Գինու ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների հետազոտման մեթոդական ցուցումներ

Աշխարհագրություն

Հեղինակը Խաչատրյան Հ.Ս., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Հյուսիսային Ամերիկայի ֆիզիկական աշխարհագրության համապարփակ ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է մայրցամաքի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ ռելիեֆը, երկրաբանական կառուցվածքը, կլիման, ներքին ջրերը, հողերը, բուսական և կենդանական աշխարհը, ինչպես նաև դրանց տարածքային առանձնահատկությունները և փոխկապակցվածությունը։ Գրքում մանրամասնորեն բացատրվում են բնական գոտիականության օրինաչափությունները, օվկիանոսների և ծովերի ազդեցությունը կլիմայի ձևավորման վրա, բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը և դրանց տնտեսական նշանակությունը։ Ներառված են նաև տարածաշրջանային բնութագրումներ՝ Կանադական վահանից մինչև Մեքսիկական բարձրավանդակ, ինչպես նաև Ատլանտյան և Խաղաղօվկիանոսյան ափամերձ տարածքների առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական երևույթների՝ սեյսմիկ ակտիվության, փոթորիկների, գետային համակարգերի և սառցադաշտային գործընթացների վերլուծությանը։ Գիրքը նախատեսված է դպրոցական բարձր դասարանների աշակերտների, ուսանողների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Հյուսիսային Ամերիկայի բնական միջավայրի գիտական և համակարգված ընկալմանը։

Գրականություն

Գրքում ուսումնասիրվում է 20-րդ դարի 70–80-ական թվականներին ստեղծված հայ արձակ գործերի հոգեբանական շերտը և ստեղծագործական արտահայտման միջոցները, վերլուծվում են այն մեթոդները, որոնց միջոցով գրողներն ընթերցողին ներկայացնում են հերոսների ներաշխարհը, մտքերը, զգացմունքները և ներքին հակասությունները, դիտարկվում է հոգեբանության ներկայացման դինամիկայի ձևը՝ ներառյալ ներբովանդակային վերլուծությունը, համառոտ հիշողությունները, ներքին մենախոսությունները և սյուժետային ճշգրտումները, ներկայացվում է հերոսների անհատականության կառուցվածքը և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը նրանց հոգեբանական դրսևորումների վրա, ընդգծվում է մոդեռնիստական մոտեցումների դերը՝ ներքին տեքստային դրսևորումների միջոցով մարդու հոգեբանության խորը բացահայտման գործում, քննարկվում է լեզվական և սիմվոլիկ միջոցների կիրառությունը հոգեբանական նրբությունների արտահայտման համար, գիրքը համադրում է գրական, հոգեբանական և սոցիալական վերլուծությունները՝ նպատակ ունենալով ցույց տալ հայ արձակի տարողունակությունը մարդության ներքին վիճակների փոխանցման, հոգեբանական խորը շերտերի ուսումնասիրության և ժամանակակից գրական պրակտիկայի մեջ հոգեբանության ներկայացման մեթոդների զարգացման համատեքստում։

Գրականություն

Ստեղծագործության վերնագիրը արդեն իսկ ընդգծում է կենտրոնական կառուցվածքային տարրը՝ «առեղծված»-ը, ինչը ենթադրում է սյուժեի զարգացում՝ հիմնված գաղտնիքի բացահայտման, անսպասելի իրադարձությունների և տրամաբանական վերլուծության վրա։ Նման բնույթի գործերում սովորաբար կարևոր դեր ունեն ինտրիգը, պատճառահետևանքային կապերի աստիճանական բացահայտումը և ընթերցողի հետաքրքրությունը պահող լարվածությունը։ «Շահմարի» անվանումը կարող է դիտարկվել որպես կենտրոնական կերպար, տեղանուն կամ խորհրդանշական հղում, որը ձևավորում է պատմության առանցքը։ Այսպիսի կառուցվածք ունեցող ստեղծագործություններում հաճախ միահյուսվում են իրականության և ենթադրությունների շերտերը՝ ստեղծելով իրավիճակ, որտեղ ընթերցողը աստիճանաբար բացահայտում է գաղտնիքի իրական էությունը գլխավոր հերոսի հետ միասին։

Հոգեբանություն

Ոչ լեզվական հաղորդակցության ձևերը աշխատությունը նվիրված է մարդու հաղորդակցության այն ձևերի ուսումնասիրությանը, որոնք իրականացվում են առանց խոսքի՝ ընդգրկելով ժեստերը, դիմախաղը, մարմնի դիրքը, ձայնի ինտոնացիան և տարածական վարքագիծը։ Գրքում ներկայացվում է ոչ լեզվական հաղորդակցության դերը միջանձնային հարաբերություններում, կրթության, հոգեբանության և սոցիալական փոխազդեցության ոլորտներում՝ ընդգծելով, թե ինչպես են այդ ազդանշանները լրացնում կամ փոխարինում բանավոր խոսքին։ Հեղինակը մանրամասնորեն վերլուծում է հաղորդակցության տարբեր տեսակները՝ էմոցիոնալ արտահայտությունները, մշակութային տարբերություններով պայմանավորված ժեստերը, ինչպես նաև հաղորդակցության սխալ ընկալման հնարավոր պատճառները։ Աշխատությունում շեշտադրվում է ոչ լեզվական նշանների կարևորությունը հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման, մարդու վարքագծի ընկալման և սոցիալական փոխհարաբերությունների կարգավորման գործում։ Ներառված են տեսական մոտեցումներ, հոգեբանական ուսումնասիրություններ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են ընթերցողին հասկանալ ոչ խոսքային հաղորդակցության մեխանիզմները և դրանց կիրառությունը առօրյա կյանքում։ Գիրքը օգտակար է թե ուսանողների, թե հոգեբանների, թե մանկավարժների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները մարդկային հաղորդակցության ոչ լեզվական ձևերի վերաբերյալ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի քառյակների և դրանց ռուսերեն թարգմանությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով բնագրի և թարգմանական տարբերակների միջև առկա լեզվական, ոճական և գաղափարական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է Թումանյանի քառյակների գեղարվեստական կառուցվածքը, պատկերային համակարգը, փիլիսոփայական խորությունը և լեզվաոճական արտահայտչամիջոցները՝ դրանք համադրելով ռուսերեն տարբերակներում կիրառված թարգմանական լուծումների հետ։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են իմաստային ճշգրտության, բանաստեղծական հնչեղության, ռիթմի, հանգավորման և ազգային մշակութային ենթաշերտերի փոխանցման խնդիրները՝ գնահատելով, թե որքանով են թարգմանությունները պահպանել բնագրի գեղարվեստական արժեքն ու հեղինակային մտահղացումը։ Գրքում առանձնացվում են հաջողված և վիճահարույց թարգմանական մոտեցումները, ինչպես նաև ներկայացվում են այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են տարբեր թարգմանիչների ընտրած լեզվական և ոճական ռազմավարությունները։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Թումանյանագիտության, թարգմանագիտության և հայ-ռուսական գրական կապերի ուսումնասիրության ոլորտում՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով ինչպես գիտնականների ու ուսանողների, այնպես էլ բանաստեղծական թարգմանության խնդիրներով զբաղվող ընթերցողների համար։

Հոգեբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է լոկուս վերահսկման (locus of control) հոգեբանական կոնստրուկտի դերին կպչուն-սևեռուն ձևավորումների (օբսեսիվ-կոմպուլսիվ դրսևորումների) առաջացման, զարգացման և պահպանման գործընթացներում՝ ընդգծելով անձի վերահսկողության զգացման ընկալման և անհանգստության կառավարման մեխանիզմների փոխկապվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես են արտաքին կամ ներքին լոկուս վերահսկման կողմնորոշումները ազդում անհատի մտքերի, վախերի և կրկնվող վարքագծերի ձևավորման վրա, հատկապես այն իրավիճակներում, երբ անձը փորձում է նվազեցնել անորոշությունը կամ կանխել հնարավոր բացասական հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գաղափարին, որ արտաքին լոկուս վերահսկման գերակայության դեպքում անհատը ավելի հակված է իր կյանքի իրադարձությունները վերագրելու արտաքին ուժերին, ինչը կարող է ուժեղացնել վերահսկողության կորստի զգացումը և նպաստել կպչուն մտքերի ու կոմպուլսիվ գործողությունների ամրապնդմանը, մինչդեռ ներքին լոկուս վերահսկումը կարող է հանդես գալ որպես պաշտպանիչ գործոն՝ նպաստելով ինքնակարգավորման և անհանգստության նվազեցման մեխանիզմների զարգացմանը։ Քննարկվում են նաև կոգնիտիվ-վարքային մոտեցումները, որոնք բացատրում են, թե ինչպես են աղավաղված համոզմունքները և վերահսկողության գերագնահատված անհրաժեշտությունը պահպանում օբսեսիվ-կոմպուլսիվ ցիկլը, ինչպես նաև միջամտության հնարավորությունները՝ ուղղված վերահսկողության ընկալման վերակառուցմանը և ադապտիվ վարքային ռազմավարությունների ձևավորմանը: