Զբոսաշրջային գործունեության կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Գյուղատնտեսություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում ներդրումային ռիսկերի կառավարման արդյունավետության գնահատմանը և այն մեխանիզմների ուսումնասիրությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել գյուղատնտեսական ներդրումների անորոշությունն ու բարձրացնել դրանց տնտեսական արդյունքը։ Հետազոտության հիմքում այն հանգամանքն է, որ գյուղատնտեսությունը բնութագրվում է արտադրական գործընթացների սեզոնայնությամբ, բնական և կլիմայական պայմաններից կախվածությամբ, շուկայական գների տատանումներով, ֆինանսական սահմանափակումներով և արտադրության ծախսերի փոփոխականությամբ, ինչի հետևանքով ներդրումային որոշումները կարող են ուղեկցվել բազմաթիվ և փոխկապակցված ռիսկերով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ներդրումային ռիսկերի հիմնական տեսակները՝ արտադրական, ֆինանսական, շուկայական, գնային, վարկային, արժութային, կլիմայական, բնական և կազմակերպական ռիսկերը։ Գյուղատնտեսության առանձնահատկություններից ելնելով՝ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն երաշտները, ցրտահարությունները, կարկտահարությունները, ջրային ռեսուրսների անբավարարությունը, հիվանդություններն ու վնասատուները, քանի որ դրանց հետևանքով կարող են նվազել բերքատվությունն ու արտադրանքի իրացման ծավալները և, համապատասխանաբար, վատանալ ներդրումային ծրագրերի ֆինանսական արդյունքները։ Միաժամանակ գյուղատնտեսական ներդրումների արդյունավետության վրա ազդում են արտադրանքի շուկայական գները, վառելիքի, պարարտանյութերի, սերմերի և այլ նյութական ռեսուրսների արժեքները, ինչպես նաև վարկավորման տոկոսադրույքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռիսկերի կառավարման գործող մեխանիզմների գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել գյուղատնտեսական ապահովագրությունը, վարկային ծրագրերը, պետական աջակցության միջոցառումները, ներդրումային սուբսիդավորումը, արտադրության դիվերսիֆիկացումը, ոռոգման համակարգերի զարգացումը և ռիսկերի կանխատեսման գործիքները։ Հայաստանում գյուղատնտեսության ապահովագրական համակարգի ներդրումը նույնպես ուղղված է կլիմայական և այլ բնական ռիսկերից առաջացող վնասների ֆինանսական հետևանքների մեղմմանը։ (mineconomy.am) Աշխատության մեջ կարող է իրականացվել ներդրումային ծրագրերի տնտեսական արդյունավետության գնահատում՝ կիրառելով զուտ ներկա արժեքի, ներքին եկամտաբերության նորմայի, ներդրման վերադարձի ժամկետի, շահութաբերության և այլ ցուցանիշներ։ Սակայն միայն միջին կամ ակնկալվող ցուցանիշների հաշվարկը բավարար չէ, քանի որ գյուղատնտեսական նախագծերի արդյունքները կարող են զգալիորեն փոխվել արտաքին պայմանների ազդեցությամբ։ Այդ պատճառով կարևոր են զգայունության և սցենարային վերլուծությունները, որոնց միջոցով կարելի է գնահատել ներդրման արդյունքների փոփոխությունը բերքատվության, արտադրանքի գնի, ծախսերի կամ կլիմայական պայմանների տարբեր սցենարների դեպքում։ Ռիսկերի կառավարման արդյունավետությունը կարող է գնահատվել նաև նախապես կանխատեսված և փաստացի արդյունքների համեմատությամբ։ Եթե կառավարման միջոցառումների կիրառումը նվազեցնում է եկամտի տատանողականությունը, արտադրական կորուստները կամ ներդրված կապիտալի չվերադարձման հավանականությունը, ապա դրանք կարելի է դիտարկել որպես արդյունավետ գործիքներ։ Հակառակ դեպքում անհրաժեշտ է վերանայել ռիսկերի նույնականացման, գնահատման և կառավարման մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների և տնտեսությունների տարբեր խմբերի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Փոքր, միջին և խոշոր տնտեսությունների՝ ռիսկերը կրելու և կառավարելու հնարավորությունները տարբեր են։ Խոշոր տնտեսությունները սովորաբար ունեն ավելի լայն ֆինանսական և տեխնիկական հնարավորություններ, մինչդեռ փոքր տնտեսությունները կարող են առավել զգայուն լինել մեկ տարվա բերքի կորստի, գների անկման կամ վարկային պարտավորությունների նկատմամբ։ Հետևաբար արդյունավետ կառավարման համակարգը պետք է հաշվի առնի տնտեսությունների չափը, մասնագիտացումը, տարածաշրջանը և արտադրության տեսակը։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարածքային գործոնի ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի մարզերում գյուղատնտեսական արտադրության բնական և տնտեսական պայմանները տարբեր են, ուստի ներդրումային ռիսկերի կառուցվածքն ու ինտենսիվությունը կարող են էապես տարբերվել։ Ոռոգման հասանելիությունը, հողի որակը, կլիմայական պայմանները, ենթակառուցվածքները, շուկաներին մոտ լինելը և արտադրանքի իրացման հնարավորությունները կարող են ազդել ներդրումային ծրագրերի արդյունքների վրա։ Այս հանգամանքը ենթադրում է, որ գյուղատնտեսական ներդրումային քաղաքականությունը պետք է ունենա նաև տարածքային տարբերակված մոտեցում։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական ներդրումային ծրագրերի ընտրության, ֆինանսավորման և մոնիթորինգի ժամանակ։ Ռիսկերի գնահատման համակարգը կարող է օգնել ներդրողներին և պետական կառավարման մարմիններին տարբերակել առավել ռիսկային նախագծերը, ընտրել ռիսկերի նվազեցման համապատասխան գործիքներ և ավելի հիմնավորված որոշումներ կայացնել ներդրումների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև ապահովագրության, ֆինանսավորման և պետական աջակցության գործիքների փոխկապակցված կիրառումը, քանի որ դրանց համադրումը կարող է բարձրացնել գյուղատնտեսական ներդրումների կայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գյուղատնտեսական ներդրումային ռիսկը դիտարկում է որպես բնական, տնտեսական, ֆինանսական և շուկայական գործոնների փոխազդեցության արդյունք և նպատակ ունի գնահատել դրանց կառավարման արդյունավետությունը՝ առաջարկելով այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նվազեցնել ներդրումային կորուստների հավանականությունը, բարձրացնել գյուղատնտեսական նախագծերի ֆինանսական կենսունակությունը և նպաստել ՀՀ գյուղատնտեսության մեջ ներդրումային ակտիվության ու արտադրության կայունության բարձրացմանը։

Լրագրություն

Նյութը հասարակական-քաղաքական և վերլուծական բնույթի հրապարակում է, որը կենտրոնանում է բռնությունների, իրավախախտումների կամ հասարակական անարդարության պայմաններում պատասխանատու կառույցների և միջազգային հանրության արձագանքի խնդրի վրա։ Հեղինակը ուշադրություն է հրավիրում այն իրավիճակների վրա, երբ տեղի ունեցող գործողությունները բավարար հակազդեցության չեն արժանանում, և քննարկում է նման անգործության հնարավոր հասարակական ու քաղաքական հետևանքները։ Անդրադարձ է կատարվում մարդու իրավունքների պաշտպանության, բնակչության անվտանգության, պատասխանատվության և իրավական մեխանիզմների արդյունավետ կիրառման անհրաժեշտությանը։ Նյութում կարող են ներկայացվել տուժած անձանց կամ համայնքների փորձառությունները, պաշտոնական կառույցների գործողությունների վերաբերյալ դիտարկումներ և տարբեր կողմերի հրապարակային դիրքորոշումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչ դեր կարող են ունենալ պետական մարմինները, միջազգային կազմակերպությունները, իրավապաշտպան կառույցները և հանրային կարծիքը ճգնաժամային իրավիճակներում։ Քննարկվում են նաև անպատժելիության, հասարակական վստահության և պատասխանատվության ապահովման հետ կապված խնդիրները։ Հրապարակումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ներկայացվող իրադարձությունները ոչ միայն առանձին դեպքերի, այլև մարդու իրավունքների պաշտպանության և միջազգային արձագանքի ավելի լայն համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մարդու իրավունքների, միջազգային հարաբերությունների, հասարակական գործընթացների և ժամանակակից քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, լրագրողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պատանեկան տարիքում անձի ինքնուրույնության ձևավորման գործընթացի և զարգացման ճգնաժամային փուլերի հոգեբանական վերլուծությանը՝ ընդգծելով դեռահասության շրջանի առանձնահատկությունները որպես անձի ինքնագիտակցության, արժեքային համակարգի և սոցիալական վարքի ձևավորման կարևոր փուլ։ Գրքում քննարկվում են ինքնուրույնության ձևավորման հոգեբանական հիմքերը, ինքնության որոնման գործընթացը, ինչպես նաև արտաքին սոցիալական միջավայրի՝ ընտանիքի, դպրոցի և հասակակիցների խմբի ազդեցությունը անձի զարգացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է պատանեկությանը բնորոշ ներքին հակասությունները՝ կապված անկախության ձգտման և սոցիալական կախվածության միջև հավասարակշռության խախտման հետ, ինչպես նաև այն հոգեբանական ճգնաժամերը, որոնք կարող են առաջանալ ինքնության ձևավորման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի ինքնակարգավորման, ինքնագնահատականի, պատասխանատվության զգացման և որոշումների կայացման ունակությունների զարգացման գործընթացներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև հոգեբանական և մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք ուղղված են դեռահասների զարգացման ճգնաժամերի հաղթահարմանը, առողջ ինքնության ձևավորմանը և սոցիալական ադապտացիայի ապահովմանը։ Նյութը հիմնված է ժամանակակից հոգեբանական տեսությունների, հետազոտական տվյալների և գործնական դիտարկումների վրա՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատանեկան զարգացման գործընթացների գիտական ըմբռնումը և աջակցել արդյունավետ դաստիարակչական ու հոգեբանական միջամտությունների մշակմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Սիսթանի և Բալուչեսթանի նահանգի համալսարանների գործունեության արդյունավետության գնահատմանը՝ տվյալների պարփակման վերլուծության (DEA) և Մալմքվիստի արտադրողականության ցուցանիշի կիրառմամբ։ Գրքում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության հաստատությունների գործունեության գնահատման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այնպիսի չափորոշիչների ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս համակողմանիորեն գնահատել համալսարանների կողմից մարդկային, ֆինանսական, նյութական և այլ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ DEA մեթոդաբանության միջոցով տարբեր համալսարաններ դիտարկվում են որպես համեմատելի որոշում կայացնող միավորներ, որոնց մուտքային և ելքային ցուցանիշների համադրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու հարաբերական տեխնիկական արդյունավետության մակարդակը և բացահայտելու արդյունավետ ու պակաս արդյունավետ հաստատությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է Մալմքվիստի ցուցանիշի կիրառումը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն արդյունավետության մակարդակը, այլև դրա փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ գնահատելով արտադրողականության աճի կամ նվազման դինամիկան և դրա հիմնական բաղադրիչները։ Հեղինակը վերլուծում է համալսարանների գործունեության վրա ազդող գործոնները, բացահայտում արդյունավետության տարբերությունների հնարավոր պատճառները և քննարկում կրթական ու գիտական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր համալսարանների արդյունքները, բացահայտել ռեսուրսների օգտագործման առավել արդյունավետ մոտեցումները և գնահատել կառավարման որոշումների ազդեցությունը հաստատությունների արտադրողականության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ստացված արդյունքների կիրառական արժեքը, քանի որ արդյունավետության գնահատման քանակական մեթոդները կարող են օգտագործվել համալսարանների կառավարման կատարելագործման, ռեսուրսների ավելի նպատակային բաշխման, կրթական ծառայությունների որակի բարձրացման և գիտահետազոտական գործունեության զարգացման համար։ Աշխատությունը միավորում է բարձրագույն կրթության կառավարման և քանակական վերլուծության մոտեցումները՝ առաջարկելով տվյալների վրա հիմնված գործիքներ համալսարանների գործունեության համեմատական գնահատման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կրթության կառավարման մասնագետների, վիճակագիրների, հետազոտողների, համալսարանների ղեկավարների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն մասնագետների, ովքեր հետաքրքրված են DEA մեթոդաբանությամբ, արտադրողականության չափմամբ և բարձրագույն կրթության հաստատությունների արդյունավետության գնահատմամբ։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է Միխայիլ Լորիս-Մելիքովի կյանքին, պետական գործունեությանը և պատմական դերին։ Աշխատությունում ներկայացվում է նրա կենսագրությունը, ռազմական և վարչական գործունեությունը, Կովկասում ունեցած դերակատարությունը, ինչպես նաև Ռուսական կայսրության պետական կառավարման համակարգում զբաղեցրած բարձր պաշտոնների ժամանակաշրջանը։ Վերլուծվում են նրա մասնակցությունը ռազմական գործողություններին, պետական բարեփոխումների մշակման գործընթացներին, ներքաղաքական իրավիճակի կարգավորման փորձերին և հասարակական-քաղաքական գաղափարներին։ Գիրքը անդրադառնում է նաև նրա գործունեության պատմական գնահատականներին, հարաբերություններին պետական կառույցների և հասարակական շրջանակների հետ, ինչպես նաև այն ժամանակաշրջանի քաղաքական ու սոցիալական իրադարձություններին, որոնցում նա կարևոր դեր է ունեցել։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, կովկասագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, պետական կառավարման պատմությամբ հետաքրքրվող մասնագետներին, ուսանողներին և XIX դարի Ռուսական կայսրության ու հայ գործիչների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։