Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Մաթեմատիկա

Վահրամ Դումանյանի «Մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումներ» նյութը բարձրագույն մաթեմատիկայի և տեսական ֆիզիկայի կարևոր ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառություններին ֆիզիկական գործընթացների մոդելավորման մեջ։ Նյութում ներկայացվում են մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմնական հավասարումները՝ էլիպտիկ, պարաբոլիկ և հիպերբոլիկ տիպերի, որոնք համապատասխանաբար նկարագրում են հավասարակշռության վիճակներ, տարածվող գործընթացներ և ալիքային երևույթներ։ Ձեռնարկում մանրամասն բացատրվում են նաև սկզբնական և եզրային խնդիրների ձևակերպման սկզբունքները, որոնք կարևոր են ֆիզիկական իմաստ ունեցող լուծումներ ստանալու համար։ Բացի տեսական հիմունքներից, ներկայացվում են դասական լուծման մեթոդներ, ինչպիսիք են փոփոխականների բաժանումը, Ֆուրիեի շարքերի կիրառումը և սեփական արժեքների գաղափարի օգտագործումը։ Նյութը ցույց է տալիս, թե ինչպես են այս մաթեմատիկական կառուցվածքները կիրառվում իրական աշխարհի խնդիրներում՝ ջերմահաղորդման, ալիքների տարածման, էլեկտրամագնիսական դաշտերի և այլ ինժեներական ու ֆիզիկական համակարգերի ուսումնասիրության համար՝ կապ ստեղծելով մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի միջև։

Քիմիա

Գիրքը՝ «Ընդհանուր և անօրգանական քիմիա», հեղինակը Մխիթարյան Հ., հանդիսանում է ուսումնական և հիմնարար ձեռնարկ, որը ներկայացնում է քիմիայի ընդհանուր տեսական հիմքերը և անօրգանական քիմիայի հիմնական բաժինները։ Այն ընդգրկում է նյութի կառուցվածքի մասին պատկերացումները, քիմիական կապերի տեսակները, տարրերի պարբերական համակարգը և քիմիական ռեակցիաների հիմնական օրենքները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են անօրգանական միացությունների դասերը՝ օքսիդներ, թթուներ, հիմքեր և աղեր, դրանց հատկությունները, ստացման եղանակները և կիրառությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված քիմիական հաշվարկների հիմունքներին, ռեակցիաների հավասարակշռությանը, լուծույթների հատկություններին և էլեկտրոլիտային դիսոցիացիային։ Ներառված են նաև գործնական օրինակներ և խնդիրներ, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և կիրառական հմտությունների զարգացմանը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, քիմիայի ուսուցիչների և բնագիտական ուղղություններով սովորողների համար՝ ապահովելով քիմիայի հիմունքների համակարգված և խորքային ընկալում։

Այլ առարկաներ

Выпуклые функции. Выпуклое программирование աշխատությունը կիրառական մաթեմատիկայի և օպտիմալացման տեսության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ուռուցիկ (convex) ֆունկցիաների և ուռուցիկ ծրագրավորման հիմնական սկզբունքները, այն բացատրում է ուռուցիկ բազմությունների և ֆունկցիաների հատկությունները, դրանց երկրաչափական և անալիտիկ բնութագրերը, ինչպես նաև օպտիմալացման խնդիրների ձևակերպման և լուծման մեթոդները, գիրքը անդրադառնում է Լագրանժի բազմապատկիչների մեթոդին, դուդալության տեսությանը և կոնվեքս օպտիմալացման ալգորիթմներին, միաժամանակ ընդգրկելով կիրառական օրինակներ տնտեսագիտությունից, ինժեներական համակարգերից և տվյալների վերլուծությունից, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկական օպտիմալացման, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման և համակարգային վերլուծության համար։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սկևռայի վանքի պատմական, հոգևոր և մշակութային դերի ուսումնասիրությանը XII–XIV դարերում, ինչպես նաև այնտեղ գործունեություն ծավալած նշանավոր գիտնական և հոգևոր գործիչ Gevorg Skevratsi-ի գործունեությանը։ Գրքում ներկայացվում է Սկևռայի վանքի տեղը Կիլիկիայի հայկական մշակութային և կրթական համակարգում՝ որպես կարևոր ուսումնագիտական կենտրոն, որտեղ զարգացել են ձեռագրական արվեստը, աստվածաբանական մտածողությունը և լեզվաբանական ուսումնասիրությունները։ Հեղինակը վերլուծում է վանքի պատմական զարգացման փուլերը, նրա կապերը Կիլիկիայի հայկական պետականության հոգևոր ու քաղաքական կենտրոնների հետ, ինչպես նաև ձեռագրական ժառանգության պահպանման և փոխանցման գործընթացները։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Գևորգ Սկևռացու գիտական և մանկավարժական գործունեությանը, նրա ներդրմանը հայ քերականական մտքի զարգացման և միջնադարյան կրթական համակարգի ձևավորման մեջ։ Քննարկվում են նաև վանական միջավայրի ազդեցությունը մտավոր կյանքի վրա, ձեռագրերի ստեղծման և խմբագրման ավանդույթները, ինչպես նաև Կիլիկիայի մշակութային ժառանգության ընդհանուր համատեքստը։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, միջնադարագետների, հայագիտության մասնագետների, ձեռագրագետների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում Սկևռայի վանքի և միջնադարյան հայկական գիտական մտքի մասին։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են մարդու գործունեության ազդեցությունը բնության վրա և այն միջոցները, որոնք ուղղված են բնական ռեսուրսների պահպանմանը ու կայուն օգտագործմանը։ Հեղինակը բացատրում է, թե ինչպես է գյուղատնտեսությունը կապված էկոլոգիական համակարգերի հետ և ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ հողի, ջրի և օդի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրոէկոլոգիայի սկզբունքներին՝ էկոլոգիապես մաքուր գյուղատնտեսություն, հողի բերրիության պահպանում, քիմիական նյութերի ճիշտ օգտագործում և կենսաբազմազանության պաշտպանություն։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է շրջակա միջավայրի պահպանության և ագրոէկոլոգիայի հիմնական գաղափարները՝ ընդգծելով կայուն զարգացման և բնության հավասարակշռության պահպանման կարևորությունը։

Մշակույթ

Դասագրքում հեղինակը հանգամանորեն վերլուծել է նախնադարյան հասարակության, Արարատյան, Երվանդունիների, Արտաշեսյանների թագավորությունների, հայ Արշակունիների առաջին պատմաշրջանի Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային պատմության հարցերը, բացահայտել Հայաստանի տեղն ու դերը հին աշխարհի պատմության ընդհանուր համակարգում, լուսաբանել վիճելի զանազան խնդիրներ, կատարել ժամանակագրական տարբեր ճշգրտումներ։ Հասցեագրվում է սովորող երիտասարդությանը և ընթերցող հանրությանը։