Պետական հովանավորչության և ռազմավարական միությունների խնդիրների համապատասխանեցումը նոր տնտեսակարգի կայացման գործում (Հայաստանի Հանրապետության օրինակով)

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է երկրի դիտարկման տվյալների մշակման, պահպանման և վերլուծության համար նախատեսված ամպային և բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկային հարթակի նախագծման ու իրականացման սկզբունքներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են մեծածավալ արբանյակային տվյալների արդյունավետ կառավարման մեթոդները, բաշխված հաշվարկների կիրառման հնարավորությունները, տվյալների պահպանման ճարտարապետական լուծումները և բարձր արտադրողականությամբ համակարգերի ինտեգրման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են հեռահար զոնդավորման տվյալների մշակման ավտոմատացված գործընթացները, տվյալների հասանելիության, մասշտաբայնության, հուսալիության և հաշվարկային ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործման հարցերը։ Ուսումնասիրությունն անդրադառնում է նաև ժամանակակից ամպային տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ գիտական հետազոտությունների, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, գյուղատնտեսության, քաղաքաշինության, աղետների գնահատման և այլ ոլորտներում երկրի դիտարկման տվյալների արդյունավետ օգտագործման նպատակով։ Գիրքը հետաքրքիր և օգտակար է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, տվյալագիտության, հեռահար զոնդավորման, աշխարհատեղեկատվական համակարգերի և բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների ոլորտներում աշխատող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքային տետրը նախատեսված է «Գենետիկա» առարկայի գործնական պարապմունքների ընթացքում ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի համար։ Այն լրացնում է դասախոսական նյութը և օգնում է ամրապնդել տեսական գիտելիքները՝ կիրառելով դրանք խնդիրների, վարժությունների և հաշվարկների միջոցով։ Տետրում ընդգրկված են՝ Գենետիկական խնդիրների լուծման առաջադրանքներ Մենդելյան խաչաձևումների վարժություններ Ժառանգականության օրինաչափությունների ամրապնդման հարցեր Քրոմոսոմային քարտեզների և պարզ սխեմաների վերլուծություն Ինքնաստուգման հարցեր և առաջադրանքներ Այս նյութը նպաստում է ուսանողների վերլուծական մտածողության զարգացմանը և գենետիկայի գործնական կիրառման հմտությունների ձևավորմանը։

Պատմություն

Հայաստանի ազգային գրադարանի 1992 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է գրադարանի գործունեությունը Հայաստանի անկախության առաջին տարիներին, երբ պետական և մշակութային հաստատությունները գործում էին տնտեսական ճգնաժամի, ինստիտուցիոնալ վերափոխումների և տեղեկատվական համակարգերի ձևավորման բարդ պայմաններում։ Այդ տարվա հաշվետվության հիմնական ուղղությունը եղել է գրադարանի՝ որպես ազգային մատենագիտական կենտրոնի դերի պահպանումը և հնարավորության սահմաններում նրա աշխատանքի շարունակականության ապահովումը։ Առաջին հերթին առանձնացվում է գրքային ֆոնդերի համալրման գործընթացը, որը իրականացվել է պարտադիր օրինակների համակարգի միջոցով, ինչպես նաև նվիրատվությունների և փոխանակային կապերի շնորհիվ, քանի որ նոր տնտեսական պայմաններում ձեռքբերումների հնարավորությունները զգալիորեն սահմանափակվել էին։ Կարևոր խնդիր է եղել նաև գոյություն ունեցող ֆոնդերի պահպանումը և դասակարգումը՝ հատկապես հաշվի առնելով պահոցների ծանրաբեռնվածությունը և պահպանման պայմանների բարելավման անհրաժեշտությունը։ 1992 թվականի հաշվետվությունում ընդգծվում է մատենագիտական աշխատանքի շարունակականությունը՝ ազգային մատենագիտության կազմումը, տեղեկատու-հղումային ծառայությունների ապահովումը և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպումը, ինչը կարևոր դեր է ունեցել գիտական և ուսումնական գործընթացների աջակցման գործում։ Այդ ժամանակաշրջանում գրադարանը բախվել է նաև տեխնիկական և նյութական դժվարությունների, որոնք սահմանափակել են ավտոմատացման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները, սակայն աշխատանքներ են տարվել ապագա համակարգչայինացման նախադրյալներ ստեղծելու ուղղությամբ։ Միաժամանակ շարունակվել է ընթերցողների սպասարկումը ընթերցասրահներում՝ պահպանելով գիտական, կրթական և մշակութային տեղեկատվության հասանելիությունը, ինչը հատկապես կարևոր էր նոր պետականության ձևավորման փուլում։ Հաշվետվությունը նաև անդրադառնում է միջազգային և միջգրադարանային կապերի պահպանման փորձերին, որոնք թույլ են տվել որոշ չափով ապահովել տեղեկատվական փոխանակում և մասնագիտական համագործակցություն։ Ընդհանուր առմամբ, 1992 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը արտացոլում է անցումային դժվարին ժամանակաշրջան, երբ գրադարանը փորձում էր պահպանել իր հիմնական գիտամշակութային գործառույթները և միաժամանակ հարմարվել անկախ Հայաստանի նոր իրականությանը։

Գրականություն

Գրականության և արվեստի մեջ իրականությունը հանդիսանում է հիմնական աղբյուրներից մեկը, որի միջոցով ստեղծագործողը արտահայտում է շրջապատող աշխարհի, մարդու կյանքի, հասարակական հարաբերությունների և ներքին հոգեբանական վիճակների պատկերումը։ Սակայն արվեստում իրականությունը չի փոխանցվում անմիջական և մեխանիկական ձևով, այլ վերափոխվում է ստեղծագործական երևակայության, գեղարվեստական միջոցների և հեղինակի անհատական ընկալման միջոցով։ Գրականության մեջ իրականությունը կարող է ներկայացվել ինչպես ռեալիստական, այնպես էլ խորհրդանշական կամ ընդհանրացված ձևերով՝ կախված հեղինակի նպատակներից և գեղարվեստական ուղղությունից։ Ռեալիզմը փորձում է առավել ճշգրիտ արտացոլել կյանքի իրական պատկերները՝ ցույց տալով հասարակության տարբեր շերտերի կյանքը, սոցիալական խնդիրները և մարդու առօրյա փորձառությունները, մինչդեռ այլ ուղղություններ, օրինակ՝ ռոմանտիզմը կամ մոդեռնիզմը, իրականությունը ներկայացնում են զգացմունքների, գաղափարների և ներքին աշխարհի միջոցով։ Արվեստում իրականությունը հաճախ վերածվում է խորհրդանիշների, պատկերների և գեղագիտական ձևերի, որոնք օգնում են ավելի խորքային կերպով բացահայտել կյանքի իմաստը և մարդու գոյության խնդիրները։ Ստեղծագործական իրականությունը միշտ կապված է հեղինակի աշխարհայացքի, պատմական ժամանակաշրջանի և մշակութային միջավայրի հետ, ինչի շնորհիվ նույն իրականությունը կարող է տարբեր ձևերով արտահայտվել տարբեր արվեստագետների մոտ։ Գրականության և արվեստի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ նրանք ոչ միայն արտացոլում են իրականությունը, այլև այն մեկնաբանում, քննադատում և երբեմն նաև փոխակերպում են՝ առաջարկելով նոր տեսանկյուններ մարդու և աշխարհի մասին։ Այսպիսով, արվեստի մեջ իրականությունը ոչ թե պարզ պատճենում է կյանքի, այլ ստեղծագործական վերարտադրություն, որը նպաստում է մարդու մտածողության, զգացմունքների և աշխարհընկալման զարգացմանը։

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատանքը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղի (Նագորնո-Կարաբախ) շուրջ տեղի ունեցած քաղաքական և ռազմական զարգացումների լուսաբանմանը՝ հատկապես այն փուլին, երբ Ադրբեջանը հայտարարեց տարածաշրջանի նկատմամբ ամբողջական վերահսկողության հաստատման մասին։ Հետազոտությունը կենտրոնանում է միջազգային հարաբերությունների, տարածաշրջանային անվտանգության և հակամարտությունների կարգավորման գործընթացների վրա՝ վերլուծելով, թե ինչպես են պաշտոնական որոշումները և դիվանագիտական հայտարարությունները ձևավորել տարածաշրջանի քաղաքական ճակատագիրը։ Ուսումնասիրվում են հակամարտության պատմական նախադրյալները, 1988 թվականից սկսված փուլային զարգացումները, 1990-ականների պատերազմի հետևանքները, ինչպես նաև 2020 թվականի և հետագա ռազմական գործողությունների ազդեցությունը ուժերի հավասարակշռության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային դերակատարների՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Եվրամիության և տարածաշրջանային կազմակերպությունների դիրքորոշումներին, ինչպես նաև նրանց ազդեցությանը բանակցային գործընթացների վրա։

Մենեջմենթ

Ինվեստիցիաների արդյունավետության էությունը կայանում է ներդրված կապիտալի օգտագործման արդյունքում ստացվող տնտեսական արդյունքների գնահատման մեջ, որի միջոցով որոշվում է՝ արդյոք իրականացվող ներդրումը ապահովում է բավարար շահութաբերություն, ծախսերի վերադարձ և երկարաժամկետ արժեքի ստեղծում։ Այս գնահատումը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ ներդրումային որոշումները պետք է հաշվի առնեն ոչ միայն ներկա ծախսերն ու եկամուտները, այլ նաև ժամանակի գործոնը և ապագա դրամական հոսքերի արժեքը։ Ներգրավված կապիտալի հատույցի եղանակը (Return on Capital Employed մոտեցում) օգտագործվում է ներդրման շահութաբերությունը չափելու համար՝ համեմատելով ստացված շահույթը ներգրավված կապիտալի ընդհանուր ծավալի հետ, ինչը թույլ է տալիս գնահատել, թե որքան արդյունավետ է օգտագործվում ներդրված միջոցը։ Զուտ ընթացիկ արժեքը (Net Present Value) ներդրումային նախագծերի գնահատման հիմնական մեթոդներից է, որը հաշվարկում է ապագա կանխատեսվող դրամական հոսքերի ներկա արժեքը՝ հանելով սկզբնական ներդրումը, և եթե արդյունքը դրական է, ապա նախագիծը համարվում է արդյունավետ և ընդունելի։ Դրամական հոսքերի դիսկոնտավորման եղանակը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ ապագա դրամական միջոցները ներկայում ունեն ավելի ցածր արժեք, ուստի դրանք վերածվում են ներկա արժեքի՝ կիրառելով դիսկոնտավորման տոկոսադրույք, որը արտացոլում է ռիսկը, կապիտալի արժեքը և ժամանակային նախընտրությունները, ինչի միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր ներդրումային նախագծեր և ընտրել առավել շահավետ տարբերակը։