Молибден и животный организм

Աշխարհագրություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ռեգիոնալ քաղաքականության աշխարհագրական նախադրյալների ուսումնասիրությանը՝ վերլուծելով այն բնական, տնտեսական և բնակչային գործոնները, որոնք ձևավորում են երկրի տարածքային զարգացման առանձնահատկությունները և տարածաշրջանային անհամաչափությունները։ Հեղինակը դիտարկում է Հայաստանի բարդ լեռնային ռելիեֆը, բարձրության զգալի տատանումները և սահմանափակ հարթավայրային տարածքները որպես հիմնական բնական գործոններ, որոնք ազդում են բնակեցման ձևերի, ենթակառուցվածքների զարգացման և տնտեսական գործունեության տեղաբաշխման վրա։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև կլիմայական բազմազանությունը՝ պայմանավորված բարձրության գոտիականությամբ, ինչը ազդում է գյուղատնտեսության կառուցվածքի, մասնավորապես ոռոգվող հողագործության և անասնապահության զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության տարածքային բաշխմանը, քաղաքների և գյուղական բնակավայրերի անհամաչափ զարգացմանը, ինչպես նաև Երևանի՝ որպես կենտրոնական տնտեսական և վարչական հանգույցի գերակշռող դերին։ Վերլուծվում են նաև տրանսպորտային և հաղորդակցական ցանցերի առանձնահատկությունները, որոնք մեծապես պայմանավորված են լեռնային ռելիեֆով և սահմանափակ միջտարածքային կապերով, ինչն ազդում է տարածաշրջանների տնտեսական ինտեգրման մակարդակի վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև բնական ռեսուրսների տեղաբաշխումը և դրանց օգտագործման հնարավորությունները՝ արդյունաբերության և էներգետիկայի զարգացման համատեքստում։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ ռեգիոնալ քաղաքականության ձևավորումը պետք է հիմնված լինի տարածքային հավասարակշռության ապահովման, ենթակառուցվածքների զարգացման և տարածաշրջանների սոցիալ-տնտեսական անհամաչափությունների նվազեցման վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի ռեգիոնալ քաղաքականության աշխարհագրական նախադրյալները որպես բնական և սոցիալ-տնտեսական գործոնների փոխկապակցված համակարգ, որը որոշում է երկրի տարածքային զարգացման ռազմավարական ուղղությունները։

Ֆիզիկա

Ատոմային ֆիզիկա. Լաբորատոր աշխատանքներ աշխատությունը ֆիզիկայի ուսումնական գործնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ուսանողների համար և ուղղված է ատոմային ֆիզիկայի հիմնական երևույթների փորձարարական ուսումնասիրությանը, այն ընդգրկում է լաբորատոր աշխատանքների համակարգված նկարագրություններ՝ կապված ատոմների կառուցվածքի, սպեկտրների, էլեկտրոնային անցումների և քվանտային երևույթների հետ, գիրքը բացատրում է փորձերի նպատակները, անհրաժեշտ սարքավորումները, չափման մեթոդները և արդյունքների մշակման եղանակները, ինչպես նաև ներկայացնում է ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկման և սխալների գնահատման հիմունքները, միաժամանակ օգնելով ուսանողներին կապել տեսական գիտելիքները գործնական փորձերի հետ և հասկանալ քվանտային ֆիզիկայի հիմնական օրենքների դրսևորումները իրական փորձարարական պայմաններում, ինչը այն դարձնում է կարևոր ուսումնական նյութ ֆիզիկայի և կիրառական գիտությունների համար։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է այն կարևոր դերակատարությունը, որ ընտանիքը խաղում է զարգացման խանգարումներ ունեցող (ԴԽ) երեխաների շարժողական ակտիվության զարգացման գործում։ Շարժողական ակտիվությունը (գործնականորեն՝ ֆիզիկական գործունեությունը) մեծ նշանակություն ունի երեխայի առողջության, սոցիալական ինտեգրման, ինքնուրույնության և ընդհանուր զարգացման համար։ Իսկ ընտանիքը, որպես երեխայի հիմնական միջավայր և աջակցող համակարգ, կարող է ունենալ որոշիչ ազդեցություն այս գործընթացի վրա՝ տրամադրելով հնարավորություններ, մոտեցումներ և մշտական աջակցություն։ Աշխատությունը հիմնվում է թե տեսական մոտեցումների, թե պրակտիկ փորձի վրա՝ գնահատելու ընտանիքի ներգրավվածության ձևերը, ազդեցության մեխանիզմները և արդյունքները։

Պատմություն

Այս գիրքը հանդիսանում է սփյուռքի մեկօրյա հայկական դպրոցների համար պատրաստված ուսումնական ձեռնարկ՝ հայոց պատմության դասավանդման նպատակով։ Արտակ Մովսիսյանը ներկայացնում է պատմական նյութը կարճ, հակիրճ և մատչելի ձևով, որպեսզի այն հեշտությամբ ընկալվի սահմանափակ դասաժամերի ընթացքում։ Ձեռնարկը ընդգրկում է Հայաստանի պատմության հիմնական փուլերը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև ժամանակակից Հայաստանը, սակայն առանց ծանր գիտական մանրամասների, որպեսզի երեխաները կարողանան հասկանալ պատմական ընթացքը և ստեղծել ընդհանուր պատկեր։ Գրքում հաճախ օգտագործվում են ժամանակագրական աղյուսակներ, պարզաբանող հարցեր, փոքրիկ տեքստեր և ամփոփումներ, որոնք օգնում են ուսուցիչներին արդյունավետ դասեր կազմել և աշակերտներին հեշտացնել հիշողությունը։ Այս ուսումնական նյութը նպատակ ունի ոչ միայն փոխանցել պատմական փաստեր, այլ նաև նպաստել սփյուռքահայ երեխաների ազգային ինքնության ձևավորմանը և հայկական մշակույթի նկատմամբ սիրո և հետաքրքրության ձևավորմանը։ Հրատարակիչ - ЕГУ Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-5-8084-1789-2

Գրականություն

19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ գրականությունը-ը գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ նոր գրականության ձևավորման և զարգացման հիմնական միտումները 19-րդ դարավերջից մինչև 20-րդ դարասկիզբ՝ ընդգրկելով այն ժամանակաշրջանը, երբ ազգային-քաղաքական, սոցիալական և մշակութային փոփոխությունները վճռական ազդեցություն ունեցան գրական մտածողության վրա, աշխատությունում վերլուծվում են այդ շրջանի գրական ուղղությունները, ռեալիզմի, ռոմանտիզմի և լուսավորական գաղափարների դրսևորումները, ինչպես նաև դրանց փոխակերպումը ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակի նշանավոր գրողների ստեղծագործություններին, որոնց միջոցով ձևավորվել են նոր գրական լեզու, թեմատիկ բազմազանություն և հասարակական քննադատության ավանդույթներ, միաժամանակ ընդգծվում է գրականության կապը հասարակական կյանքի, ազգային ազատագրական շարժումների և քաղաքական իրադարձությունների հետ, ինչը գրականությունը դարձրել է ոչ միայն գեղարվեստական արտահայտման միջոց, այլ նաև ազգային ինքնության պահպանման և ձևավորման կարևոր հարթակ, աշխատությունը ցույց է տալիս նաև արևելահայ և արևմտահայ գրական զարգացումների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սփյուռքահայ մշակութային ազդեցությունները, որոնք միասին ձևավորել են այդ շրջանի հայ գրականության բազմաշերտ պատկերը։

Պատմություն

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է Վահանավանք վանական համալիրի պատմական, ճարտարապետական և մշակութային նշանակությունը՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր և կրթական կենտրոններից մեկը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում վանքի հիմնադրման պատմությանը, նրա կապին Սյունիքի իշխանական տների և հայկական եկեղեցական կյանքի զարգացման հետ։ Ներկայացվում է վանական համալիրի ճարտարապետական առանձնահատկությունները, եկեղեցիների կառուցվածքը, քարագործության արվեստը և միջնադարյան հայկական շինարվեստի բնորոշ ոճական լուծումները։ Ռեֆերատում բացատրվում է նաև վանքի դերը որպես հոգևոր կենտրոն, որտեղ զարգացել են գրչության արվեստը, կրթությունը և ձեռագրերի պահպանման մշակույթը, ինչը կարևոր դեր է ունեցել հայ մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վանքի տեղագրական դիրքին և այն պատմական միջավայրին, որտեղ այն գործել է, ընդգծելով Սյունիքի տարածաշրջանի ռազմավարական և մշակութային նշանակությունը տարբեր դարաշրջաններում։ Նշվում է, որ Վահանավանքը ոչ միայն կրոնական կառույց է, այլև պատմական հիշողության կրող, որը վկայում է հայկական պետականության, հավատքի և մշակույթի շարունակականության մասին։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, ճարտարապետությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր կյանքի և շինարվեստի արժեքավոր օրինակներից մեկը։