ԶԼՄ-ների օրենսդրական կարգավորումը և ինքնակարգավորումը ԼՂՀ-ում

Պատմություն

Այս պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության բանակի կազմում գործող Էրիվանյան լեյբ-գրենադերական գնդի պատմությանը, դրա կազմավորման, զարգացման, ռազմական ծառայության և մարտական ուղու ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է 19-րդ դարի ռուսական և կովկասյան ռազմական պատմության, ինչպես նաև Էրիվանի և Անդրկովկասի պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել գնդի ստեղծման նախադրյալները, կազմակերպական կառուցվածքը, անձնակազմի համալրման առանձնահատկությունները, հրամանատարական կազմը, զինվորական կարգապահությունը, զինվածությունը և ծառայության պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնդի մասնակցությանը Ռուսական կայսրության ռազմական արշավներին և տարբեր ռազմագործողություններին։ Գունդը հատկապես հայտնի էր Կովկասյան պատերազմների և ռուս-թուրքական ու ռուս-պարսկական հակամարտությունների ընթացքում ունեցած ռազմական դերակատարությամբ, ուստի աշխատությունը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել Կովկասում տեղի ունեցած մարտերի, ռազմական գործողությունների կազմակերպման, զորքերի տեղաշարժերի և մարտավարական առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Պատմական նյութը կարող է ներառել նաև գնդի մասնակցությունը 19-րդ դարի ռուս-թուրքական պատերազմներին, որոնց ընթացքում Կովկասյան ռազմաճակատը կարևոր նշանակություն ուներ տարածաշրջանի քաղաքական և ռազմական իրավիճակի ձևավորման գործում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել գնդի սպաների և զինվորների ծառայողական կենսագրությունները, պարգևատրումները, ռազմական սխրանքների մասին տեղեկությունները և այն իրադարձությունները, որոնց շնորհիվ ստորաբաժանումը ձեռք է բերել իր ռազմական հեղինակությունը։ Այդպիսի նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ռազմական գործողությունները, այլև կայսերական բանակի առօրյան, զինվորական ծառայության մշակույթը, հիերարխիկ հարաբերությունները և ժամանակաշրջանի ռազմական կազմակերպման սկզբունքները։ Հրատարակության աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ գնդի պատմությունը կարող է ներկայացված լինել ծառայողական փաստաթղթերի, մարտական զեկույցների, հրամանների, վիճակագրական տվյալների, հուշագրությունների և այլ ժամանակակից նյութերի հիման վրա։ Դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել առանձին ռազմարշավների ընթացքը, զորամասի կորուստները, տեղաշարժերը և մարտական գործողությունների արդյունքները։ Գնդի պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանային պատմության տեսանկյունից, քանի որ դրա ռազմական գործունեությունը կապված էր Կովկասի տարբեր տարածքների, բնակավայրերի և ժողովուրդների պատմական իրադարձությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Ռուսական կայսրության և Կովկասի պատմությամբ, 19-րդ դարի ռազմաքաղաքական գործընթացներով և զինվորական կազմակերպությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ զորամասի ձևավորման և զարգացման, ռազմական ծառայության առանձնահատկությունների ու մարտական ավանդույթների մասին՝ միաժամանակ արժեքավոր նյութ տրամադրելով Կովկասի 19-րդ դարի ռազմական պատմության ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Աշխատությունը ներկայացնում է միջնադարյան հայ պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի թարգմանական և գիտական հրատարակությունը՝ նվիրված VIII դարի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական, ռազմական, հասարակական ու կրոնական զարգացումներին։ Պատմական շարադրանքի առանցքում արաբական տիրապետության հաստատման և ամրապնդման պայմաններում հայկական իշխանական տների, եկեղեցու և բնակչության դրությունն է, ինչպես նաև տեղի քաղաքական ուժերի հարաբերությունները խալիֆայության վարչական համակարգի հետ։ Հեղինակի պատմական պատումը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում հայ-արաբական հարաբերությունների, հարկային ու վարչական քաղաքականության, իշխանական վերնախավի դիրքի և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած դիմադրությունների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի VIII դարի հայկական ապստամբական շարժումների նկարագրությունը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տեղի ազնվականության քաղաքական նպատակները, ներքին հակասությունները և արտաքին ուժերի հետ հարաբերությունները։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են միջնադարյան քրիստոնեական աշխարհընկալմանը բնորոշ մեկնաբանական համակարգում, որտեղ քաղաքական զարգացումները հաճախ իմաստավորվում են բարոյական, կրոնական և աստվածաբանական պատկերացումների միջոցով։ Այդ հանգամանքը նյութը կարևոր է դարձնում ոչ միայն քաղաքական պատմության, այլև միջնադարյան հայ հասարակության մտավոր աշխարհի ուսումնասիրության համար։ Շարադրանքում զգալի տեղ են զբաղեցնում հայկական իշխանական տների գործունեությունը, եկեղեցական գործիչները, ռազմական հակամարտությունները և Հայաստանի տարբեր շրջաններում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Միաժամանակ աղբյուրը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հայաստանը ավելի լայն տարածաշրջանային միջավայրում՝ Բյուզանդական կայսրության, Արաբական խալիֆայության և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացների փոխկապակցվածության շրջանակում։ Հատուկ արժեք ունի նաև պատմական աշխատության մեջ պահպանված նամակագրական և վավերագրական բնույթի նյութը, որն ընդլայնում է ժամանակաշրջանի գաղափարական ու քաղաքական հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Թարգմանությունն ու գիտական մեկնաբանությունները նպաստում են բնագրում հանդիպող անձանց, տեղանունների, պատմական իրադարձությունների և հասկացությունների նույնականացմանն ու ժամանակագրական համատեքստի պարզաբանմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության, հայ-արաբական հարաբերությունների և հայկական պատմագրական ավանդույթի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով VIII դարի իրադարձությունները դիտարկել ժամանակակցին մոտ հայ պատմագրական ընկալման տեսանկյունից։

Մշակույթ

«Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ. մատենագիտական տեղեկատվություն և ընթացիկ տեղեկատու» բնույթի աշխատանքները ներկայացնում են համակարգված տեղեկատվական աղբյուրների հավաքածու, որը նպատակ ունի արձանագրել և նկարագրել Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի, արվեստի և արվեստագիտության վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը, հոդվածները, ուսումնասիրությունները և տեղեկատու նյութերը։ Այսպիսի մատենագիտական տեղեկատուները սովորաբար ներառում են գրքերի, գիտական ժողովածուների, ամսագրային հոդվածների և զեկույցների նկարագրություններ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ բաժինների, ինչպիսիք են կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, կինոն, գրականագիտությունը և մշակութային քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հրատարակությունների բիբլիոգրաֆիկ տվյալների ճշգրիտ արձանագրմանը՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և էջերի քանակ, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործողներին հեշտությամբ կողմնորոշվել տեղեկատվական հոսքի մեջ։ Այս տեսակի ընթացիկ տեղեկատուները կարևոր դեր են խաղացել գիտական և մշակութային հետազոտությունների համակարգման մեջ՝ ապահովելով նոր նյութերի արագ հասանելիություն և նպաստելով ոլորտային ուսումնասիրությունների զարգացմանը։ Բացի այդ, դրանք ծառայել են որպես տեղեկատվական հենք գիտնականների, արվեստաբանների և ուսանողների համար՝ օգնելով հետևել ժամանակակից մշակութային գործընթացներին և դրանց վերաբերյալ գիտական քննարկումներին։ Ընդհանուր առմամբ, նման մատենագիտական աշխատանքները համարվում են կարևոր տեղեկատվական ռեսուրսներ, որոնք ապահովում են մշակութային և արվեստագիտական գրականության շարունակական հաշվառում և համակարգված ներկայացում ՀՍՍՀ գիտական դաշտում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայոց տոնածիսական մշակույթին՝ հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, ինքնության և ազգային ավանդույթների կարևոր բաղադրիչներից մեկին։ Տոները և ծեսերը հայկական մշակութային կյանքի բազմաշերտ երևույթներ են, որոնցում արտացոլվում են ժողովրդի աշխարհընկալումը, կրոնական պատկերացումները, բնության ու ժամանակի ընկալման առանձնահատկությունները, ընտանեկան և համայնքային հարաբերությունները, ինչպես նաև սերնդեսերունդ փոխանցվող սովորույթներն ու վարքականոնները։ Տոնածիսական մշակույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական տոնական օրացույցի առանձնահատկությունները, տարվա տարբեր ժամանակահատվածների հետ կապված ավանդույթները, ծիսական գործողությունների նշանակությունը և դրանց հասարակական գործառույթները։ Այս մշակութային համակարգում միահյուսվում են քրիստոնեական եկեղեցական տոները, ժողովրդական հավատալիքները, ընտանեկան ծեսերը, համայնքային հավաքույթները, ավանդական երգերը, պարերը, ուտեստները և տոնական խորհրդանիշները։ Հետազոտության թեման կարևոր է նաև հին սովորույթների պահպանման, պատմական փոփոխությունների ընթացքում դրանց վերափոխման և ժամանակակից հասարակության մեջ դրանց շարունակականության ուսումնասիրման համար։ Հայոց տոնածիսական մշակույթի քննությունը նպաստում է ազգային մշակութային ժառանգության ճանաչմանը, ժողովրդական գիտելիքների ու ավանդույթների արժևորմանը և հայ ժողովրդի հոգևոր ու հասարակական կյանքի առանձնահատկությունների ընկալմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ազգագրագետներին, բանահյուսագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, ծիսագիտության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական ավանդական տոներով ու սովորույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության որոշ գետերի ջրաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով գլխավոր իոնների և կենսածին նյութերի տարածաժամանակային փոփոխությունների ու դրանց վարքը պայմանավորող բնական և մարդածին գործոնների վրա։ Հետազոտության շրջանակում գետային ջրերի քիմիական կազմը դիտարկվում է որպես ջրահավաք ավազանի երկրաբանական կառուցվածքի, հողային և կլիմայական պայմանների, ջրաբանական ռեժիմի, կենսաբանական գործընթացների և տնտեսական գործունեության համատեղ ազդեցության արդյունք։ Գլխավոր իոնների հարաբերակցությունը հնարավորություն է տալիս բնութագրելու ջրի հանքայնացման առանձնահատկությունները, ջրաքիմիական տիպը և գետային համակարգում տեղի ունեցող բնական փոփոխությունները։ Միաժամանակ կենսածին նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային էկոհամակարգերի վիճակի գնահատման համար, քանի որ ազոտի և ֆոսֆորի միացությունների պարունակության փոփոխությունները կարող են կապված լինել ինչպես բնական կենսաերկրաքիմիական շրջանառության, այնպես էլ բնակավայրերից, գյուղատնտեսական տարածքներից և տնտեսական այլ աղբյուրներից առաջացող ազդեցությունների հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր գետերի և նույն գետի տարբեր հատվածների ջրաքիմիական ցուցանիշները՝ բացահայտելու տարածական օրինաչափությունները, ինչպես նաև տարբեր եղանակներին կամ ջրաբանական փուլերում արձանագրվող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել գետի ջրատվության, տեղումների, ձնհալի և մակերևութային հոսքի ազդեցությանը լուծված նյութերի պարունակության և տեղափոխման վրա։ Կարևորվում է նաև գետային ջրերում քիմիական բաղադրիչների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը՝ տարբերակելու բնական երկրաքիմիական աղբյուրները հնարավոր մարդածին ներգործություններից։ Ստացված տվյալների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու ջրային միջավայրի որակը, բացահայտելու առավել զգայուն հատվածները և հասկանալու ջրահավաք ավազանում տեղի ունեցող գործընթացների ազդեցությունը գետերի քիմիական ռեժիմի վրա։ Երկարաժամկետ դիտարկումների առկայության դեպքում հնարավոր է նաև գնահատել ջրաքիմիական ցուցանիշների փոփոխման միտումները և դրանց կապը բնական պայմանների ու տնտեսական գործունեության փոփոխությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հիդրոքիմիայի, ջրաբանության, ջրային էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել Հայաստանի գետային համակարգերում հիմնական լուծված բաղադրիչների ձևավորման, տեղափոխման և փոփոխման օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է կովկասյան գորշ տավարի ցեղի ներսում ձևավորված գծերի, ազգակցական խմբերի և ընտանիքների բուծման արդյունքների ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակության գնահատմանը հետագա տոհմասելեկցիոն աշխատանքներում։ Հետազոտության կենտրոնում ցեղի գենետիկական ու արտադրական ներուժի բացահայտումն է՝ կենդանիների ծագման, ազգակցական կապերի, մթերատու հատկանիշների և սերունդներին արժեքավոր հատկությունների փոխանցման առանձնահատկությունների համադրմամբ։ Քննվում է գծային և ընտանեկան բուծման դերը ցեղի ցանկալի հատկանիշների պահպանման, ամրապնդման և կատարելագործման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ծագումնաբանական խմբերի կենդանիների համեմատական գնահատմանը՝ հաշվի առնելով աճի և զարգացման, մարմնակազմության, վերարտադրողական կարողությունների, կենսունակության և մթերատվության ցուցանիշները։ Ուսումնասիրվում է, թե առանձին գծերի ու ընտանիքների ներսում որքանով են կայուն կերպով դրսևորվում տնտեսապես կարևոր հատկանիշները և ինչպես կարող են այդ տվյալներն օգտագործվել առավել արժեքավոր կենդանիների ընտրության ժամանակ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տոհմային ծագումնաբանության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու հատկանիշների ժառանգական փոխանցմանը, գնահատելու նախնիների ազդեցությունը հետագա սերունդների վրա և առանձնացնելու բարձր սելեկցիոն արժեք ունեցող խմբերը։ Դիտարկվում է նաև գենետիկական բազմազանության պահպանման կարևորությունը, քանի որ ցեղի կատարելագործումը պահանջում է արդյունավետ ընտրության և ժառանգական բազմազանության պահպանման հավասարակշռված համադրում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր գծերի և ընտանիքների սերունդների արտադրական արդյունքները՝ գնահատելով դրանց կիրառելիությունը ցեղի հետագա կատարելագործման ծրագրերում։ Սելեկցիոն աշխատանքը դիտարկվում է որպես երկարաժամկետ գործընթաց, որտեղ անհատական ընտրությունը զուգակցվում է կենդանիների ծագման և ազգակցական խմբերի գնահատման հետ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են տոհմային նախիրների կառուցվածքի բարելավման, արժեքավոր ժառանգական հատկանիշների պահպանման և տեղական պայմաններին հարմարված կենդանիների արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տավարաբուծության, կենդանիների գենետիկայի, տոհմային գործի և սելեկցիայի մոտեցումները՝ ցեղի ներսում ձևավորված ծագումնաբանական խմբերի արժեքը գիտականորեն գնահատելու նպատակով։