ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վարազդատ Հարությունյանի գիտաստեղծագործական ժառանգությունը

Մանկական

Կարո՞ղ ես աշխարհի քարտեզի վրա ցույց տալ Ամազոն գետը: Իսկ Ֆուձիյամա լե՞ռը: Տարբերո՞ւմ ես, արդյոք, մարդու սրբոսկրը կրծոսկրից: Գիտե՞ս, թե ինչ կենդանի է եղել արխեոպտերիքսը: Իսկ տարբերո՞ւմ ես թենիսի և բեյսբոլի գնդակները: Ո՞չ... Ուրեմն, այս գիրքը հենց քեզ համար է, որովհետև, կարդալով այն, կկարողանաս գրքում եղած 50-ից ավել հարցախաղերի միջոցով սկսնակից դառնալ հավակնորդ, ապա՝ հանճար: Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-66-277-0

Մշակույթ

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Կոնստանտին Օրբելյանի ստեղծագործական ուղին և բազմակողմանի գործունեությունը՝ անդրադառնալով նրա ավանդին երաժշտական արվեստի զարգացման, կատարողական մշակույթի և մշակութային կյանքի կազմակերպման ոլորտներում։ Վերլուծվում են նրա ստեղծագործական սկզբունքները, երաժշտական մտածողության առանձնահատկությունները, գեղարվեստական ոճը և արվեստի նկատմամբ ունեցած մոտեցումները՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը ազգային և միջազգային երաժշտական միջավայրում։ Աշխատությունում լուսաբանվում են նրա գործունեության տարբեր փուլերը, ստեղծագործական համագործակցությունները, համերգային և կազմակերպչական աշխատանքը, ինչպես նաև նրա դերը երաժշտական կրթության, մշակութային քաղաքականության և նոր սերնդի արվեստագետների ձևավորման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է փաստագրական նյութեր, պատմական աղբյուրներ և մասնագիտական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել երաժշտի արվեստագիտական ժառանգության և նրա թողած նշանակալի ազդեցության մասին։ Գիրքը նախատեսված է երաժշտագետների, արվեստաբանների, ուսանողների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական երաժշտարվեստի պատմությամբ և նշանավոր մշակութային գործիչների գործունեությամբ։

Մաթեմատիկա

Այս թեման վերաբերում է կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսությանը, մասնավորապես՝ ամբողջական (entire) և մեռոմորֆ (meromorphic) ֆունկցիաների միջոցով հավասարաչափ և տանգենտային (կամ կետային/հպման) մոտարկումների խնդիրներին կոմպլեքս հարթությունում։ Հետազոտության կենտրոնում է այն հարցը, թե ինչպես կարելի է բարդ անալիտիկ ֆունկցիաները մոտարկել ավելի պարզ կառուցվածք ունեցող մեռոմորֆ ֆունկցիաներով այնպես, որ պահպանվեն ոչ միայն արժեքների մոտավորությունը, այլ նաև որոշակի կարգի ածանցյալների կամ տեղային վարքի համաձայնությունը որոշակի ենթաբազմությունների վրա։ Հավասարաչափ մոտարկման դեպքում ուսումնասիրվում է ֆունկցիաների սերտաճումը կոմպակտ բազմությունների վրա, իսկ տանգենտային մոտարկման դեպքում՝ ավելի ուժեղ պայմաններ, երբ մոտարկումը ներառում է նաև ածանցյալների համապատասխանություն, ինչը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ վերարտադրել ֆունկցիայի տեղային կառուցվածքը։ Այս խնդիրները սերտորեն կապված են Վայերշտրասի և Մերմանի մոտարկման թեորեմների, ինչպես նաև Ռունգեի և Կոնելի մոտարկման մեթոդների հետ, որոնք հանդիսանում են կոմպլեքս անալիզի հիմնարար արդյունքներ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է ամբողջական և մեռոմորֆ ֆունկցիաների հատուկ հատկությունները՝ բևեռների բաշխում, աճի կարգ, և դրանց ազդեցությունը մոտարկման հնարավորությունների վրա։ Այսպիսի մոտարկման տեսությունները կարևոր դեր ունեն ոչ միայն մաքուր մաթեմատիկայում, այլ նաև կիրառական ոլորտներում, օրինակ՝ դինամիկական համակարգերում և ազդանշանների վերականգնման խնդիրներում, որտեղ անհրաժեշտ է բարդ ֆունկցիաների արդյունավետ մոտավոր ներկայացում։

Ինֆորմատիկա

Գրքում ներկայացվում են տեղեկատվական համակարգերի տեսակները, տվյալների մշակման մեթոդները, համակարգերի ծրագրային և սարքային բաղադրիչները, ինչպես նաև տեղեկատվության պահպանման, փոխանցման և անվտանգության սկզբունքները։ Անդրադառնում է տեխնոլոգիաների կիրառմանը տարբեր ոլորտներում՝ գործարարությունից մինչև պետական կառավարման համակարգեր, ինչպես նաև տեղեկատվական համակարգերի արդյունավետության և հուսալիության ապահովմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, ծրագրավորողների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներով հետաքրքրված մասնագետների և համակարգերի զարգացման ու կառավարման ոլորտում աշխատող անձանց համար, տրամադրելով համապարփակ գիտելիքներ տեղեկատվական համակարգերի տեսության և պրակտիկ կիրառման վերաբերյալ։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը վերաբերում է աստղաֆիզիկայի և բազմամեսենջերային (multi-messenger) աստղագիտության ոլորտին՝ ուսումնասիրելով γ-ճառագայթումը (գամմա-ճառագայթում) Centaurus A ռադիոգալակտիկայից, բարձր էներգիաների նեյտրինոները գալակտիկական աղբյուրներից և ռադիոճառագայթման օպտիկական հետազոտությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ակտիվ գալակտիկական միջուկների և բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկական պրոցեսների ֆիզիկական մեխանիզմները՝ համադրելով տարբեր սպեկտրալ տիրույթներից ստացված դիտարկումները։ Ուսումնասիրվում է Centaurus A-ի կառուցվածքը և էներգետիկ ակտիվությունը, մասնավորապես՝ ռելյատիվիստական շիթերի (jets) և սև խոռոչի շրջակայքում տեղի ունեցող ոչ ջերմային ճառագայթման գործընթացները, որոնք հանդիսանում են γ-ճառագայթման հիմնական աղբյուրներից մեկը։ Միաժամանակ վերլուծվում են բարձր էներգիաների նեյտրինոների հնարավոր գալակտիկական աղբյուրները՝ supernova մնացորդներ, pulsar wind nebulae և այլ տիեզերական արագացուցիչներ, որոնք կարող են արտադրել մասնիկներ մինչև PeV էներգիաների կարգի։ Օպտիկական հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ռադիոճառագայթման տարածական կառուցվածքը և դրա կապը օպտիկական և բարձր էներգիական դիտարկումների հետ՝ նպատակ ունենալով հասկանալ ճառագայթման մեխանիզմների ամբողջական պատկերը։ Աշխատությունը հիմնվում է բազմամեսենջերային մոտեցման վրա, որը համադրում է γ-աստղագիտության, նեյտրինո աստղագիտության և ռադիոաստղագիտության տվյալները՝ տիեզերքի բարձր էներգետիկ երևույթների ավելի ամբողջական մոդելավորման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից աստղաֆիզիկայի, մասնիկային աստղագիտության և տիեզերական ճառագայթման աղբյուրների բացահայտման համար։

Մանկական

«Խոսող այբուբեն փոքրիկների համար» (Սմբատ Գյուրջյան) հիանալի գրք է մանկական կրթության և լեզվի զարգացման համար։ Գիրքը նախատեսված է փոքրիկ երեխաների համար, ովքեր սկսում են ճանաչել տառերը և խոսել առաջին բառերը։ Այն ներկայացնում է այբուբենը զվարճալի և պարզ ձևով՝ օգնելով երեխաներին արագ запомнить տառերը։ Գիրքը նաև խոսող է՝ այսինքն ունի ձայնային հնարավորություն կամ ուղեցույց, որը երեխաներին ավելի հեշտ է ներգրավել։ Սմբատ Գյուրջյանի մոտեցումը հստակ է և մանկական հոգեբանությանը համապատասխան՝ ձայնային խաղերով ու կրկնություններով։ Այբուբենը ներկայացվում է գեղեցիկ պատկերներով, որոնք օգնում են հիշողության մեջ ամրապնդել տառերի ձևերը։ Գիրքը նաև զարգացնում է լսողական հմտությունները՝ քանի որ երեխան լսում է ձայնը և կրկնում բառերը։ «Խոսող գիրքը» հարմար է տան համար, մանկապարտեզի կամ նախակրթարանի ուսուցման ընթացքում։ Այն օգնում է երեխաներին վստահությամբ մոտենալ կարդալու և խոսելու սկզբունքներին։ Գիրքը նաև հաճելի է ծնողների համար, քանի որ կարող են միասին խաղալ և սովորել երեխայի հետ։ Այս աշխատությունը նպաստում է լեզվական զարգացումին և վաղ տարիքից սիրել գրքերը։ Հրատարակիչ - Ջի Էս Էմ Ստուդիա Հրատ. տարեթիվ - 2011 ISBN - 978-9939-9048-5-6