Հայոց լեզու և հայ գրականություն 2-րդ մաս

Տնտեսագիտություն

Թավադյան Ա.-ն գրքում համակարգված կերպով ներկայացնում է մակրոտնտեսական երևույթների ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքերը՝ սկսելով հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներից (ՀՆԱ, գնաճ, գործազրկություն, պետական բյուջե, արտաքին առևտրային հաշվեկշիռ) և դրանց փոխկապակցվածությունից մինչև բարդ տնտեսաչափական մոդելների կառուցում և կիրառություն։ Աշխատության մեջ մանրամասն բացատրվում են տնտեսական գործընթացների վերլուծության մոտեցումները՝ ներառյալ կառուցվածքային, դինամիկ և համեմատական վերլուծությունները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տնտեսության ներկա վիճակը և զարգացման միտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին՝ միաժամանակյա հավասարումների համակարգեր, ժամանակային շարքերի մոդելներ և սցենարային մոդելավորում, որոնք օգտագործվում են տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունների գնահատման համար։ Գիրքը նաև ընդգրկում է կանխատեսման ժամանակակից մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է մոդելների միջոցով գնահատել ապագա տնտեսական զարգացումները և նվազեցնել անորոշությունը տնտեսական որոշումների կայացման գործընթացում։ Հեղինակը շեշտադրում է տեսական և գործնական մոտեցումների համադրությունը՝ ընդգծելով, որ արդյունավետ մակրոտնտեսական վերլուծությունը պահանջում է ինչպես տնտեսական տեսության խորքային իմացություն, այնպես էլ քանակական մեթոդների կիրառման հմտություններ։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, տնտեսաչափության, պետական կառավարման և ֆինանսական վերլուծության ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Քիմիա

CO2-ը կամ ածխաթթու գազը անգույն, անհոտ գազ է, որը կազմված է մեկ ածխածնի և երկու թթվածնի ատոմներից և հանդիսանում է Երկրի ածխածնային ցիկլի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Այն առաջանում է բազմաթիվ բնական և արհեստական գործընթացների արդյունքում, օրինակ՝ օրգանական նյութերի այրման, կենդանի օրգանիզմների շնչառության, հրաբխային ակտիվության և արդյունաբերական վառելիքների օգտագործման ժամանակ։ CO2-ը համարվում է ջերմոցային գազ, քանի որ այն ունակ է կլանել և պահել ինֆրակարմիր ճառագայթումը մթնոլորտում, ինչի հետևանքով մասնակցում է գլոբալ տաքացման գործընթացին։ Չնայած դրան՝ այն նաև կենսական նշանակություն ունի բույսերի համար, քանի որ ֆոտոսինթեզի ընթացքում բույսերը օգտագործում են CO2՝ օրգանական նյութեր սինթեզելու և թթվածին արտազատելու համար։ Ածխաթթու գազը լուծվում է ջրում՝ առաջացնելով թույլ ածխաթթու, որը կարևոր դեր ունի բնական ջրային համակարգերի քիմիական հավասարակշռության մեջ։ Արդյունաբերության մեջ CO2-ը կիրառվում է տարբեր նպատակներով, օրինակ՝ սննդի արդյունաբերությունում որպես պահպանիչ և գազավորված ըմպելիքների արտադրության մեջ, ինչպես նաև հրդեհաշիջման համակարգերում և քիմիական գործընթացներում։ Նրա չափազանց մեծ կոնցենտրացիան մթնոլորտում համարվում է բնապահպանական լուրջ խնդիր, քանի որ նպաստում է կլիմայական փոփոխություններին և էկոհամակարգերի խաթարմանը։

Ինֆորմատիկա

Ինֆորմատիկա 10-րդ դասարան ընդհանուր և հումանիտար հոսք դպրոցական ուսումնական դասագիրք է, որը նախատեսված է 10-րդ դասարանի ընդհանուր և հումանիտար հոսքերի աշակերտների համար և ներկայացնում է ինֆորմատիկայի հիմնական հասկացությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառությունները և թվային գրագիտության հիմունքները։ Գրքում բացատրվում են համակարգչի կառուցվածքը, օպերացիոն համակարգերի աշխատանքը, տվյալների ներկայացման ձևերը, ալգորիթմների գաղափարը և ծրագրավորման տարրական սկզբունքները՝ մատչելի և աստիճանական ձևով։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև գրասենյակային ծրագրերի կիրառությունը, ինտերնետի անվտանգ օգտագործումը, տեղեկատվության որոնման և մշակման մեթոդները, ինչպես նաև թվային միջավայրում պատասխանատու վարքագծի կանոնները։ Հեղինակները կարևորում են գործնական հմտությունների զարգացումը՝ աշակերտներին հնարավորություն տալով կիրառել գիտելիքները իրական խնդիրների լուծման մեջ և զարգացնել տրամաբանական մտածողությունը։ Դասագիրքը նպատակ ունի ձևավորել ժամանակակից տեղեկատվական հասարակության համար անհրաժեշտ հիմնական թվային կարողություններ։

Այլ առարկաներ

«Գինեգործական ձեռնարկությունների սարքավորումներ» գիրքը, հեղինակված է Լ. Ռ. Սամվելյան-ի կողմից, նվիրված է գինեգործական արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացներին և դրանց իրականացմանը անհրաժեշտ սարքավորումների նկարագրությանը։ Գիրքն անդրադառնում է գինեգործության բոլոր փուլերին՝ խաղողի մշակությունից մինչև գինու պատրաստի արտադրանքը, և ներկայացնում է յուրաքանչյուր փուլում օգտագործվող սարքավորումները՝ իրենց կառուցվածքով, աշխատանքի սկզբունքով և տեխնիկական հատկանիշներով։ Ներկայացվում է ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից սարքավորումների կիրառման հնարավորությունները, դրանց արդյունավետությունը և արտադրության որակի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է գինեգործների, տեխնոլոգների, ուսանողների և գինեգործության ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ օգնելով նրանց ընտրել, շահագործել և պահպանել արտադրության սարքավորումները, ինչպես նաև հասկանալ դրանց դերը արտադրական գործընթացի արդյունավետության և վերջնական արտադրանքի որակի ապահովման մեջ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պոլիքլորացված բիֆենիլների տարածման, տեղափոխման և կուտակման գործընթացների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության ջրային էկոհամակարգերում։ Գրքում ներկայացվում են այս կայուն օրգանական աղտոտիչների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, շրջակա միջավայրում դրանց վարքագծի առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են ջրային միջավայրերում դրանց միգրացիայի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է պոլիքլորացված բիֆենիլների ներթափանցման հիմնական աղբյուրները, դրանց բաշխվածությունը ջրում, հատակային նստվածքներում և կենդանի օրգանիզմներում, ինչպես նաև կենսակուտակման և կենսախոշորացման գործընթացները սննդային շղթաներում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի տարբեր ջրային ավազանների էկոլոգիական վիճակը, աղտոտման մակարդակները և հնարավոր ռիսկերը բնական էկոհամակարգերի ու մարդու առողջության համար։ Ներկայացվում են շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի մեթոդները, նմուշառման և լաբորատոր վերլուծությունների արդյունքները, ինչպես նաև տվյալների գիտական մեկնաբանությունները։ Գիրքը կարևորում է վտանգավոր օրգանական աղտոտիչների վերահսկման, բնապահպանական անվտանգության ապահովման և ջրային ռեսուրսների պահպանության խնդիրները՝ առաջարկելով գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ աղտոտման գնահատման և կանխարգելման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է բնապահպանների, էկոլոգների, քիմիկոսների, ջրային ռեսուրսների մասնագետների, գիտաշխատողների և շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների (ՊՈԱԿ-ների) տեղն ու դերը պետական կառավարման համակարգում՝ ընդգծելով դրանց իրավական, կազմակերպական և սոցիալ-տնտեսական նշանակությունը։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ՊՈԱԿ-ները ստեղծվում պետական կամ համայնքային նպատակների իրականացման համար՝ առանց շահույթ ստանալու հիմնական նպատակի, և ինչպես են դրանք նպաստում հանրային ծառայությունների մատուցմանը կրթության, առողջապահության, մշակույթի, սոցիալական ապահովության և այլ ոլորտներում։ Հեղինակը վերլուծում է ՊՈԱԿ-ների կառավարման մոդելները, ֆինանսավորման աղբյուրները, պետական վերահսկողության մեխանիզմները և հաշվետվողականության պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց արդյունավետության գնահատմանը, կառավարման թափանցիկությանը և հանրային միջոցների օգտագործման նպատակահարմարությանը։ Գրքում քննարկվում են նաև ՊՈԱԿ-ների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց դերը պետական քաղաքականության իրականացման և հասարակական կարիքների բավարարման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է իրավական կարգավորումները և կառավարման տեսական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով պետական ծառայողներին, կառավարման մասնագետներին, իրավաբաններին և հանրային կառավարման ոլորտով հետաքրքրվող ուսանողներին։