Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ

Քաղաքագիտություն

Իշխանությունը հասարակական հարաբերությունների կարևոր երևույթ է, որը արտահայտում է մարդկանց կամ խմբերի հնարավորությունը ազդելու ուրիշների վարքագծի, որոշումների և գործողությունների վրա։ Այն գոյություն ունի ցանկացած կազմակերպված հասարակությունում և հանդիսանում է պետության, կառավարման և սոցիալական կարգի հիմքը։ Իշխանության միջոցով ապահովվում է հասարակական կարգապահությունը, օրենքների իրականացումը և հասարակական գործընթացների կառավարումը։ Իշխանությունը կարող է հիմնվել տարբեր գործոնների վրա՝ ուժի, օրենքի, հեղինակության, ավանդույթի կամ համաձայնության։ Քաղաքագիտության մեջ առանձնացնում են իշխանության մի քանի հիմնական ձևեր։ Նախ՝ քաղաքական իշխանությունը, որը իրականացվում է պետության կողմից և ընդգրկում է օրենսդիր, գործադիր և դատական համակարգերը։ Օրենսդիր իշխանությունը ստեղծում է օրենքներ, գործադիրը իրականացնում է դրանք, իսկ դատականը վերահսկում է օրենքների կատարումը և լուծում իրավական վեճերը։ Երկրորդ՝ տնտեսական իշխանությունը, որը կապված է նյութական ռեսուրսների, արտադրության և հարստության վերահսկման հետ և հաճախ ազդում է հասարակական հարաբերությունների վրա։ Երրորդ՝ սոցիալական իշխանությունը, որը արտահայտվում է հասարակական խմբերի, կազմակերպությունների և ինստիտուտների ազդեցությամբ մարդկանց վարքագծի վրա։ Բացի այդ, առանձնացվում է նաև հոգևոր կամ գաղափարական իշխանությունը, որը ձևավորվում է կրոնի, մշակույթի, կրթության և լրատվամիջոցների միջոցով։ Իշխանությունը կարող է լինել նաև օրինական (լեգիտիմ), երբ այն ճանաչվում և ընդունվում է հասարակության կողմից, կամ ոչ օրինական, երբ այն հիմնված է բռնության կամ պարտադրանքի վրա։ Իշխանության արդյունավետությունը կախված է նրանից, թե որքանով է այն արդար, կայուն և ընդունելի հասարակության համար։ Ժամանակակից պետություններում մեծ նշանակություն ունի իշխանության հավասարակշռությունը և բաժանումը, քանի որ դա կանխում է չարաշահումները և ապահովում ժողովրդավարական կառավարում։

Գեղարվեստական հայ․

«Կյանքի ջութակը»՝ Կարա-Դարվիշի ստեղծագործությունը համարվում է հայ գրականության կարևորագույն գործերից մեկը։ Գրքում արտահայտված է կյանքի իմաստը, նրա բազմազան և հաճախ հակասական կողմերը, որոնք ներառում են ինչպես սիրո, այնպես էլ ցավի, կորուստի և մենության թեմաները։ Պատմությունն աչքի է ընկնում իր խորագույն փիլիսոփայական ուղղությամբ, որտեղ կարևորվում է մարդու ներքին աշխարհը, նրա ներածական որոնումները և գոյաբառերը։ Նա, ինչպես հանճարեղ արվեստագետ, «կյանքի ջութակը» խաղում է մարդկանց դարդերի ու ուրախությունների միջով, թույլ տալով ընթերցողին հասնել այն հասկացություններին, որոնք մարդու վախերն ու տառապանքները վերածում են արվեստի։ Ջութակը, որպես հիմնական խորհրդանիշ, դառնում է կյանքի ու պայքարի մեղեդի՝ որոշակիորեն խորհրդանշելով կյանքի անխուսափելիությունը։ Կարա-Դարվիշը օգտագործում է այս պատկերն այնպես, որ այն շոշափելի է դառնում՝ սիրո, տառապանքի, նվիրումի և կորստի միջոցով։ Գրքում ասված մտքերն ու ներկայացված թեմաները խոսում են ժամանակի ու սեփական գոյության մասին, այն մասին, թե ինչպես ենք մենք պատրաստվում դիմակայել կյանքի ամենատարբեր դժվարություններին՝ և՛ մարդկային հարաբերություններում, և՛ ներքին հոգևոր աշխարհում։ «Կյանքի ջութակը» մելանխոլիկ ու երազկոտ գիրք է՝ մարդկանց հոգևոր ճանապարհը բանալու և ինքնախոհուն հոգու ներաշխարհը բացահայտելու փորձ։ Վեպի մեջ, Կարա-Դարվիշը խոր է փորձում հասկանալ մարդկային կյանքի ծայրամասերը՝ անձնական կյանքի ու սիրո բացթողումները, կյանքի անարդարությունը, սակայն նաև դրա մեջ տեսնելու ու ականատեսը լինելու եղած գեղեցկությունը։ Նրա ամեն բառը շոշափում է կյանքը՝ որպես երաժշտական ստեղծագործություն, որտեղ տրոփի ու զովի մեջ կոտրված դարերը պարուրված են միևնույն ժամանակ լուռության ու փառասիրության մեղեդիներով։ Այս ստեղծագործությունը կրում է այն յուրահատկությունը, որ յուրաքանչյուր ընթերցող կարող է դրա մեջ գտնել իր կյանքը՝ այն սահմանափակ օրերին ու նորից վերապրելով յուրաքանչյուր պահի կարևորը։ «Կյանքի ջութակը»՝ որպես արվեստի ստեղծագործություն, համաշխարհային մակարդակի արվեստագետների մի տեսակ «մեղեդի է», որն արտացոլում է այն բոլոր երևույթները, որոնց հետ ապրում է մարդը՝ այս կյանքի «քաղցր ու դառն» մեղեդիին։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9222-8-7

Գրականություն

Աբեղյանական ընթերցումներ աշխատությունը գիտամեթոդական և հայագիտական բնույթի հոդվածների ժողովածու է, որը նվիրված է հայ լեզվաբանության և գրականագիտության զարգացման մեջ մեծ ներդրում ունեցած Մանուկ Աբեղյանի գիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը, այն ներկայացնում է տարբեր հեղինակների հետազոտություններ՝ կապված Աբեղյանի լեզվաբանական հայացքների, գրաբարի և աշխարհաբար հայերենի ուսումնասիրությունների, ինչպես նաև հայ գրականության պատմության պարբերականացման նրա մոտեցումների հետ, ժողովածուն անդրադառնում է նաև նրա մեթոդաբանական սկզբունքներին՝ լեզվի գիտական նկարագրության, աղբյուրագիտական աշխատանքի և տեքստային վերլուծության ոլորտներում, միաժամանակ ընդգծելով Աբեղյանի ազդեցությունը հայագիտության զարգացման և համալսարանական կրթության ձևավորման վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ լեզվաբանության և գրականագիտության պատմության ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

«ԱՐԵՎ»– Հայ ժողովրդական հեքիաթները, հեղինակ Սուրեն Քոչարյանը, ներկայացնում է հայ ժողովրդի հին ավանդապատումները, հեքիաթները և ժողովրդական պատմությունները, որոնք փոխանցվել են սերունդների միջով՝ պահպանելով ազգային մտածողությունը, բարոյական արժեքները և մշակութային ինքնությունը։ Հեղինակն ամբողջացնում է ժողովրդական ստեղծագործությունները՝ ներկայացնելով հերոսներ, առասպելական դրվագներ, առաքինության և սխրանքի խորհրդանիշներ, որոնք արտացոլում են հայ ժողովրդի էթնիկական, պատմական և սոցիալական փորձը։ Սուրեն Քոչարյանի հավաքածուն նպատակ ունի ինչպես ամրապնդել ազգային ինքնագիտակցությունը, այնպես էլ ուսումնասիրվել որպես մանկապատանեկան գրականության, մշակութաբանական և լեզվական ուսումնասիրությունների աղբյուր։ «ԱՐԵՎ»–ը հանդիսանում է մշակութային ժառանգության արժեքավոր օրինակ, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես հայ ժողովրդի ճկուն ու ստեղծագործ մտածողությունն արտացոլվում է հեքիաթների միջոցով՝ կրթելով, զվարճացնելով և ձևավորելով երիտասարդ սերնդի բարոյական և էսթետիկ ընկալումները։

Իրավաբանություն

Իրավական սովորույթները վարքագծի պատմականորեն ձևավորված կանոններ են, որոնք երկար ժամանակ կիրառվել են հասարակության մեջ և պետության կողմից ճանաչվելու արդյունքում ստացել են իրավական բնույթ։ Դրանք առաջանում են մարդկանց բազմակի և համանման գործողությունների կրկնման միջոցով և ամրապնդվում են որպես ընդունված վարքագծի նորմեր։ Իրավական սովորույթը դառնում է իրավունքի աղբյուր միայն այն դեպքում, երբ պետությունը կամ իրավական համակարգը ճանաչում է այն և ապահովում դրա կատարումը։ Այսպիսի նորմերը հաճախ ունեն ավանդական բնույթ և արտացոլում են հասարակության մշակութային, պատմական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Իրավական սովորույթների հիմնական դերն այն է, որ դրանք լրացնում են գրավոր իրավունքը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ օրենքներում կան բացեր կամ անորոշություններ։ Դրանք օգնում են կարգավորել հասարակական հարաբերությունները ավելի ճկուն և բնական ձևով՝ հաշվի առնելով տեղական առանձնահատկությունները և հասարակական ընկալումները։ Շատ դեպքերում իրավական սովորույթները հատկապես կարևոր են այն ոլորտներում, որտեղ օրենքը չի կարող մանրամասն կարգավորել բոլոր իրավիճակները, օրինակ՝ առևտրային հարաբերություններում, ընտանեկան որոշ ավանդական հարցերում կամ տեղական ինքնակառավարման որոշ գործելակերպերում։ Իրավական սովորույթների նշանակությունը նաև այն է, որ դրանք նպաստում են իրավական համակարգի կայունությանը և հասարակության իրավական գիտակցության ձևավորմանը, քանի որ մարդիկ ավելի հեշտ են ընդունում այն կանոնները, որոնք արդեն երկար ժամանակ կիրառվել են իրենց միջավայրում։ Միևնույն ժամանակ, իրավական սովորույթները պետք է համապատասխանեն գործող սահմանադրությանը և օրենքներին, հակառակ դեպքում դրանք չեն կարող ճանաչվել որպես իրավական ուժ ունեցող նորմեր։ Ժամանակակից իրավական պետություններում սովորույթը հիմնականում հանդես է գալիս որպես երկրորդական իրավունքի աղբյուր, սակայն որոշ իրավական համակարգերում այն դեռևս ունի կարևոր դեր, հատկապես ընդհանուր իրավունքի երկրներում։ Այսպիսով, իրավական սովորույթները հանդիսանում են իրավունքի ձևավորման և զարգացման կարևոր տարր, որը ապահովում է իրավական համակարգի ճկունությունը, հասարակական հարաբերությունների արդյունավետ կարգավորումը և իրավական ավանդույթների պահպանումը։

Փիլիսոփայություն

Գիրքը ներկայացնում է կարճ, բայց խորքային մտքեր, aphorism-ների և խորհրդածությունների ձևաչափով։ Այն ավելի շատ ուղղված է ընթերցողի ներքին աշխարհին՝ խրախուսելով ինքնաճանաչումը, մտորումը և կյանքի արժեքների վերաիմաստավորումը։ Հիմնական թեմաները․ Մարդու էությունը և ինքնաճանաչումը Կյանքի իմաստի որոնում Ժամանակի և անցողիկության ընկալում Զգացմունքներ, միայնություն, սեր Մտածողության ազատություն և ներքին խաղաղություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Գրված է պարզ, բայց խորը լեզվով Յուրաքանչյուր միտք ինքնուրույն արժեք ունի Հարմար է կարդալ հատվածաբար՝ առանց շարունակական սյուժեի Ունի մեդիտատիվ և ներհայեցողական բնույթ