Действие повышенных температур и оптического излучения на первичные процессы фотосинтеза Chlorella pyrenoidosa и Spirulina platensis

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան իսլամական աշխարհում հայերի դիրքի, դերակատարության և մշակութային ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրանց ինտեգրման և ինքնության պահպանման գործընթացները տարբեր քաղաքական և սոցիալական համակարգերում։ Վերլուծվում են հայ համայնքների ներկայությունը Աբբասյան խալիֆայությունում, սելջուկյան և մամլուքյան տիրապետության շրջաններում, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների հետ նրանց տնտեսական, վարչական և մշակութային փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերի ներգրավվածությանը առևտրի, արհեստների, վարչական ծառայության և գիտական գործունեության ոլորտներում՝ որպես միջմշակութային կապերի կարևոր միջնորդների։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է կրոնական փոքրամասնության կարգավիճակը իսլամական իրավական համակարգերում, համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերը և մշակութային փոխազդեցությունները հայկական և իսլամական աշխարհների միջև։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական աղբյուրների և ժամանակակից հետազոտությունների համադրություն՝ բացահայտելով միջնադարյան իսլամական քաղաքակրթության մեջ հայերի բազմակողմանի դերակատարությունը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Շավարշ Նարդունու գեղարվեստական արձակի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հեղինակի ստեղծագործական աշխարհը, գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները և հայ արձակի զարգացման մեջ նրա ունեցած ներդրումը։ Վերլուծվում են արձակ ստեղծագործությունների թեմատիկ շրջանակը, կերպարների համակարգը, սյուժետային կառուցվածքը, պատմողական եղանակները, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և հոգեբանական պատկերավորման միջոցները։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է հեղինակի ստեղծագործություններում արտացոլված ազգային, հասարակական և բարոյական խնդիրները, մարդու ներաշխարհի պատկերումը, պատմական ու մշակութային իրողությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունը, ինչպես նաև նրա արձակի կապը ժամանակի գրական գործընթացների և հայ գրական ավանդույթի հետ։ Գրքում ներկայացված են գրականագիտական հիմնավորված վերլուծություններ և ընդհանրացումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Շավարշ Նարդունու արձակ ժառանգության գեղարվեստական արժեքի, գաղափարական ուղղվածության և ժանրային առանձնահատկությունների մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայ բանասիրության մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Հայագիտության զուգահեռականներում-ը հայագիտական ուղղվածության տեսական և վերլուծական աշխատություն է, որը նպատակ ունի դիտարկել հայ ժողովրդի պատմության, լեզվի, մշակույթի և ինքնության ուսումնասիրությունը համեմատական և միջգիտակարգային դիտանկյունից՝ ընդգրկելով տարբեր գիտական դպրոցների մոտեցումները և հետազոտական մեթոդաբանությունները, աշխատությունում քննարկվում են հայագիտության զարգացման հիմնական փուլերը, արևելյան և արևմտյան գիտական ավանդույթների ազդեցությունը, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են տարբեր պատմագիտական և լեզվաբանական դպրոցներ մեկնաբանել Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմական փորձը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համեմատական ուսումնասիրություններին՝ հայ և հարևան ժողովուրդների պատմության, լեզվական կապերի, մշակութային փոխազդեցությունների և տարածաշրջանային քաղաքակրթական գործընթացների միջև, միաժամանակ վերլուծվում են հայագիտության արդի մարտահրավերները՝ գլոբալ գիտական միջավայրում ինքնության պահպանման, աղբյուրագիտական մոտեցումների արդիականացման և միջգիտակարգային համագործակցության զարգացման համատեքստում, աշխատությունը ընդգծում է, որ հայագիտությունը ոչ միայն ազգային գիտական ուղղություն է, այլ նաև միջազգային գիտական դաշտի մաս, որտեղ հայ ժողովրդի ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ավելի լայն քաղաքակրթական և համեմատական շրջանակներում։

Բժշկություն

Հայկական հին և միջնադարյան բժշկագիտության պատմությանը նվիրված կարևոր ուսումնասիրություն է, որտեղ Ս․ Ա․ Վարդանյանը ներկայացնում է, թե ինչպես էր ձևավորվել և զարգացել դեղագիտությունը Հայաստանում դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Գիրքը բացահայտում է, որ հայկական բժշկությունը հիմնված էր բնական բուժամիջոցների լայն կիրառության վրա՝ հատկապես դեղաբույսերի, կենդանական ծագման նյութերի և հանքային միջոցների օգտագործմամբ։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Մխիթար Հերացու, Ամիրդովլաթ Ամասիացու և այլ նշանավոր բժիշկների աշխատություններին, որոնցում նկարագրված են հարյուրավոր բուժիչ բույսեր ու դեղամիջոցներ։ Ստեղծագործության մեջ ներկայացվում է, որ հայկական դեղագիտությունը ոչ միայն ժողովրդական փորձի արդյունք էր, այլ նաև գիտական համակարգ, որը կապ ուներ հունական, արաբական և արևելյան բժշկական ավանդույթների հետ։ Գրքում քննարկվում են տարբեր հիվանդությունների բուժման մեթոդներ, դեղամիջոցների պատրաստման եղանակներ, բուժիչ բույսերի հատկություններն ու դրանց կիրառման սկզբունքները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ հին Հայաստանում մեծ ուշադրություն էր դարձվում սննդակարգին, կանխարգելիչ բուժմանը և մարդու օրգանիզմի ամբողջական առողջացման գաղափարին։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ բժշկության պատմությունը, միջնադարյան գիտությունը և հայկական ձեռագրական ժառանգությունը ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է հայկական դեղագիտության հարուստ ավանդույթները և դրանց տեղը համաշխարհային բժշկագիտության պատմության մեջ։

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը ընթերցողին ծանոթացնում է մարդկային մտքի զարգացման կարևորագույն գաղափարներին և այն հարցերին, որոնք դարեր շարունակ հուզել են մտածողներին՝ ինչ է իրականությունը, ինչպե՞ս ենք ճանաչում աշխարհը, կա՞ արդյոք ճշմարտություն, ինչպե՞ս պետք է ապրի մարդը և ինչ նշանակություն ունեն ազատությունը, պատասխանատվությունն ու բարոյականությունը։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր փիլիսոփայական ուղղություններ, դպրոցներ և տեսություններ՝ սկսած հին աշխարհից մինչև ժամանակակից մտածողություն, միաժամանակ բացատրելով դրանց ազդեցությունը հասարակության, գիտության, քաղաքականության և մշակույթի վրա։ Հեղինակը հասանելի լեզվով անդրադառնում է մարդու ինքնության, գիտակցության, կյանքի իմաստի, արդարության, երջանկության և արժեքների մասին քննարկումներին՝ ընթերցողին հրավիրելով ոչ միայն ծանոթանալ գաղափարներին, այլև ինքնուրույն մտածել և հարցեր առաջադրել։ Ստեղծագործությունը միավորում է տեսական վերլուծությունն ու պատմական ակնարկները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների մտածողները փորձել հասկանալ մարդու և աշխարհի փոխհարաբերությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել թե՛ սկսնակ ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են առաջին քայլերն անել փիլիսոփայության աշխարհում, և թե՛ նրանց, ովքեր ձգտում են ավելի խորությամբ ուսումնասիրել մարդկային մտքի ամենահիմնարար հարցերը։

Այլ առարկաներ

Այս նյութը ներկայացնում է հանձնարարական բնույթի գրականության ցանկ և ուղեցույցային մոտեցումներ՝ ուղղված կոմունիստական կենսակերպի և աշխատանքի սկզբունքների ձևավորմանն ու ամրապնդմանը հասարակության մեջ։ Այն անդրադառնում է գաղափարական այն հիմքերին, որոնք նպատակ ունեն ձևավորել կոլեկտիվիզմի, սոցիալիստական աշխատանքի էթիկայի և հասարակական պարտքի գիտակցման վրա հիմնված վարքագիծ։ Նյութում ընդգրկված գրականությունը սովորաբար ուղղված է աշխատավորի դաստիարակությանը, արտադրական կարգապահության բարձրացմանը, հասարակական ունեցվածքի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորմանը և անհատական ու կոլեկտիվ շահերի համադրմանը։ Շեշտադրվում է նաև գաղափարական կրթության դերը՝ որպես սոցիալիստական հասարակարգում անձի ձևավորման կարևոր գործոն, որտեղ աշխատանքը դիտարկվում է ոչ միայն տնտեսական անհրաժեշտություն, այլև բարոյական և հասարակական արժեք։