Տնտեսագիտական բառարան

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է համայնքի բյուջեի էությանը, կազմավորման սկզբունքներին և կառավարման մեխանիզմներին տեղական ինքնակառավարման համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է համայնքի բյուջեն՝ որպես համայնքի ֆինանսական միջոցների ձևավորման, բաշխման և օգտագործման հիմնական գործիք, որը նպատակ ունի ապահովել տեղական նշանակության ծառայությունների մատուցումը և համայնքային զարգացման ծրագրերի իրականացումը։ Հեղինակը անդրադառնում է բյուջեի եկամուտների ձևավորման աղբյուրներին՝ տեղական հարկեր, պետական դոտացիաներ, տուրքեր և այլ եկամուտներ, ինչպես նաև դրանց կառավարման առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծախսային մասի պլանավորմանը՝ ենթակառուցվածքների զարգացում, սոցիալական ծրագրեր, կրթական և մշակութային նախաձեռնություններ։ Գրքում քննարկվում են նաև բյուջետային գործընթացի փուլերը՝ պլանավորում, հաստատում, կատարում և վերահսկում, ինչպես նաև հաշվետվողականության և թափանցիկության պահանջները։ Վերլուծվում է համայնքի բյուջեի դերը տեղական զարգացման, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման և արդյունավետ կառավարման ապահովման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատողների, տնտեսագետների, պետական ծառայողների և ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անչափահասների գործերով վարույթի իրավական և տեսական հիմքերի զարգացումն ուսումնասիրելուն՝ հատկապես մինչդատական փուլում՝ քրեական դատավարության գործընթացում։ Նյութում վերլուծվում են անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության սկզբունքները, նրանց իրավունքների պաշտպանությունը, նախնական հետաքննության և նախաքննական վարույթի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դատախազության և ոստիկանության դերակատարությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է միջազգային փորձը՝ միտված անչափահասների հատուկ կարգավիճակի ապահովմանը, ինչպես նաև համեմատական վերլուծություն՝ շեշտադրելով հայաստանյան իրավական բարեփոխումների ազդեցությունը մինչև դատական փուլը։ Քննարկվում են անչափահասների քրեական վարույթի արդյունավետության, արդարության և պաշտպանվածության խնդիրները, ինչպես նաև սոցիալական և հոգեբանական գործոնները, որոնք կարող են ազդել վարույթի ընթացքի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է իրավաբանների, դատախազների, ոստիկանության, հոգեբանների և սոցիալական ծառայությունների մասնագետների համար՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել անչափահասների գործերով վարույթի որակը և պաշտպանել նրանց իրավունքները։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Նար-Դոսի (Միքայել Հովհաննիսյան) ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով նրա լավագույն վեպերն ու պատմվածքները։ Գրողի ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում քաղաքային կյանքի սոցիալական խնդիրները, մարդու հոգեբանական ապրումները և բարոյական ընտրությունների բարդությունը։ Նար-Դոսը վարպետորեն պատկերում է XIX–XX դարերի Թիֆլիսի հասարակական միջավայրը՝ իր սոցիալական հակասություններով, աղքատության և բարեկեցության բախումներով։ Նրա արձակը առանձնանում է հոգեբանական խորությամբ, իրականության մանրակրկիտ նկարագրությամբ և մարդկային ճակատագրերի դրամատիկ զարգացմամբ։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ հայ ռեալիստական արձակի կարևորագույն էջերին և գնահատել Նար-Դոսի ներդրումը ազգային գրականության զարգացման գործում։

Այլ առարկաներ

Այս ռեֆերատը վերաբերում է կառավարվող p-n անցումով դաշտային տրանզիստորի (JFET) աշխատանքի սկզբունքներին և դրա հաշվարկման մեթոդներին, որտեղ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հոսանքի կառավարման վրա էլեկտրական դաշտի միջոցով՝ առանց ուղղակի հոսանքի ներարկման կառավարման էլեկտրոդով։ Այդպիսի տրանզիստորներում հաղորդիչ ալիքի լայնությունը և հետևաբար հոսանքի մեծությունը որոշվում է p-n անցման հակառակ բևեռման լարմամբ, որը փոխում է սպառման շերտի հաստությունը և սահմանափակում է կրիչների անցումը աղբյուրից դեպի արտահոսք։ Հաշվարկային մասում սովորաբար կիրառվում են Շոկլիի հավասարումները, որոնց միջոցով որոշվում է արտահոսքի հոսանքը՝ կախված կառավարման լարումից, մասնավորապես Id = Idss(1 − Vgs/Vp)^2 ձևով, որտեղ Idss-ը առավելագույն հոսանքն է բաց վիճակում, Vgs-ը դարպաս-աղբյուր լարումն է, իսկ Vp-ն փակման լարումն է։ Ռեֆերատում նաև դիտարկվում են ստատիկ և դինամիկ ռեժիմները, փոխանցման բնութագրերը, ինչպես նաև բեռնվածության գծի կառուցման մեթոդը, որը թույլ է տալիս վերլուծել աշխատանքային կետը կոնկրետ սխեմայում։ Բացի այդ, կարևոր է հասկանալ ջերմաստիճանային ազդեցությունները, որոնք փոխում են կիսահաղորդչի դիմադրությունը և կարող են ազդել կայունության վրա, ինչպես նաև փոքր ազդանշանային մոդելները, որոնց միջոցով հաշվարկվում են ուժեղացման գործակիցը և ներքին դիմադրությունները։ Այս ամենը միասին թույլ է տալիս գնահատել տրանզիստորի արդյունավետությունը, ընտրել համապատասխան աշխատանքային ռեժիմ և կիրառել այն ուժեղացուցիչ սխեմաներում կամ էլեկտրոնային անջատիչներում։

Գրականություն

Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործությունը Շառլ Բոդլերի ընկալմամբ առանձնահատուկ երևույթ է XIX դարի եվրոպական գրականության մեջ, քանի որ Բոդլերը ոչ միայն բարձր գնահատեց ամերիկացի գրողի ստեղծագործական աշխարհը, այլև դարձավ նրա ամենաակնառու թարգմանիչն ու մեկնաբանողը Ֆրանսիայում՝ ձևավորելով Պոյի կերպարի ընկալումը եվրոպական ընթերցողի համար։ Բոդլերի համար Պոն բացառիկ հոգեբանական խորությամբ, մռայլ էսթետիկայով և մարդկային հոգու մութ կողմերի բացահայտմամբ օժտված հեղինակ էր, որի ստեղծագործություններում նա տեսնում էր ոչ թե պարզապես գոթական սարսափ, այլ մտավոր և հոգեբանական ճշգրտությամբ կառուցված արվեստ, որտեղ սարսափը, մելանխոլիան և գեղեցկությունը միավորվում են միասնական գեղագիտական համակարգում։ Բոդլերը հատկապես կարևորում էր Պոյի ստեղծագործությունների ինտելեկտուալ բնույթը՝ համարելով, որ նա գիտակցաբար կառուցում է իր պատմությունները՝ հիմնվելով տրամաբանության, հոգեբանական վերլուծության և ներքին լարվածության վրա, ինչը հակադրվում էր այն ժամանակվա շատ գրողների պատահական կամ զգացմունքային գրողական ոճին։ Նրա ընկալմամբ Պոն ոչ միայն գրող էր, այլև «կորսված հանճարի» խորհրդանիշ, որի կյանքն ու ճակատագիրը արտացոլում էին մարդկային գոյության ողբերգական կողմերը, ներքին մենությունը և օտարացումը հասարակությունից։ Բոդլերը նաև կարևոր դեր խաղաց Պոյի եվրոպական ճանաչման մեջ՝ թարգմանելով նրա պատմվածքներն ու էսսեները ֆրանսերեն, ինչի շնորհիվ Պոն դարձավ սիմվոլիզմի և դեկադանսի ուղղությունների վրա մեծ ազդեցություն թողած հեղինակ, իսկ Բոդլերի ընկալմամբ նրա արվեստը վերածվեց ժամանակակից գեղագիտական մտածողության կարևոր աղբյուրի, որտեղ գեղեցկությունը հաճախ ծնվում է ցավից, մահվանից և հոգեբանական ճգնաժամից։

Գրականություն

Այս աշխատանքը ներկայացնում է Վասիլի Կեսարացու «Շեշտոդնև» երկի ազդեցությունը հինահայ գրականության և միջնադարյան հայ մշակույթի վրա։ Նյութում վերլուծվում է Վասիլիի գաղափարախոսությունը, ստեղծագործության բովանդակությունը և դրա թարգմանությունը հայերեն՝ ընդգծելով դրա ներգործությունը կրոնական, դիդակտիկ և գրական հուշերի վրա Հայաստանում։ Աշխատությունը ներկայացնում է «Շեշտոդնև»-ի լեզվաբանական, տեսական և տեսողական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն միջնադարյան հայ գրողների ու թարգմանիչների մոտ ձևավորված մեկնաբանությունները և շարադրանքները։ Նյութում ընդգրկվում են այն մշակութային և գաղափարական ազդեցությունները, որոնք նպաստել են հայ միջնադարյան գրականության զարգացմանը՝ համադրված քրիստոնեական աշխարհայացքի, աստվածաշնչյան մեկնության և գիտական-քաղաքական միտումների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է հայ մշակութաբանների, կրոնաբանների և գրականագետների համար՝ ցուցադրելով միջնադարյան գրական հարստության և թարգմանական մշակույթի դերը հայ մտավորական ավանդույթի ձևավորման գործում։