Ինքնակերտման արվեստը. գիրք 1 - Ամիրյան Հրաչյա

Գեղարվեստական հայ․

«Խավարից այն կողմ»՝ Արմեն Նիազյանի այս ստեղծագործությունը իր խորին թեմատիկայով և հոգեբանական խորությամբ առանձնանում է հայ գրականության մեջ։ Վեպը պատկերացնում է մարդկային գոյության բոլոր անորոշ ու մութ կողմերը՝ ներառելով բազմաթիվ խճճված հույզեր, փիլիսոփայական հարցադրումներ և խորհրդավոր կերպարներ։ Վեպի առանցքում կա այն գաղափարը, որ յուրաքանչյուր մարդ մխրճվում է մութի մեջ՝ իրականության մեջ հանդիպելով տարբեր խոչընդոտների, որոնք պահանջում են ինքնազննում, ներքին պայքար և հանճարեղությունը չկորցնելու միակ ճանապարհը։ «Խավարից այն կողմ» խորապես անդրադառնում է մարդուն և նրա պայքարին՝ մարդկային խեղված կամ մութ կողմերի հետ։ Նիազյանը ներկայացնում է այն մթնոլորտը, որտեղ մարդը հայտնվում է իր անհայտությունները, վախերը և ճգնաժամերը վերլուծելու ընթացքում։ Հեղինակը խորը դիտարկումներ է կատարում այն մասին, թե ինչպես է մարդը անցնում կյանքի այդ անորոշ հատվածներից՝ առաջ գնում միայն հուսահատության ու դժոխային արգելքների միջով, որոնք նույնքան կարևոր են անձի ինքնակատարելագործման համար։ Վեպում խառնված են շատ և շատ գաղափարներ՝ անկատարությունը, ճակատագիրը, մարդու տեղը աշխարհում, իրարամերժության խնդիրը։ «Խավարից այն կողմ» ոչ միայն հոգեբանական դրամա է, այլ նաև փիլիսոփայական հարցումների հող՝ մարդու անձի վերածնունդը, որն սկսվում է խավարից՝ դուրս գալու ճանապարհը միայն ներքին մենամարտով։ Գիրքը խոսում է ամենօրյա մթության ու հոգեկան խճճվածության մեջ գտնվող մարդու մասին, ով տարվում է ոչ միայն արտաքին աշխարհի, այլ նաև նրա ներաշխարհի հետ։ Այստեղ «խավար» բառը ունի երկու նշանակություն՝ այն կարող է խորհրդանշել ոչ միայն անմիջական մթությունը, այլ նաև այն խորը հոգեբանական մենությունը, որով անցնում է մարդը, երբ չի գտնում իր ուղին ու նպատակները։ Նիազյանը զուգակցում է արտաքին մութը և ներքին մթությունը՝ ստեղծելով միստիկական ու միաժամանակ կոշտ իրականություն, որում հերոսները փորձում են մի կողմ դնել իրենց վախերն ու գնալ դեպի լուսավորություն՝ իրենց անհատական, հոգևոր ճանապարհն անցնելով։ «Խավարից այն կողմ» վեպը առանձին նշանակություն ունի հայ գրականության մեջ՝ այն ոչ միայն բացահայտում է մարդու ճակատագիրը, այլ նաև անդրադառնում է այն թեմաների, որոնք վերաբերում են թե՛ անձնական ապրումներին, թե՛ հասարակական արգելքներին և անարդարություններին։ Վեպի ուժն ու ներշնչանքը շատ մեծ են, քանի որ այն փորձում է գտնել լուծումներ հոգեբանական ու բարոյական ճգնաժամերին՝ հանգելով մարդու ներքին պայքարի էությամբ։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Պլյուս Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 9789939922850

Կենսագրություն

«Կովկասի արքան» գրքում Արմեն Գասպարյանը ներկայացնում է Ալեքսանդր Մանթաշյանցի (կոչվում է նաև «Մանթաշ») կենսագրությունն ու գործունեությունը՝ որպես Կովկասում հայտնի, ազդեցիկ ու ոչ միանշանակ քաղաքական և ռազմական գործիչ։ Մանթաշյանցը մեծ դեր է ունեցել 19–20-րդ դարերի սահմանագծային քաղաքական ու ռազմական իրադարձություններում, երբ Կովկասը անցնում էր ծանր փորձությունների միջով՝ ազգերի ինքնորոշում, պատերազմներ և կայսրությունների անկում։ Գիրքը ուսումնասիրում է նրա ճանապարհը՝ մարտական ու պետական գործունեությունից մինչև ազդեցիկ առաջնորդական դերն ու նրա մոտեցումները՝ իշխանության, ռազմավարության և ազգային խնդիրների նկատմամբ։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել, թե ինչպիսին է եղել Մանթաշյանցի մտածելակերպը, ինչ արժեքներ է նա պաշտպանում և ինչպիսի ազդեցություն է ունեցել տարածաշրջանի պատմության վրա։ Գրքում ներկայացվում են նաև Կովկասի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակը, տարբեր ազգերի հարաբերությունները, կայսրությունների քաղաքական խաղերը և այն բարդ ժամանակաշրջանը, երբ մարդիկ ստիպված էին ընտրել կողմերը։ Այս աշխատանքը կարևոր է հայերի և Կովկասի պատմության հետաքրքրողների համար, քանի որ տալիս է պատկերացում՝ ինչպես են ձևավորվել տարածաշրջանային ուժերի հարաբերությունները և ինչպիսի դեր են խաղացել անհատները։ «Կովկասի արքան» գրքում Գասպարյանը փորձում է ոչ միայն պատմել, այլ նաև վերարժևորել Մանթաշյանցի կերպարը՝ ցույց տալով նրա անձնական ու հասարակական նշանակությունը։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-75-487-1

Գրականություն

«Տատրագոմի հարսը»-ն ներկայացնում է Կոստան Զարյանի վեպային արվեստը՝ համադրելով լիրիկական, սոցիալական և հոգեբանական մոտեցումները։ Գիրքը արտացոլում է հայ գյուղական կյանքի հոգեբանական և սոցիալական կողմերը, մարդու ներսի պայքարը, ընտանիքի ու համայնքի հարաբերությունները, ինչպես նաև ազգային արժեքների պահպանման կարևորությունը։ Հիմնական թեմաները․ Գյուղական կյանքի հոգեբանական ու սոցիալական պատկերը Մարդկային զգացմունքներ և ներքին պայքար Ընտանիք, ավանդույթներ և մշակութային արժեքներ Ազգային ինքնություն և բարոյական արժեքների պահպանում Լիրիկական և սիմվոլիկ մոտեցումներ վեպի կառուցվածքում Գրքի առանձնահատկությունները․ Հուզիչ ու պատկերավոր լեզու, որ ուժեղ է դարձնում բնապատկերը և հոգեբանական ներուժը Սոցիալական ու հոգեբանական շերտերի համադրություն Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և ընթերցողների համար Ներկայացնում է ժամանակակից և անցյալի կյանքի, ազգային ու բարոյական խնդիրների միաձուլումը

Գեղարվեստական հայ․

«Անժամանակ»՝ Հովիկ Չարխչյանի ստեղծագործությունը, որը խորը զգացմունքային բեռ և սոցիալ-հոգեբանական լարումներ ունի, քննարկում է ժամանակի, ճակատագրի և մարդու ներսի պայքարի թեմաները։ Վեպի կենտրոնում այն է, թե ինչպես ժամանակի անցումը և իրականության բացասական ազդեցությունը կարող են ձևավորել մարդու կյանքը, ինչպե՞ս նրանք հանդիպում են անհատի ներսի հակասություններին և նրանց վարքագծի փոփոխություններին։ Չարխչյանը ստեղծում է պատմություն, որտեղ գլխավոր հերոսները հայտնվում են այդ ժամանակի ճնշումների ներքո՝ ապրելիս լինելով աշխարհում, որն անընդհատ փոփոխվում է, և որտեղ մարդիկ հաճախ հայտնվում են իրենց անորոշության և անպաշտպանության մեջ։ **«Անժամանակ»** վեպում կասկածներն ու անհավատությունը, սեփական ուղու բացակայությունը և կյանքից սպասելիքների բացակայությունը հաճախ հարցեր են առաջացնում, որոնք հերոսները պետք է լուծեն իրենց ներսում։ Չարխչյանը, օգտագործելով ժամանակի թեման, գրի մեջ դիտարկում է մարդուն որպես արարած, որը ոչ միայն պետք է գոյատևի, այլ նաև պետք է գտնի իր ներքին կայունությունը և ճանապարհը մի աշխարհում, որտեղ կյանքը հաճախ անորոշ ու անժամանակ է։ Նրա հերոսները ի վիճակի չեն ամբողջությամբ հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունենում իրենց շուրջը՝ բայց նրանց մեջ ապրող խորը տագնապը և հարցադրումները նրանց օգնում են ավելի լավ հասկանալու սեփական էությունը։ Վեպը գրում է այն մարդկանց մասին, ովքեր ապրում են մի տեսակ գոյության մեջ՝ ինչպես անցյալի ստվերներ, որոնք իրենց ներկա կյանքում տեսնում են միայն անցած ժամանակների՝ «անժամանակ» ու անորոշ իրավիճակներում։ Այն նաև խորը քննադատություն է տալիս ժամանակի ու հասարակության դոգմաներին՝ գնահատելով անձի ազատությունն ու դրա վերականգնման կարիքը։ Ամփոփելով՝ **«Անժամանակ»** վեպը Սոցիալական ու անձնական անկատարությունների վերանայում է, որի միջոցով Չարխչյանը ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդու ներքին աշխարհն ու արտաքին դաշտը կարող են միմյանց լարված պայմաններում ապրել՝ մղվել դեպի խճճվածության և համեմատության փնտրտուքի մեջ։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9222-1-8

Գեղարվեստական հայ․

Պարույր Սևակի հայտնի և սիրելի բանաստեղծությունների ժողովածուն է, որտեղ հեղինակը խորապես արտահայտում է սիրո, կարոտի, անձնական փիլիսոփայության և գոյության մասին մտքերը։ Սևակի պոեզիան մշտապես տպավորվել է իր գեղեցիկ ու պարզ, բայց նույնքան խոր և բանաստեղծական լեզվով։ Վերջինս մարդկանց ու աշխարհի մասին գրում է ոչ միայն սիրո համբույրներով, այլ նաև այն ամենով, ինչ շոշափում է մարդու հոգին՝ հեռու մնալով տխուր ու մութ մտքերից։ Գիրքը լի է ռոմանտիկ և տրավմատիկ զգացմունքներով, որտեղ Սևակն իր ստեղծագործություններում փորձում է գտնել սիրո փնտրտուքները և մարդկային գոյության խնդրանքները։ Հեղինակը հաճախ գրել է սիրո մասին՝ իբրև կյանքի ամենաէական և անփոխարինելի պարգև։ **«Սիրերգություն»** պոեմների ու բանաստեղծությունների միջոցով Սևակը ներկայացնում է սիրո ու կապի մարդկային անկեղծությունն ու անմահությունը՝ անկեղծ ու նուրբ ձևով, միաժամանակ բացահայտելով իր ներքին ճշմարտությունը և զգացմունքների բարդությունը։ Սևակի բանաստեղծությունները ոչ միայն արտահայտում են սիրո լույսերը, այլև բացահայտում են դրա ցավերը և վիշտը՝ միաժամանակ մտորելով այն մասին, թե ինչ է իրական սերը և ինչ է նշանակում սիրել։ Գիրքը որպես պոեզիայի խորաշուք ու խոհուն ժանր ներկայացնում է սիրո դարերի և ավանդույթների հետ փոխկապակցված մարդուն, ներկայացնելով նաև այն, թե ինչպես է սերը ձգվում ներքին կյանքից դեպի արտաքին աշխարհ։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Պլյուս Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9205-7-3

Գեղարվեստական հայ․

«Չարենց-Նամե: Հուշեր, հոդվածներ»՝ Գուրգեն Մահարիի գրքույկը, որն ընդգրկում է Գրիգոր Չարենցի մասին հուշեր, հոդվածներ և վերլուծական շարադրություններ, հետաքրքիր և կարևոր աղբյուր է այն բոլորի համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորը հասկանալ մեծ բանաստեղծի կյանքն ու ստեղծագործությունը։ Գուրգեն Մահարի, լինելով Չարենցի ժամանակակիցը, խորապես ծանոթ էր նրա կյանքի և գործունեության բոլոր մանրամասներին։ Այս գրքում Մահարին չի միայն ներկայացնում Չարենցի անձը, այլև անդրադառնում է նրա գրական ժառանգությանը՝ փնտրելով բանաստեղծի տաղանդի ու նրա ժամանակաշրջանի կոնտեքստի միությունը։ Գրքույկը պարունակում է ինչպես հիշողություններ Չարենցի հետ ունեցած շփումներից, այնպես էլ հոդվածներ ու վերլուծություններ, որոնք անպայման հետաքրքրություն կարժենան գրականության, պատմության և մշակույթի սիրահարներին։ Մահարիի գրածները միտված են Չարենցի գրական մեծությունը բացահայտելուն՝ նրա ստեղծագործությունները համադրելով պատմական համատեքստի հետ։ Նա նաև խոսում է Չարենցի կյանքի դժվարություններն ու անձնական տառապանքները, որոնք առանցքային դեր են խաղացել նրա ստեղծագործական ոճի ձևավորման մեջ։ Չարենցը մնում է խորհրդավոր ու բարդ կերպար, որի հայացքները և քառատվող կյանքը անմիջականորեն ազդել են նրա գրական աշխատանքների վրա։ «Չարենց-Նամե» գրքում Մահարին ընթերցողին հասցնում է ոչ միայն բանաստեղծի ֆիգուրի մարդասիրական, բարոյական և էթիկական կողմերը, այլ նաև գեղարվեստական նոր մոտեցումներ է առաջարկում Չարենցի ստեղծագործություններին։ Միևնույն ժամանակ, հեղինակը բացահայտում է նաև գրողի ժամանակակիցներին ու նրանց հարաբերությունները Չարենցի հետ՝ ի ցույց դնելով, թե ինչպիսի ազդեցություն է ունեցել նա իր շրջապատի վրա։ Այս գրքի միջոցով Գուրգեն Մահարին ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Չարենցի հոգեվիճակը, նրա գրական կերտվածքը, պատմական մեծության մեջ նրա տեղն ու նշանակությունը։ «Չարենց-Նամե» ոչ միայն գրական, այլ նաև պատմական արժեք է ներկայացնում։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-66-049-3