ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վարազդատ Հարությունյանի գիտաստեղծագործական ժառանգությունը

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Եփրատ գետի ավազանում և հարակից տարածքներում բնակվող բեդվինական ցեղերի պատմական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են անապատային ու կիսաանապատային միջավայրում ձևավորված քոչվոր և կիսաքոչվոր կենսակերպի առանձնահատկությունները, ցեղային կառուցվածքը, տոհմակցական կապերը, առաջնորդության ձևերը և համայնքների ներքին հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցեղերի տարածքային տեղաբաշխմանը, սեզոնային տեղաշարժերին, արոտավայրերի և ջրային աղբյուրների օգտագործմանը, ինչպես նաև բնական պայմանների ազդեցությանը նրանց տնտեսական գործունեության ու առօրյա կյանքի կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում անասնապահության, առևտրի, փոխանակման և տարածաշրջանի բնակավայրերի հետ տնտեսական հարաբերությունների տարբեր ձևերը։ Վերլուծվում են ցեղային իշխանության և ավանդական իրավական սովորույթների դերը, վեճերի կարգավորման եղանակները, ընտանիքի ու տոհմի նշանակությունը և տարբեր ցեղերի միջև դաշինքների, մրցակցության ու հակամարտությունների ձևավորման պատճառները։ Կարևորվում են նաև բեդվինական հասարակության սովորույթները, հյուրընկալության ավանդույթները, հագուստը, բնակության ձևերը, ընտանեկան հարաբերությունները, ամուսնության սովորույթները և սոցիալական վարքագծի ընդունված կանոնները։ Անդրադարձ է կատարվում Եփրատի շրջանի ցեղերի և տեղական քաղաքային ու գյուղական բնակչության միջև հարաբերություններին, ինչպես նաև պետական իշխանությունների հետ նրանց փոխգործակցությանը։ Այդ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին ցեղային համայնքները ներառվում տարածաշրջանի ավելի լայն քաղաքական և տնտեսական համակարգերի մեջ՝ միաժամանակ պահպանելով իրենց ինքնուրույն կառավարման և մշակութային ինքնության բազմաթիվ տարրեր։ Աշխատությունը կարևոր տեղեկություններ է պարունակում նաև ցեղերի ծագման, նրանց միջև ազգակցական կապերի, բնակության տարածքների և պատմական տեղաշարժերի վերաբերյալ։ Ճանապարհորդական դիտարկումների, պատմական տեղեկությունների և ազգագրական նկարագրությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու Եփրատի ավազանի բեդվինական հասարակությունների կյանքի բազմակողմանի պատկերը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է Մերձավոր Արևելքի պատմության, արաբական ցեղային հասարակությունների, քոչվոր մշակույթի և տարածաշրջանի պատմական ազգագրության ուսումնասիրության համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվության տեսության և գաղտնագրության շրջանակում տվյալների պահպանման ու գաղտնիության ապահովման հիմնարար օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ Շենոնի տեսական մոտեցումների հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում հաղորդագրության, բանալու և գաղտնագրված ներկայացման միջև տեղեկատվական կապերն են, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում գաղտնագրման համակարգը կարող է ապահովել սկզբնական տեղեկության վերաբերյալ անորոշության անհրաժեշտ մակարդակ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում էնտրոպիայի գաղափարը, որը հնարավորություն է տալիս քանակապես բնութագրել տեղեկատվական աղբյուրի անորոշությունը և վերլուծել, թե գաղտնագրման արդյունքում որքան տեղեկություն կարող է պահպանվել կամ հասանելի մնալ տարբեր կողմերի համար։ Քննվում են պայմանական էնտրոպիայի, փոխադարձ տեղեկատվության, ավելցուկայնության և բանալու տեղեկատվական բնութագրերի փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կատարյալ գաղտնիության տեսական գաղափարին, որի դեպքում գաղտնագրված տվյալների դիտարկումը ինքնին չպետք է լրացուցիչ տեղեկություն տրամադրի սկզբնական հաղորդագրության վերաբերյալ։ Այս սկզբունքը հնարավորություն է տալիս գնահատել գաղտնագրման համակարգերի տեսական սահմանները՝ անկախ կոնկրետ տեխնիկական իրականացման առանձնահատկություններից։ Ուսումնասիրվում է նաև բանալիների դերը տեղեկատվության պաշտպանության գործընթացում, բանալու անորոշության և հաղորդագրության անորոշության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև համակարգի տեղեկատվական կայունության գնահատման ընդհանուր չափանիշները։ Տեղեկությունների պահպանման խնդիրը դիտարկվում է ոչ միայն գաղտնիության, այլև տեղեկատվական ամբողջականության և տվյալների ներկայացման արդյունավետության ընդհանուր համատեքստում։ Մաթեմատիկական մոդելների միջոցով հնարավոր է նկարագրել հաղորդագրությունների և գաղտնագրված ներկայացումների հավանականային բաշխումները, համեմատել տարբեր տեսական կառուցվածքներ և բացահայտել դրանց տեղեկատվական հատկությունները։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև տեղեկատվության տեսության և գաղտնագրության միջև կապի ներկայացումը, քանի որ Շենոնի գաղափարները ձևավորել են գաղտնագրման համակարգերի անվտանգության քանակական վերլուծության հիմնարար լեզուն։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև աղմկոտ հաղորդակցման միջավայրում տեղեկատվության պահպանման և վերականգնման տեսական հարցերը՝ տարբերակելով տվյալների գաղտնիության և հաղորդման հուսալիության խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տեղեկատվության տեսության, հավանականությունների տեսության և գաղտնագրության մաթեմատիկական մոտեցումները՝ նպաստելով տվյալների գաղտնիության, տեղեկատվական անորոշության և պաշտպանված պահպանման հիմնարար սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը ներկայացնում է հայոց եկեղեցական-ծխական ուսումնարանների գործունեությունը կարգավորող կանոնները՝ անդրադառնալով եկեղեցու հովանավորությամբ գործող կրթական հաստատությունների կազմակերպչական հիմքերին, կառավարման սկզբունքներին և կրթական առաքելությանը։ Եկեղեցական-ծխական դպրոցները կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի կրթական և մշակութային կյանքում՝ նպաստելով գրագիտության տարածմանը, հայոց լեզվի ուսուցմանը, կրոնական գիտելիքների փոխանցմանը և ազգային ինքնության պահպանմանը։ Դրանց գործունեությունը սերտորեն կապված էր եկեղեցական համայնքների, ծխական կառույցների, հոգևորականության և տեղական հասարակության մասնակցության հետ։ Նման կանոնակարգերի մշակումը նպատակ ուներ սահմանելու ուսումնարանների գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, հստակեցնելու կառավարման և պատասխանատվության շրջանակները, ամրապնդելու կրթական գործընթացի կազմակերպվածությունը և ապահովելու դպրոցների աշխատանքը եկեղեցական ու ազգային կրթական ավանդույթներին համապատասխան։ Փաստաթուղթն արտացոլում է հայ կրթական կյանքի այն պատմական փուլը, երբ դպրոցների կազմակերպման, վերահսկողության և ուսուցման միասնականացման հարցերը կարևոր նշանակություն էին ձեռք բերել։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցու մասնակցությունը կրթության կառավարմանը, դպրոցական հաստատությունների իրավական ու վարչական հիմքերի ձևավորումը և համայնքային կրթության դերը հայ հասարակության զարգացման մեջ։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ մանկավարժության պատմության, եկեղեցական կառավարման, ազգային դպրոցի զարգացման և կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, մանկավարժների, հայ եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և XIX դարի հայ կրթական համակարգի կառուցվածքն ու կազմակերպչական առանձնահատկություններն ուսումնասիրող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Գիրքը ներկայացնում է ՀԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ գրականության տեղեկատու։ Աշխատությունում համակարգված ձևով ներկայացվում են մշակույթի, արվեստի, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ հրատարակված գրքերն ու նյութերը։ Ներկայացված մատենագիտական տվյալները նպաստում են անհրաժեշտ գրականության որոնմանը, գիտական ուսումնասիրությունների կազմակերպմանը և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության տարածմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրների դասակարգմանը, նկարագրմանը և ընթերցողների համար մատչելի տեղեկատվական համակարգի ձևավորմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների և ՀԽՍՀ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Religion

Հրատարակությունը ներառում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի երկու հիմնական բաժինները՝ Հին և Նոր Կտակարանները, որոնք միասին ներկայացնում են աստվածաշնչյան գրականության և քրիստոնեական հավատքի հիմնարար ժառանգությունը։ Հին Կտակարանում ընդգրկված են աշխարհի արարման, մարդկության սկզբնավորման, նախահայրերի պատմության, Իսրայելի ժողովրդի անցյալի, օրենքների, մարգարեությունների, իմաստության և հոգևոր խրատների հետ կապված պատմություններ ու ուսմունքներ։ Նոր Կտակարանը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքն ու քարոզչությունը, նրա առակներն ու հրաշքները, չարչարանքները, խաչելությունն ու հարությունը, ինչպես նաև առաքյալների գործունեությունը և վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորումը։ Երկու Կտակարանների փոխկապակցվածությունը քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ բացահայտում է աստվածային հայտնության, ուխտի, փրկության, հավատի և մարդու բարոյական պատասխանատվության գաղափարները։ Սուրբգրային տեքստերը դարեր շարունակ ազդեցություն են ունեցել քրիստոնեական ծիսակարգի, հոգևոր գրականության, արվեստի, կրթության և հասարակական մտածողության վրա։ Նման ամբողջական հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի սուրբգրային ժառանգության պահպանման, տարածման և ուսումնասիրության համար՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալ քրիստոնեական հավատքի պատմական ու գաղափարական հիմքերին։

Informatics

Տեխնիկական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թվային էլեկտրոնային սխեմաների մասնատված մոդելավորման մեթոդների, ալգորիթմների և ծրագրային միջոցների մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում թվային սխեմաների կառուցվածքային կազմակերպման սկզբունքները, տրամաբանական տարրերի փոխկապակցվածությունը, սխեմաների աշխատանքի նկարագրման եղանակները և համակարգչային մոդելավորման տեսական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ թվային համակարգերը առանձին բաղադրիչների կամ ենթահամակարգերի բաժանելու, դրանց անկախ մոդելավորման և ստացված արդյունքների համադրման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են մասնատված մոդելավորման ազդեցությունը հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործման, մոդելավորման արագության, հիշողության ծախսի և արդյունքների ճշգրտության վրա։ Քննարկվում են նաև թվային սխեմաների տրամաբանական վիճակների ներկայացման, ազդանշանների տարածման, ժամանակային ուշացումների հաշվառման և առանձին մոդելավորվող բաղադրիչների միջև փոխազդեցության կազմակերպման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ծրագրային գործիքների նախագծման, մոդելավորման ալգորիթմների օպտիմալացման, սխեմաների կառուցվածքային վերլուծության և մոդելավորման արդյունքների ստուգման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող միջոցների կիրառմանը թվային սարքերի նախագծման, էլեկտրոնային համակարգերի փորձարկման, սխալների հայտնաբերման և ավտոմատացված նախագծման գործընթացների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թվային էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության, միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմաների ավտոմատացված նախագծման և համակարգչային մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։