Аветик Исаакян и русская литература

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը վերաբերում է սահուն անցման տիպի կեղծդիֆերենցիալ (պսևդոդիֆերենցիալ) հավասարումների լուծելիության խնդիրներին՝ ընդգծելով մաթեմատիկական անալիզի, մասնավոր դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության և օպերատորային մեթոդների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այն պայմանները, որոնց դեպքում նմանատիպ ոչ տեղային օպերատորներով նկարագրվող հավասարումները ունեն լուծում, ինչպես նաև վերլուծել այդ լուծումների գոյությունը, միակությունը և կանոնավորությունը։ Ուսումնասիրվում են պսևդոդիֆերենցիալ օպերատորների կառուցվածքային հատկությունները, նրանց խորհրդանշական ներկայացումը (symbol calculus), ինչպես նաև սահուն անցման մոդելներում առաջացող անալիտիկ դժվարությունները, երբ համակարգը անցնում է տարբեր ռեժիմների միջև շարունակական, բայց ոչ գծային ձևով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրությանը՝ Sobolev-ի և Բեսովի տարածքներ, որոնց շրջանակում ձևակերպվում են լուծելիության պայմանները։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ապարատային մեթոդներ՝ էներգետիկ գնահատումներ, պսևդոդիֆերենցիալ օպերատորների կոմուտատորային հատկություններ և միկրոլոկալ անալիզի տեխնիկաներ, որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել լուծումների վարքը ինչպես գլոբալ, այնպես էլ տեղային մակարդակներում։ Միաժամանակ վերլուծվում են կիրառական կապերը ֆիզիկական մոդելների հետ, որտեղ սահուն անցման տիպի հավասարումները նկարագրում են միջավայրերի հատկությունների աստիճանական փոփոխություն։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ժամանակակից մաթեմատիկական անալիզի և դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության ոլորտում՝ նպաստելով պսևդոդիֆերենցիալ օպերատորների լուծելիության տեսության զարգացմանը։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է «Հայկական հարցի» քննարկմանը Լոզանի կոնֆերանսի (1922–1923 թթ.) շրջանակում՝ ընդգծելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական իրավիճակը և Օսմանյան կայսրության ժառանգության վերաձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես Հայկական հարցը, որը XIX դարի վերջից և հատկապես 1915 թվականի իրադարձություններից հետո դարձել էր միջազգային դիվանագիտության կարևոր թեմա, աստիճանաբար կորցրեց իր կենտրոնական տեղը մեծ տերությունների օրակարգում՝ նոր աշխարհաքաղաքական հավասարակշռության ձևավորման պայմաններում։ Լոզանի կոնֆերանսում, որտեղ որոշվում էր Թուրքիայի Հանրապետության միջազգային իրավական կարգավիճակը և սահմանները, հայկական պատվիրակությունները և սփյուռքյան կազմակերպությունները փորձում էին բարձրացնել հայ ժողովրդի անվտանգության, տարածքային պահանջների և պետականության վերականգնման հարցերը, սակայն այդ ջանքերը բախվում էին մեծ տերությունների քաղաքական շահերին և Թուրքիայի դիրքորոշմանը։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում է դիվանագիտական պայքարը, տարբեր առաջարկների քննարկումը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Սևրի պայմանագրով նախատեսված հայկական պետականության գաղափարը Լոզանում փաստացի չիրագործվեց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային հարաբերությունների իրական քաղաքականությանը (realpolitik), որտեղ իրավական և բարոյական հիմնավորումները հաճախ զիջում էին ռազմավարական և տնտեսական շահերին։ Նշվում է նաև հայկական պատվիրակությունների գործունեությունը, նրանց ներկայացրած հուշագրերն ու փորձերը՝ ստանալու միջազգային երաշխիքներ կամ հովանավորություն, որոնք սակայն մնացին առանց գործնական արդյունքի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայկական հարցի աստիճանական մարգինալացումը Լոզանի գործընթացում և դրա հետևանքները հայ ժողովրդի քաղաքական և տարածքային խնդիրների լուծման համար XX դարի առաջին կեսում։

Այլ առարկաներ

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 3 (9)-ը գիտական հոդվածների պարբերական ժողովածու է, որը ներառում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական ուսումնասիրություններ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված նյութերը անդրադառնում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական խնդիրներին, լեզվական և գրական գործընթացներին, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման և գիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանություններ և վերլուծական մոտեցումներ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական հետազոտությունների շարունակական զարգացումը և նոր խնդիրների ձևակերպումը, աշխատությունը նպաստում է գիտական գիտելիքի տարածմանը և մասնագիտական հաղորդակցության խորացմանը։

Մաթեմատիկա

Եվկլիդյան տարածքներում նորմալ հարթ Էյնշտեյնյան և կիսա-էյնշտեյնյան ենթամակերների երկրաչափությունը ուսումնասիրում է այդ ենթամակերների խիստ սահմանափակված կարվիճային հատկությունները, որոնցում կրիավորների քառանկյունական ձևը և ռիչտի կորությունը բավարարում են հատուկ պայմանների՝ ապահովելով այնպիսի կառուցվածքային հարթություն, որտեղ միջավայրի և ենթամակերայի միջեւ հարաբերությունները պահպանվում են օպտիմալ հավասարությամբ։ Նորմալ հարթ Էյնշտեյնյան ենթամակերաները առանձնանում են ռիչտի կորության համաչափության և կոմպակտության կամ համաչափ տարածական տեղաբաշխման հատկություններով, ինչը թույլ է տալիս ձևավորել ճշգրիտ դասակարգումներ և գնահատել տարբերակային հատկությունները, օրինակ՝ կայունության, սիմետրիայի և ֆունկցիոնալ ինտեգրալների պահպանման առումով։ Կիսա-էյնշտեյնյան ենթամակերաները, հակառակը, ցուցաբերում են որոշակի աուտոմորֆիզմների կամ մասնակի հավասարության պայմաններ՝ պահպանելով որոշ երկրաչափական և տոպոլոգիական invariant-ներ, որոնք կարևոր են բարդ բազմաչափ տարածքների բնութագրում, հատկապես այն դեպքերում, երբ ենթամակերայի մետրիկան ինդուկցիայով է ստացվում մայր-տեղանքից։ Նման ենթամակերաների ուսումնասիրությունը ներառում է դիֆերենցիալ ձևերի, կորության օպերատորների, սիմետրիկ տենզորների և բարձրագույն ինտեգրալների վերլուծություն, ինչը թույլ է տալիս ձևակերպել և ապացուցել դասակարգիչ թեորեմներ, գնահատել համաչափության սահմանները, ինչպես նաև կիրառել արդյունքները մաթեմատիկական ֆիզիկայի, օպտիմալիզացիայի և բազմաչափ դինամիկական համակարգերի տեսության մեջ, որտեղ նորմալ հարթ կամ կիսա-հարթ կառուցվածքները ապահովում են համակարգերի կառուցվածքային կայունություն և լուծումների եզակիություն։

Պատմություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Թիֆլիսի լուսանկարչությամբ հետաքրքրվող անձանց միավորող հասարակական կազմակերպության՝ լուսանկարիչ-սիրողների ընկերության կանոնադրությունը, որը սահմանում է կազմակերպության նպատակները, գործունեության ուղղությունները, կառավարման համակարգը և անդամակցության կարգը։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է լուսանկարչության պատմության, հասարակական նախաձեռնությունների և մշակութային կյանքի ուսումնասիրման համար՝ արտացոլելով լուսանկարչական արվեստի տարածման և զարգացման գործընթացները տարածաշրջանում։ Կանոնադրությունը նկարագրում է ընկերության առաքելությունը՝ խթանել լուսանկարչության նկատմամբ հետաքրքրությունը, նպաստել մասնագիտական գիտելիքների և փորձի փոխանակմանը, կազմակերպել ցուցահանդեսներ, դասախոսություններ և ստեղծագործական միջոցառումներ։ Աշխատությունը նաև ներկայացնում է անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, ֆինանսավորման աղբյուրները, ղեկավար մարմինների ընտրության և գործունեության կարգը։ Այս փաստաթուղթը արժեքավոր նյութ է պատմաբանների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, լուսանկարչության պատմության հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Կովկասի հասարակական և մշակութային կազմակերպությունների գործունեությամբ XIX–XX դարերի սահմանագծին։

Գրականություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործություններում «կորուսյալ եզերքի» գեղարվեստական պատկերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով արևմտահայ հայրենիքի հիշողության, կորուստի ցավի և ազգային ինքնության վերարտադրության թեմատիկ-գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն կերպարային և գաղափարական համակարգը, որով Գալշոյանը վերականգնում է պատմական հայրենիքի՝ Մուշի, Սասունի և շրջակա տարածքների հոգևոր ու կենցաղային պատկերները՝ դրանք ներկայացնելով ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածք, այլ որպես հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության խորհրդանիշ։ Ուսումնասիրվում են նրա արձակի լեզվաոճական առանձնահատկությունները՝ պարզ, խոսակցական երանգներով հարուստ, բայց խորքային խորհրդանշական բովանդակությամբ, ինչպես նաև կերպարների կառուցման եղանակները, որոնք հաճախ ներկայացնում են գյուղական աշխարհի մարդուն՝ իր ցավով, կորուստով և արժանապատվությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «կորուսյալ եզերքի» գաղափարի մշակութային և պատմական իմաստներին՝ որպես հիշողության տարածք, որտեղ միահյուսվում են իրականությունն ու գեղարվեստական վերապրումը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է Գալշոյանի ստեղծագործության դերը հայ գրականության մեջ՝ որպես արևմտահայ թեմատիկայի շարունակող և ազգային հիշողության պահպանման կարևոր գրական ձայն։ Միաժամանակ վերլուծվում է նրա արձակի ազդեցությունը ընթերցողի ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է գրականագիտության ոլորտում՝ բացահայտելով Մուշեղ Գալշոյանի ստեղծագործությունների գեղարվեստական և գաղափարական խորքային շերտերը։