Հանրային ծառայությունների պետական կարգավորման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները ՀՀ-ում

Մշակույթ

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1960-1980 թվականների հայկական գրքային գրաֆիկայի զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և ձևավորման սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում է այդ ժամանակաշրջանի հայկական գրքի ձևավորման արվեստի ընթացքը, գրքի արտաքին և ներքին ձևավորման լուծումները, նկարազարդման ավանդույթները, տառարվեստի, շարվածքի, կազմի և պատկերազարդման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հայ նկարիչ-ձևավորողների ստեղծագործական մոտեցումները, նրանց ներդրումը գրքի գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում, ինչպես նաև խորհրդային շրջանի մշակութային և գեղարվեստական միջավայրի ազդեցությունը հայկական գրքային ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տարբեր ժանրերի հրատարակություններ՝ գեղարվեստական գրականություն, մանկական գրքեր, գիտական և մշակութային հրատարակություններ, ներկայացվում են դրանց գրաֆիկական լուծումների առանձնահատկությունները և զարգացման հիմնական միտումները։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայկական կիրառական արվեստի, գրքարվեստի և գրաֆիկական դիզայնի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նախատեսված է արվեստաբանների, դիզայներների, գրքի ձևավորման մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, արվեստի բուհերի դասախոսների, ուսանողների և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է Օսմանյան կայսրություն-ի պատմական զարգացման հիմնական փուլերը՝ քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային տեսանկյուններից։ Հիմնական բովանդակությունը․ Կայսրության ձևավորումը Օսմանների իշխանության առաջացումը և ընդլայնումը։ Զարգացման և հզորացման փուլ Կայսրության տարածքային աճը, ռազմական հաջողությունները և պետական կառավարման համակարգը։ Կայսրության կառավարման կառուցվածք Սուլթանի իշխանություն, վարչական համակարգ և հասարակական կարգ։ Անկման գործընթաց Ներքին խնդիրներ, ռազմական պարտություններ և աստիճանական թուլացում։ Տարածաշրջանային ազդեցություն Օսմանյան տիրապետության ազդեցությունը Բալկաններում, Մերձավոր Արևելքում և հայ բնակչության վրա։

Քիմիա

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օրգանական քիմիայում էլիմինացման ռեակցիաների այն դեպքերի բացահայտմանը և մեկնաբանմանը, որոնք որոշ պայմաններում չեն համապատասխանում էլիմինացման դասական օրինաչափություններից ստացվող ակնկալվող արդյունքներին։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է նման անոմալ ռեակցիաների բնույթի ուսումնասիրությունը և դրանց ընթացքի բացատրությունը ընդհանրացված էլիմինացման կանոնի տեսանկյունից։ Հետազոտությունը վերաբերում է օրգանական քիմիայի այն կարևոր բնագավառին, որտեղ ռեակցիայի արդյունքը պայմանավորված է ոչ միայն ելանյութի կառուցվածքով, այլև ռեակցիայի մեխանիզմով, փոխարինիչների բնույթով, տարածական գործոններով, ռեակցիոն միջավայրով և այլ պայմաններով։ Աշխատության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ հեղինակն է Նինա Գարնիկի Օբոսյանը, իսկ ուսումնասիրությունը ներկայացվել է որպես քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի ատենախոսության սեղմագիր՝ «Օրգանական քիմիա» մասնագիտությամբ (02.00.03), Երևանում, 1997 թվականին։ Հրատարակությունը 22 էջ է և պարունակում է պատկերներ։ Էլիմինացման ռեակցիաները օրգանական քիմիայի հիմնարար փոխարկումներից են․ դրանց ընթացքում մոլեկուլից հեռացվում են որոշ ատոմներ կամ խմբեր, ինչի հետևանքով սովորաբար առաջանում է բազմակի կապ, առավել հաճախ՝ ածխածին-ածխածին կրկնակի կապ։ Դասական մոտեցումներում նման ռեակցիաների ուղղությունը հաճախ բացատրվում է որոշակի կառուցվածքային և մեխանիստական կանոններով, սակայն իրական համակարգերում կարող են հանդիպել դեպքեր, երբ ստացվող հիմնական արգասիքը կամ արգասիքների հարաբերակցությունը չի համապատասխանում պարզ կանխատեսմանը։ Հենց այդպիսի երևույթներն են կազմում ուսումնասիրության գիտական խնդրի առանցքը։ «Անոմալ» բնորոշումը տվյալ համատեքստում վերաբերում է այնպիսի էլիմինացման ընթացքներին, որոնց ժամանակ ռեակցիայի ընտրողականությունը, ուղղությունը կամ ստացվող արտադրանքի կառուցվածքը տարբերվում է սովորաբար սպասվող օրինաչափությունից։ Նման դեպքերի բացահայտումը կարևոր է, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմները և պարզելու այն գործոնները, որոնք կարող են փոխել ռեակցիայի նախընտրելի ուղին։ Ընդհանրացված էլիմինացման կանոնի կիրառումը ենթադրում է տարբեր ռեակցիաների դիտարկում միասնական տեսական շրջանակում։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձին, առաջին հայացքից բացառիկ թվացող դեպքերը դիտարկել որպես որոշակի ընդհանուր մեխանիզմների դրսևորումներ։ Հետևաբար ուսումնասիրության արժեքը ոչ միայն նոր անոմալ օրինակների արձանագրումն է, այլև դրանց ընդհանուր տեսական օրինաչափության մեջ տեղավորելու փորձը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է ռեակցիայի մեխանիզմի և ելանյութի կառուցվածքի միջև կապի բացահայտումը։ Էլիմինացման գործընթացներում մեծ նշանակություն կարող են ունենալ այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են հեռացող խմբի բնույթը, հարևան ածխածնի ատոմների կառուցվածքը, փոխարինիչների էլեկտրոնային ազդեցությունը, տարածական դասավորությունը, հիմքի կամ այլ ռեագենտի հատկությունները և ռեակցիոն միջավայրի պայմանները։ Այս գործոնների համադրությունը կարող է որոշել, թե որ կապն է խզվելու և որ դիրքում է ձևավորվելու նոր բազմակի կապը։ Ուսումնասիրության տեսական նշանակությունն այն է, որ անոմալ ռեակցիաների վերլուծությունը կարող է օգնել ճշգրտել էլիմինացման ռեակցիաների վերաբերյալ գոյություն ունեցող պատկերացումները։ Եթե տարբեր համակարգերում դիտվող բացառիկ արդյունքները հնարավոր է բացատրել մեկ ընդհանուր սկզբունքով, ապա այդ սկզբունքը դառնում է ավելի լայն կանխատեսող նշանակություն ունեցող գործիք։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է հատկապես օրգանական սինթեզի համար, որտեղ անհրաժեշտ է նախապես կանխատեսել հնարավոր արտադրանքի կառուցվածքը և ընտրել ռեակցիայի համապատասխան պայմանները։ Աշխատությունը նաև հետաքրքիր է օրգանական ռեակցիաների ընտրողականության տեսանկյունից։ Միևնույն ելանյութից տեսականորեն կարող են առաջանալ տարբեր կառուցվածքի արտադրանքներ, և դրանցից մեկի գերակշռությունը կախված է ռեակցիայի մեխանիզմից։ Անոմալ ընթացքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն պայմանները, որոնց դեպքում սովորական ընտրողականությունը փոխվում է։ Այդ գիտելիքը կարող է կիրառվել նպատակային սինթեզում՝ անհրաժեշտ կառուցվածքով միացությունների ստացման համար։ Մատենագիտական աղբյուրները հաստատում են, որ աշխատանքը դասակարգված է հենց օրգանական քիմիայի բնագավառում, իսկ 1997 թվականի նույն մասնագիտական կատալոգում այն ընդգրկված է այլ օրգանական քիմիայի թեկնածուական ուսումնասիրությունների շարքում։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև դրա մեթոդաբանական բնույթով․ առանձին ռեակցիաների ուսումնասիրության միջոցով փորձ է արվում ստանալ ավելի ընդհանուր պատկերացում էլիմինացման գործընթացների օրինաչափությունների մասին։ Այս մոտեցումը բնորոշ է մեխանիստական օրգանական քիմիային, որտեղ փորձարարական տվյալները համադրվում են տեսական մոդելների հետ՝ ռեակցիայի ընթացքը ոչ միայն նկարագրելու, այլև պատճառաբանելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր ներդրում է էլիմինացման ռեակցիաների մեխանիզմների և դրանց անսովոր դրսևորումների ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմներով զբաղվող հետազոտողներին, օրգանական սինթեզի մասնագետներին, քիմիայի դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Հատկապես օգտակար կարող է լինել այն մասնագետների համար, ովքեր ուսումնասիրում են էլիմինացման ռեակցիաների ընտրողականությունը, կառուցվածք-ռեակտիվություն կապը և դասական քիմիական կանոններից շեղվող ռեակցիոն ընթացքների տեսական բացատրությունները։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Արցախահայության ազգային-ազատագրական պայքարի ձևավորմանն ու զարգացմանը XVIII դարի առաջին տասնամյակներում՝ ընդգծելով այն պատմական, քաղաքական և սոցիալական գործոնները, որոնք պայմանավորեցին տարածաշրջանի դիմադրական շարժումների ակտիվացումը։ Դիտարկվում է այն ժամանակաշրջանը, երբ Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Պարսկաստանի թուլացման պայմաններում Հարավային Կովկասում ձևավորվել էր իշխանական և ռազմական անկայուն իրավիճակ, ինչը հնարավորություն էր ստեղծում տեղական ուժերի ինքնակազմակերպման համար։ Աշխատանքում վերլուծվում են Արցախի մելիքությունների դերը ազգային դիմադրության կազմակերպման գործում, նրանց քաղաքական և ռազմական կառույցները, ինչպես նաև համագործակցությունը տարածաշրջանային այլ հայկական ուժերի և արտաքին դաշնակիցների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Դավիթ Բեկի գլխավորած շարժումների հետ ընդհանուր պայքարային գործընթացների կապերին և այն գաղափարական հիմքերին, որոնք ձևավորում էին ազատագրական պայքարի ազգային գիտակցությունը։ Քննարկվում է նաև ռուսական կայսրության առաջխաղացման հնարավոր ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական հաշվարկների վրա, ինչպես նաև Արցախի բնակչության ինքնապաշտպանական գործողությունների կազմակերպման մեխանիզմները՝ ամրոցների, մելիքական զորքերի և տեղական կառավարման համակարգերի միջոցով։ Ընդգծվում է, որ XVIII դարի առաջին տասնամյակների ազատագրական շարժումները կարևոր փուլ էին հայկական ազգային-քաղաքական ինքնագիտակցության զարգացման մեջ՝ հիմք դնելով հետագա պայքարների և պետականության վերականգնման գաղափարների ձևավորմանը։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է արագագործ ինտեգրալ սխեմաների մուտքային և ելքային հանգույցների ավտոմատ կարգաբերման սարքի մշակմանը և հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի տեխնիկական լուծում, որը կկարողանա ավտոմատ կերպով հարմարեցնել ինտեգրալ սխեմայի մուտք/ելք հանգույցների աշխատանքային պարամետրերը՝ ապահովելով ազդանշանների փոխանցման անհրաժեշտ որակը, ժամանակային ճշգրտությունը և համակարգի կայուն աշխատանքը տարբեր պայմաններում։ Արագագործ թվային համակարգերում տվյալների փոխանցման արագության աճի հետ մեկտեղ մեծանում է մուտքային և ելքային հանգույցների նկատմամբ ներկայացվող պահանջների խստությունը․ ազդանշանի փոքր ժամանակային շեղումները, լարման մակարդակների փոփոխությունները, ջերմաստիճանային տատանումները և արտադրական տեխնոլոգիական շեղումները կարող են ազդել ամբողջ համակարգի աշխատանքի հուսալիության վրա։ Այդ պատճառով ավտոմատ կարգաբերման մեխանիզմների կիրառումը կարևոր նշանակություն ունի բարձր արագությամբ ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և շահագործման համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մուտքային և ելքային հանգույցների հիմնական էլեկտրական և ժամանակային պարամետրերը, դրանց փոխկապակցվածությունը և արտաքին պայմանների փոփոխության նկատմամբ զգայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով սարքը կարող է հայտնաբերել աշխատանքային ռեժիմի շեղումները և համապատասխանաբար փոփոխել հանգույցների կարգավորումները։ Ավտոմատ կարգաբերման համակարգը կարող է հիմնվել հետադարձ կապի սկզբունքի վրա, երբ իրական աշխատանքային պարամետրերը համեմատվում են պահանջվող արժեքների հետ, իսկ հայտնաբերված տարբերությունը օգտագործվում է կարգավորման ազդանշան ստեղծելու համար։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ձեռքով կարգաբերման անհրաժեշտությունը և համակարգը հարմարեցնել աշխատանքի փոփոխվող պայմաններին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է սարքի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ սխեմայի մշակումը, ինչպես նաև դրա առանձին հանգույցների աշխատանքի մոդելավորումն ու փորձարարական ստուգումը։ Կարող են ուսումնասիրվել կարգավորման արագությունը, ճշգրտությունը, կայունությունը, արձագանքման ժամանակը և էներգիայի սպառումը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել մուտքային և ելքային ազդանշանների ժամանակային համաժամացմանը, ազդանշանների ձևի պահպանմանը և բարձր հաճախականությունների դեպքում առաջացող անցումային գործընթացների նվազեցմանը։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ջերմաստիճանի, սնուցման լարման և տեխնոլոգիական շեղումների ազդեցությունները, քանի որ իրական ինտեգրալ սխեմաների պարամետրերը կարող են զգալիորեն տարբերվել նախագծային իդեալական արժեքներից։ Ավտոմատ կարգավորման կիրառումը թույլ է տալիս որոշ չափով փոխհատուցել այդ տարբերությունները և բարձրացնել սարքի աշխատանքի կայունությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բարձր արագագործ պրոցեսորների, հիշողության համակարգերի, կապի սարքավորումների, թվային ազդանշանների մշակման համակարգերի և այլ ինտեգրալ էլեկտրոնային սարքերի նախագծման ժամանակ։ Գիտական և գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ մուտք/ելք հանգույցների արդյունավետ ավտոմատ կարգավորումը կարող է նպաստել բարձր արագության, հուսալիության և արտադրական կայունության ապահովմանը՝ առանց սխեմայի յուրաքանչյուր օրինակ անհատական ձեռքով կարգաբերելու անհրաժեշտության։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, թվային էլեկտրոնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման, ավտոմատ կառավարման և բարձր արագագործ տվյալների փոխանցման համակարգերի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և ավտոմատ կառավարման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով մշակել արագագործ մուտքային և ելքային հանգույցների ինքնակարգավորվող համակարգ, որը կբարձրացնի էլեկտրոնային սարքերի աշխատանքի ճշգրտությունն ու հուսալիությունը փոփոխվող աշխատանքային պայմաններում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրություն, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։