ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վարազդատ Հարությունյանի գիտաստեղծագործական ժառանգությունը

Փիլիսոփայություն

«Զարատուստրան այդպես ասաց» (нем. Also sprach Zarathustra)՝ Ֆրիդրիխ Նիցշեի ամենահայտնի և ազդեցիկ գործերից մեկն է։ Սա ոչ միայն փիլիսոփայական վեպ է, այլ նաև գաղափարների ու տեսությունների ուժեղ ճառ-քերթան, որտեղ հեղինակը փորձում է ձևակերպել մարդու նոր տեսակի գաղափարը՝ «վերակենսվող» (Übermensch), ազատված հնացած արժեքներից։ Գիրքը ներկայացնում է՝ Մարդու ու արժեքների վերակերտման հարցը, Անկախ մտածողության ու ազատության կարևորը, «Աստծո մահը» գաղափարը (ինչպես առօրյա և սոցիալական իրականության մեջ փոխվում են հավատամքերը), Մարդու ներքին ուժի և նպատակների որոնումը, Ապագայի մարդու նկարագիրը՝ որպես ստեղծարար ու ինքնաբավ անհատ։ Զարատուստրան (Գերագույն ուսուցիչ) շրջում է աշխարհում՝ քարոզելով, որ մարդը պետք է վերադառնա ինքն իրեն, ազատվի սովորական դոգմերից ու մանիպուլյացիաներից և կառուցի նոր արժեքներ։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2021 ISBN - 978-5-17-090944-5

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի զարգացման ընթացքին 1912-1914 թվականներին և այդ գործընթացներում Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական ու դիվանագիտական դերակատարմանը՝ ընդգծելով Օսմանյան կայսրությունում հայկական բնակչության իրավունքների, անվտանգության և բարեփոխումների շուրջ ձևավորված միջազգային քննարկումները։ Հեղինակը վերլուծում է եվրոպական մեծ տերությունների շահերի բախումը Մերձավոր Արևելքում, հատկապես Բրիտանական կայսրության ռազմավարական հետաքրքրությունները տարածաշրջանում և դրանց ազդեցությունը հայկական հարցի շուրջ բանակցային գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև 1912-1914 թվականների դիվանագիտական նախաձեռնությունները, որոնք կապված էին հայկական բարեփոխումների ծրագրերի քննարկման հետ, ինչպես նաև այդ գործընթացների ձախողման պատճառները՝ պայմանավորված միջազգային հակասություններով և տարածաշրջանային քաղաքական անկայունությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում United Kingdom-ի արտաքին քաղաքականությանը, նրա դերին Օսմանյան կայսրության հետ հարաբերություններում և հայկական հարցը որպես եվրոպական դիվանագիտության մաս դիտարկելու մոտեցումներին, ինչպես նաև Armenian Question-ի ընդհանուր զարգացումների վրա ազդող գործոններին։ Նյութը ներկայացնում է նաև այն քաղաքական հաշվարկները, որոնք ձևավորում էին մեծ տերությունների դիրքորոշումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ռազմավարական շահերը հաճախ գերակշռում հումանիտար և ազգային իրավունքների հարցերին, ինչի հետևանքով հայկական բարեփոխումների գործընթացը մնաց անավարտ՝ նախորդելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի շրջադարձային իրադարձություններին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ֆոտո- և էլեկտրոնամիջուկային ռեակցիաների ուսումնասիրությանը մինչև 4.5 ԳէՎ էներգիաների տիրույթում՝ կիրառելով «deuteron» փորձարարական սարքավորումը։ Հեղինակը վերլուծում է բարձր էներգիաների ազդեցությամբ միջուկներում ընթացող փոխազդեցությունների մեխանիզմները, մասնիկների ծննդի գործընթացները և ռեակցիաների ելքային սպեկտրալ բնութագրերը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են դեյտերոնի մասնակցությամբ միջուկային պրոցեսները, դրանց կինեմատիկան և ուժային փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները բարձր էներգետիկ պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ, ստացված տարբեր թիրախային նյութերի վրա իրականացված չափումների արդյունքում, ինչպես նաև դրանց համեմատությունը տեսական մոդելների կանխատեսումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դետեկտորային համակարգերի աշխատանքի սկզբունքներին, մասնիկների գրանցման մեթոդներին և տվյալների մշակման վիճակագրական մոտեցումներին։ Հեղինակը քննարկում է նաև միջուկային ուժերի կառուցվածքի, ռեզոնանսային վիճակների և քվարկ-գլյուոնային դինամիկայի հնարավոր դրսևորումները դիտարկվող էներգետիկ տիրույթում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է բարձր էներգիաների միջուկային ֆիզիկայի փորձարարական հետազոտությունների ոլորտում՝ նպաստելով միջուկային փոխազդեցությունների խորքային մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնմանը։

Այլ առարկաներ

Այս հայտարարությունը վերաբերում է Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարի կողմից առաջ քաշված առաջարկին՝ ստեղծելու միջազգային դիտորդական առաքելություն Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) տարածաշրջանում՝ նպատակ ունենալով ապահովել իրավիճակի ավելի թափանցիկ վերահսկում, նվազեցնել հնարավոր լարվածությունները և կանխել նոր բախումները։ Առաջարկի համատեքստում ընդգծվում է տարածաշրջանի երկարատև հակամարտության պատմական բարդությունը, բնակչության անվտանգության հարցերը և միջազգային միջնորդության անհրաժեշտությունը, հատկապես հրադադարի կամ կայունացման փուլերում։ Դիտորդների ներգրավումը դիտարկվում է որպես վստահության ամրապնդման մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել տեղում իրավիճակի փաստագրմանը, կողմերի միջև հաղորդակցության բարելավմանը և միջազգային իրավական նորմերի պահպանման վերահսկմանը։ Միևնույն ժամանակ նման նախաձեռնությունները սովորաբար հանդիպում են քաղաքական զգայունության և տարբեր շահագրգիռ կողմերի հակասական դիրքորոշումների, քանի որ տարածաշրջանը շարունակում է մնալ բարդ աշխարհաքաղաքական և անվտանգության խնդիրների կենտրոն։

Բժշկություն

Գրքում ներկայացվում են տարեց առնետների նյարդաբանական համակարգի՝ հատկապես հիպոկամպի կողմից կառավարվող վարքային և բջջաֆունկցիոնալ տեղաշարժերի առանձնահատկությունները սակավաշարժության պայմաններում, վերլուծվում են տարիքային փոփոխությունների ազդեցությունը հիպոկամպալ նեյրոնների ակտիվության, սինապտիկ պլաստիկության և տեղաշարժային սովորությունների վրա, ներկայացվում են կենդանիների վարքային փորձարկումներ՝ սակավաշարժության պայմաններում, բացահայտվում են նեյրոնալ ցանցերի և իմպուլսային փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, քննարկվում են կոգնիտիվ և հիշողության վրա ազդող մեխանիզմները, համեմատվում են երիտասարդ և տարեց առնետների հիպոկամպալ արձագանքները, ներկայացվում են բջջայի ներսում տեղի ունեցող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, ներառյալ կալցիումի շարժումները, նեյրոնների դենդրիտային կառուցվածքի փոփոխությունները և սինապտիկ ազդակների փոխանցումը, գիրքը կարևոր գիտական տվյալներ է տրամադրում տարիքային նյարդաբանական փոփոխությունների, շարժողական սահմանափակումների և հիպոկամպալ ակտիվության փոխկապակցվածության մասին, որոնք կարող են ծառայել ինչպես բազային նյարդաբանական հետազոտությունների, այնպես էլ ծերացման և շարժողական դեֆիցիտների թերապևտիկ մոտեցումների մշակման համար։

Այլ առարկաներ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կարտոֆիլի վիրուսային հիվանդությունների ուսումնասիրմանը լաբորատոր և դաշտային համակցված պայմաններում՝ ընդգծելով ախտածին վիրուսների տարածման, ախտորոշման և վերահսկման հիմնական մեխանիզմները։ Նյութում վերլուծվում են կարտոֆիլին վնասող հիմնական վիրուսները՝ ինչպես նաև դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, փոխանցման ուղիները (մասնավորապես վեկտոր միջատների միջոցով) և բույսի ֆիզիոլոգիական արձագանքը վարակման դեպքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային պայմաններում հիվանդության դրսևորումների դիտարկմանը՝ համադրելով այն լաբորատոր ախտորոշման մեթոդների հետ, ներառյալ սերոլոգիական թեստերը և մոլեկուլային մեթոդները։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է սերմնաբուծական նյութի առողջության վերահսկման, դիմացկուն սորտերի ընտրության և ֆիտոսանիտարական միջոցառումների կիրառման կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հիվանդությունների տարածումը և բարձրացնել բերքատվության կայունությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են ինտեգրված պայքարի մոտեցումներ, որոնք համադրում են կանխարգելումը, մոնիթորինգը և ագրոտեխնիկական միջոցառումները։