Վարդգես Սուրենյանց (1860-1921)

Քիմիա

Երկաթը, նիկելը և կոբալտը մետաղական քիմիական տարրեր են, որոնք պատկանում են անցումային մետաղների խմբին և ունեն կարևոր նշանակություն ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ կենսաբանական և տեխնոլոգիական գործընթացներում։ Երկաթը ամենատարածված և լայն կիրառվող մետաղներից է, որն առանձնանում է բարձր ամրությամբ և մագնիսական հատկություններով, և հիմնականում օգտագործվում է պողպատի ու համաձուլվածքների արտադրության մեջ՝ շինարարության, մեքենաշինության և տարբեր ինժեներական կառույցների համար։ Նիկելը հայտնի է իր կոռոզիակայունությամբ և ամրությամբ, հաճախ օգտագործվում է համաձուլվածքներում՝ պողպատին հավելելով դիմացկունություն բարձր ջերմաստիճանների և ագրեսիվ միջավայրերի նկատմամբ, ինչպես նաև կիրառվում է մարտկոցների և էլեկտրատեխնիկական սարքավորումների արտադրության մեջ։ Կոբալտը նույնպես արժեքավոր անցումային մետաղ է, որն ունի մագնիսական հատկություններ և լայնորեն օգտագործվում է բարձրորակ համաձուլվածքների, մշտական մագնիսների և հատուկ տեխնոլոգիական նյութերի ստեղծման մեջ, ինչպես նաև կարևոր դեր ունի կենսաբանական համակարգերում՝ որպես վիտամին B12-ի բաղադրիչ։ Այս երեք տարրերը հաճախ ուսումնասիրվում են միասին, քանի որ ունեն համեմատաբար մոտ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ և կարող են ձևավորել կայուն համաձուլվածքներ, որոնք կիրառվում են ավիատիեզերական, ռազմական և բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերություններում։ Նրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև քիմիական ռեակցիաների, էլեկտրաքիմիայի և նյութերի կառուցվածքի հասկացման համար, քանի որ դրանք ցուցաբերում են տարբեր օքսիդացման աստիճաններ և ակտիվ մասնակցություն են ունենում բազմաթիվ արդյունաբերական գործընթացներում։

Մանկական

Վայրի կենդանիներ. ձայներով գիրք Հրատարակիչ - Ջի Էս Էմ Ստուդիա Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 9789939847535

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկյան Հայքի պատմությանը՝ դիտարկելով այն որպես միջնադարյան հայկական պետականության առանձնահատուկ օրինակ՝ իր քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և մշակութային առանձնահատկություններով։ Գրքում ներկայացվում է Կիլիկյան Հայքի կառավարման համակարգը, արքայատոհմերի պատմությունը, դիվանագիտական հարաբերությունները հարակից երկրների և եվրոպական պետությունների հետ, ինչպես նաև ռազմական ճակատամարտերը և պաշտպանական կառույցների զարգացման ընթացքը։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքակրթական, տնտեսական և առևտրային կապերը, դավանանքների և մշակութային ինստիտուտների դերը, ինչպես նաև քաղաքային և գյուղական կյանքի առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային ժառանգությանը՝ գրականության, ճարտարապետության, կրոնական արվեստի և հասարակական կյանքի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմաբանների, տարածաշրջանային հետազոտողների, աշակերտների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Կիլիկյան Հայքի ամբողջական ու համակարգված ընկալմանը միջնադարյան պատմության համատեքստում։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության ոլորտի ուսանողների, այգեգործների և ընկուզենու արտադրությամբ զբաղվող ֆերմերների համար։ Աշխատությունում մանրամասն ներկայացվում են ընկուզենու աճի և զարգացման կենսաբանական փուլերը, արմատային համակարգի առանձնահատկությունները, սորտային կազմը և դրանց ընտրության սկզբունքները՝ կախված կլիմայական և հողային պայմաններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնկարկների հիմնման տեխնոլոգիային՝ ներառյալ հողի նախապատրաստումը, տնկման ճիշտ սխեմաները, տնկիների ընտրությունը և հետագա խնամքի կազմակերպումը։ Նյութում ներկայացվում են նաև պարարտացման և ոռոգման համակարգերը, որոնք կարևոր դեր ունեն բարձր բերքատվության ապահովման և ծառերի երկարաժամկետ արտադրողականության պահպանման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև էտման, ձևավորման և պսակի կառավարման մեթոդներին, որոնք նպաստում են ծառի ճիշտ զարգացմանը և բերքի որակի բարձրացմանը։ Բացի այդ, քննարկվում են ընկուզենու հիվանդություններն ու վնասատուները, դրանց կանխարգելման և պայքարի միջոցները՝ ներառյալ ինտեգրված պաշտպանության մոտեցումները։ Նյութը նաև ընդգրկում է բերքահավաքի, պտղի պահպանման և իրացման կազմակերպման հարցերը՝ տնտեսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, այս աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ ապահովելով ընկուզենու մշակության ժամանակակից և արդյունավետ ագրոտեխնիկական համակարգի ամբողջական պատկերացում։

Գեղարվեստական հայ․

Գարեգին Նժդեհի ստեղծագործություններից է, որը կիզակետում է դնում պատերազմի, պայքարի և ազգային ինքնագիտակցության կարևոր հարցերը։ Գրքում ներկայացվում է պատերազմը ոչ միայն որպես զինված բախում, այլ նաև որպես ազգային արթնացման, հերոսական տառապանքի և հայրենասիրության խորհրդանիշ։ Նժդեհը, որպես Հայոց անկախության մարտիկ, պատմում է Հայաստանի ազատագրության և անկախության ճանապարհին տեղի ունեցած նշանակալի մարտերի ու իրադարձությունների մասին։ Գիրքը նաև ընդգրկում է այն մղումը, որը հայ ժողովրդին ստիպեց դիմակայել բազմաբնույթ թշնամիներին և մեծագույն մարտերին։ «Խուստուփյան Կանչեր»-ը բնութագրում է հայկական ուժերի դիմադրության պատմությունը, անդրադառնում է խիզախության ու զոհողության գաղափարներին, որոնք պետք է հիշվեն յուրաքանչյուր հայի կողմից։ Այս ստեղծագործությունը հանդիսանում է հայոց պատմության և ազգի պատմական պայքարի հիշատակիչ մի կարևոր գործ, որտեղ Նժդեհը բարձրացնում է հայրենասիրության, միասնականության ու ազգային արժանապատվության հարցերը՝ լինելով այնպիսին, որը հետագայում դառնում է հայ ժողովրդի համար ոգեշնչող ուղենիշ։ Գիրքը նաև կարևոր ուղերձ է բոլոր ժամանակների համար՝ կանչելով անհատի, համայնքի և ազգի առաջընթացի և միասնական պայքարի անունը, հիշեցնելով պատերազմի և խիզախության անգնահատելի արժեքը։ Հրատարակիչ - Լուսակն Հրատ. տարեթիվ - 2021 ISBN - 978-9939-871-31-8

Գրականություն

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է XX դարի անգլիական պոեզիայի զարգացման հիմնական փուլերի և միտումների վերլուծությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Թեդ Հյուզի ստեղծագործական ժառանգությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են անգլիական պոեզիայի անցումը մոդեռնիզմից դեպի հետպատերազմյան և ժամանակակից պոետիկ համակարգեր, ինչպես նաև նոր պատկերային մտածողության և լեզվական փորձարարությունների ձևավորումը։ Վերլուծվում են Թեդ Հյուզի պոեզիայի թեմատիկ առանձնահատկությունները՝ բնության վայրի ուժի պատկերումը, մարդու և կենդանական աշխարհի հարաբերությունները, գոյաբանական լարվածությունը և առասպելաբանական մտածողության վերաիմաստավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա լեզվաոճական ինքնատիպությանը, ռիթմիկ կառուցվածքներին և խորհրդանշական պատկերների համակարգին, որոնք նշանակալի ազդեցություն են ունեցել ժամանակակից անգլիական պոեզիայի զարգացման վրա։ Քննարկվում է նաև Հյուզի ստեղծագործության տեղը XX դարի բրիտանական գրական գործընթացներում և նրա ազդեցությունը հետագա պոետական սերունդների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անգլիական գրականագիտության, համեմատական գրականության և պոետիկայի ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ բացահայտելով XX դարի անգլիական պոեզիայի զարգացման դինամիկան։