովուրդը պահպանել է իր քրիստոնեական ինքնությունը, հոգևոր հիշողությունն ու մշակութային շարունակականությունը։

География

Աշխատությունը նվիրված է Ախուրյան գետի ջրահավաք ավազանի արևելյան հատվածի երկրաբնապահպանական վիճակի համալիր գնահատմանը՝ բնական միջավայրի բաղադրիչների, տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի և մարդածին ազդեցությունների փոխկապակցված ուսումնասիրության հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածքի երկրաբանական և գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, ռելիեֆի ձևերը, մակերևութային ու ստորերկրյա ջրային համակարգերը, հողային ծածկույթը, լանդշաֆտները և դրանց տարածական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրահավաք ավազանին՝ որպես փոխկապակցված բնական համակարգի, որտեղ որևէ բաղադրիչի փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ջրային ռեսուրսների, հողերի, բուսականության և ընդհանուր էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրվում են բնական երկրաբանական գործընթացները և դրանց բնապահպանական նշանակությունը, ինչպես նաև հողերի էրոզիայի, լանջային գործընթացների, մակերևութային հոսքի և այլ բնական երևույթների տարածական առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող մարդածին ծանրաբեռնվածության գնահատումը։ Դիտարկվում են գյուղատնտեսական հողօգտագործման, բնակավայրերի զարգացման, արդյունաբերական և ենթակառուցվածքային գործունեության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և թափոնների հնարավոր ազդեցությունները հողերի ու ջրային համակարգերի որակի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել դաշտային ուսումնասիրությունների, ջրի և հողի նմուշների լաբորատոր վերլուծությունների, տեղագրական ու թեմատիկ քարտեզների, հեռահար զոնդավորման և երկրատեղեկատվական համակարգերի միջոցով ստացված տվյալները։ Տարածական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել տարբեր աստիճանի բնապահպանական ծանրաբեռնվածություն ունեցող տեղամասերը, բացահայտել առավել զգայուն տարածքները և կազմել համապատասխան թեմատիկ քարտեզներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային և հողային ռեսուրսների պահպանության, աղտոտման կանխարգելման, բնական լանդշաֆտների կայունության և տարածքի ռացիոնալ օգտագործման խնդիրներին։ Երկրաբնապահպանական գնահատման արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնապահպանական մշտադիտարկման, տարածքային պլանավորման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրաէկոլոգիայի, ջրաբանության, երկրաբանության, ֆիզիկական աշխարհագրության և երկրատեղեկատվական վերլուծության մեթոդները՝ ջրահավաք ավազանի բնական համակարգերի վիճակը և մարդածին ազդեցությունների տարածական առանձնահատկությունները բազմակողմանի գնահատելու նպատակով։

История

Այս պատմաքաղաքական աշխատությունը նվիրված է իսլամի, Թուրքիայի և Հայաստանի միջև ձևավորված պատմական հարաբերությունների, քաղաքական զարգացումների և դրանց հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Գրքում հեղինակը անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության շրջանում ձևավորված հասարակական, կրոնական և ազգային հարաբերություններին՝ ներկայացնելով տարբեր իրադարձությունների իր մեկնաբանությունը և դրանց պատճառահետևանքային կապերը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են թուրքական պետական քաղաքականության, իսլամական գործոնի, հայ համայնքների դրության և տարածաշրջանային հակասությունների հետ կապված հարցեր։ Հեղինակը փորձում է բացատրել պատմական գործընթացների ձևավորման հանգամանքները, անդրադառնալով քաղաքական որոշումների, հասարակական շարժումների և միջազգային հարաբերությունների ազդեցությանը։ Գիրքը կարևոր է որպես ժամանակաշրջանի վերաբերյալ պատմական տեսակետ արտահայտող աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր մոտեցումներ հայ-թուրքական հարաբերությունների և Մերձավոր Արևելքի պատմական զարգացումների վերաբերյալ։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, հայագետներին, քաղաքական պատմության հետազոտողներին, ուսանողներին և Օսմանյան կայսրության ու տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է կավագիպսային բաղադրիչներ պարունակող պորտլանդցեմենտային կապակցանյութերի հիմքով կոնստրուկտիվ բետոնների մշակման, հատկությունների ուսումնասիրության և շինարարական կիրառելիության գնահատման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է հանքային բաղադրիչների ազդեցությունը ցեմենտային համակարգի կառուցվածքագոյացման, ամրացման գործընթացների և վերջնական նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կապակցանյութի բաղադրության օպտիմալացմանը՝ նպատակ ունենալով ստանալ այնպիսի բետոնային խառնուրդներ, որոնք բավարարում են կրող շինարարական կառուցվածքներին ներկայացվող ամրության, կայունության և երկարակեցության պահանջներին։ Քննվում է կավային և գիպսային բաղադրիչների պարունակության ազդեցությունը ցեմենտի հիդրատացման գործընթացների, խառնուրդի աշխատունակության, կարծրացման արագության, ծակոտկենության և ձևավորվող ցեմենտաքարի կառուցվածքի վրա։ Կարևորվում է տարբեր բաղադրությունների համեմատական փորձարարական գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել կապակցանյութի և լցանյութերի առավել արդյունավետ հարաբերակցությունները։ Ուսումնասիրվում են ստացված բետոնների սեղմման ամրությունը, խտությունը, ջրակլանումը, ջրակայունությունը, ցրտակայունությունը և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նյութի երկարաժամկետ շահագործական հատկություններին, քանի որ կոնստրուկտիվ բետոնների դեպքում սկզբնական ամրության հետ մեկտեղ կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակի ընթացքում կառուցվածքի կայունությունը և վնասակար ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեղական կամ հասանելի հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունը, որը կարող է նպաստել ավանդական ցեմենտային համակարգերի հումքային կազմի կատարելագործմանը և շինանյութերի արտադրության ռեսուրսային արդյունավետության բարձրացմանը։ Դիտարկվում է նաև համապատասխան բաղադրիչների ներմուծման ազդեցությունը ցեմենտի ծախսի, արտադրական տեխնոլոգիայի և պատրաստի նյութի տեխնիկատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Միկրոկառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կապը կապակցանյութի բաղադրության և բետոնի մակրոսկոպիկ հատկությունների միջև՝ գիտականորեն հիմնավորելով առաջարկվող բաղադրությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել տարբեր նշանակության կրող և կառուցվածքային տարրերի համար նախատեսված բետոնների տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության ու կատարելագործման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է գործնական և գիտական նշանակություն ունենալ նոր կապակցանյութերի ու բետոնային կոմպոզիցիաների մշակման, հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործման և շինարարական նյութերի շահագործական հատկությունների բարելավման տեսանկյունից։