Ոչ գծային ֆիզիկայի ներածություն

Գրականություն

ՀԽՍՀ Պետական գրադարանի (Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան) 1990 թվականի պլանը մշակվել էր խորհրդային գրադարանային համակարգի վերջին փուլում՝ երբ սկսվում էին ինչպես վարչական-քաղաքական փոփոխություններ, այնպես էլ տեղեկատվական ոլորտի արդիականացման առաջին քայլերը։ Այդ տարվա պլանը հիմնականում նպատակաուղղված էր գրադարանի ավանդական գիտամշակութային գործառույթների պահպանմանը, ֆոնդերի համալրմանը և աստիճանական անցմանը դեպի նոր կազմակերպչական և տեխնիկական ձևեր։ Պլանի առանցքային ուղղություններից մեկը գրքային ֆոնդերի հարստացումն էր՝ ներառելով հայերեն, ռուսերեն և օտարալեզու գիտական, հասարակական-քաղաքական և գեղարվեստական գրականություն, ինչպես նաև հատուկ ուշադրություն հազվագյուտ և արժեքավոր հրատարակությունների ձեռքբերմանը և պահպանությանը։ Մեծ տեղ էր տրվում նաև պարտադիր օրինակների համակարգին, որի միջոցով ապահովվում էր հանրապետությունում լույս տեսնող գրականության ամբողջական հավաքագրումը և ազգային մատենագիտական հաշվառումը։ 1990 թվականի պլանում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործումը՝ ազգային մատենագիտության հրատարակությունների շարունակումը, կատալոգների արդիականացումը և տեղեկատու-հղումային ապարատի բարելավումը, որպեսզի ընթերցողներին և գիտնականներին տրամադրվեր ավելի համակարգված տեղեկատվական սպասարկում։ Բացի այդ, նախատեսվում էր ընթերցողական ծառայությունների բարելավում, ընթերցասրահների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացում, գիտական և մշակութային միջոցառումների կազմակերպում, ցուցահանդեսների և թեմատիկ ցուցադրությունների անցկացում։ Պլանի մեջ սկսում էին ձևավորվել նաև նոր մոտեցումներ՝ կապված գրադարանային գործընթացների մեքենայացման և ավտոմատացման հետ, թեև այդ փուլում դրանք դեռ գտնվում էին նախնական փորձարկման և ծրագրավորման մակարդակում։ 1990 թվականը նաև անցումային տարի էր կազմակերպչական առումով, երբ գրադարանը արդեն վերանվանվում էր Հայաստանի ազգային գրադարան և աստիճանաբար վերանայում իր գործունեության ուղղությունները՝ համադրելով խորհրդային համակարգից ժառանգված կառուցվածքը և նոր անկախ պետականության պահանջները։ Այսպիսով, 1990 թվականի պլանը կարելի է բնութագրել որպես անցումային փաստաթուղթ, որը միաժամանակ պահպանում էր դասական գրադարանային խնդիրները և նախապատրաստում էր համակարգը տեղեկատվական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների։

Պատմություն

ARMENO – CLASSICA ԶՈՒԳԱԿՇԻՌ աշխատությունը երաժշտագիտական և մշակութային բնույթի ժողովածու է, որը ներկայացնում է հայկական և դասական երաժշտության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով տարբեր ստեղծագործական օրինակներ, մշակումներ և կատարողական մոտեցումներ, այն բացատրում է հայկական մեղեդիական մտածողության կապը եվրոպական դասական երաժշտության կառուցվածքային ձևերի հետ՝ զուգահեռներ անցկացնելով ռիթմի, հարմոնիայի և ձևի կազմակերպման միջև, գիրքը անդրադառնում է նաև ազգային երաժշտական ժառանգության վերամշակման և ժամանակակից մեկնաբանությունների խնդիրներին, ինչպես նաև կատարողական արվեստի զարգացման միտումներին, միաժամանակ ընդգծելով «զուգակշիռ» գաղափարը՝ որպես ավանդականի և դասականի, ազգայինի և համաշխարհայինի հավասարակշռված համադրություն, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր երաժշտագետների, կատարողների և մշակութաբանների համար։

Այլ առարկաներ

Կենսագործունեության անվտանգություն բաժինը ուսումնասիրում է մարդու կյանքի, առողջության և շրջակա միջավայրի պաշտպանության հիմնարար սկզբունքները՝ տարբեր վտանգավոր իրավիճակներում։ Այն ընդգրկում է գիտելիքների և գործնական հմտությունների ամբողջություն, որոնք անհրաժեշտ են անվտանգ վարքագիծ ձևավորելու համար ինչպես առօրյա կյանքում, այնպես էլ արտակարգ իրավիճակներում։ Այս բաժինը նպատակ ունի սովորեցնել մարդկանց ճանաչել վտանգները, կանխել դրանց առաջացումը և ճիշտ արձագանքել տարբեր ռիսկային իրավիճակներում՝ նվազեցնելով վնասների հավանականությունը։ Կենսագործունեության անվտանգության մեջ ուսումնասիրվում են հիմնական վտանգների տեսակները՝ բնական (երկրաշարժ, ջրհեղեղ, սողանք), տեխնածին (հրդեհներ, քիմիական վթարներ, արդյունաբերական աղետներ), ինչպես նաև սոցիալական և կենցաղային վտանգներ։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում հրդեհային անվտանգության կանոնները, էլեկտրական սարքավորումների անվտանգ օգտագործումը, ճանապարհային երթևեկության կանոնները և առաջին օգնության հիմունքները։ Բաժինը նաև ընդգծում է առողջ ապրելակերպի նշանակությունը՝ ներառելով ճիշտ սնունդ, հիգիենա, ֆիզիկական ակտիվություն և վնասակար սովորություններից խուսափում, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն մարդու անվտանգության և առողջության վրա։ Ժամանակակից պայմաններում մեծ նշանակություն ունի տեղեկատվական անվտանգությունը և տեխնոլոգիական ռիսկերի կառավարումը, քանի որ նոր տեխնոլոգիաները նույնպես կարող են վտանգներ ստեղծել։ Կենսագործունեության անվտանգության ուսուցումը նպաստում է պատասխանատու վարքագծի ձևավորմանը, հասարակության իրազեկվածության բարձրացմանը և արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ որոշումներ կայացնելու ունակության զարգացմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը հանդիսանում է համահավաք մատենագիտական գրացուցակ, որը ներկայացնում է Հայաստանի գիտական և բուհական գրադարաններում 1978-1987 թվականներին ստացված արտասահմանյան լեզուներով գրականության համակարգված ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել տեղեկատվական ամբողջականություն և հեշտ հասանելիություն այդ տարիներին ներմուծված գիտական ու մասնագիտական հրատարակությունների վերաբերյալ տվյալներին։ Այն ընդգրկում է տարբեր գիտաճյուղերին վերաբերվող գրքեր, ժողովածուներ, գիտական ուսումնասիրություններ և այլ հրատարակություններ, որոնք ստացվել են արտասահմանյան լեզուներով և համալրել են Հայաստանի գրադարանային ֆոնդերը՝ նպաստելով գիտական հետազոտությունների զարգացմանը և միջազգային գիտական կապերի ընդլայնմանը։ Գրացուցակում նյութերը դասավորված են մատենագիտական խիստ կանոններով՝ ըստ թեմաների, հեղինակների և հրատարակչական տվյալների, ինչը հնարավորություն է տալիս արդյունավետ որոնում իրականացնել և կողմնորոշվել գիտական տեղեկատվության մեծ հոսքի մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների միջև գրքափոխանակության գործընթացներին, գիտական ինֆորմացիայի շրջանառությանը և արտասահմանյան աղբյուրներից գիտական գրականության ներմուծման դերին՝ խորհրդային Հայաստանի գիտական և կրթական համակարգի զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատու գործիք գրադարանավարների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ ապահովելով գիտական տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և նպաստելով միջազգային գիտական գրականության արդյունավետ օգտագործմանը։

Այլ առարկաներ

Նյութագիտություն աշխատությունը հիմնարար տեխնիկական և ուսումնական բնույթի դասագիրք է, որը նվիրված է նյութերի կառուցվածքի, հատկությունների և կիրառությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված ինժեներական, մեքենաշինական, շինարարական և տեխնոլոգիական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար, գրքում ներկայացվում են նյութագիտության հիմնական հասկացությունները՝ նյութերի ատոմային և բյուրեղային կառուցվածք, դրանց ազդեցությունը մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական և քիմիական հատկությունների վրա, ինչպես նաև նյութերի վարքագիծը արտաքին ազդեցությունների պայմաններում, մանրամասն քննարկվում են մետաղների, համաձուլվածքների, պոլիմերների, կերամիկայի և կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքն ու հատկությունները, բացատրվում են դրանց արտադրության և մշակման հիմնական տեխնոլոգիական գործընթացները՝ ձուլում, ջերմային մշակում, դեֆորմացիա և մակերեսային մշակում, աշխատությունը անդրադառնում է նաև նյութերի ամրության, կարծրության, մաշվածակայունության և կոռոզիոն դիմադրության հարցերին, ինչպես նաև դրանց ընտրության ինժեներական չափանիշներին տարբեր կիրառական ոլորտների համար, ներկայացվում են փորձարարական մեթոդներ նյութերի հատկությունների գնահատման համար, ինչը թույլ է տալիս կապ հաստատել տեսական գիտելիքների և գործնական կիրառությունների միջև, գրքում ընդգծվում է նաև ժամանակակից նյութերի՝ բարձր ամրության համաձուլվածքների և կոմպոզիտների դերը տեխնոլոգիական առաջընթացի մեջ, աշխատությունը համարվում է կարևոր կրթական աղբյուր, որը ձևավորում է նյութերի վարքագծի գիտական ըմբռնում և անհրաժեշտ հիմք է տալիս հետագա ինժեներական ուսումնասիրությունների համար։

Տնտեսագիտություն

Շուկան տնտեսության այն կազմակերպված համակարգն է, որտեղ տեղի է ունենում ապրանքների, ծառայությունների և արտադրական գործոնների ազատ փոխանակում՝ առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցության հիման վրա։ Շուկայի ֆունկցիաները արտահայտում են այն հիմնական դերերը, որոնք այն կատարում է տնտեսության մեջ։ Առաջին կարևոր ֆունկցիան կարգավորիչ ֆունկցիան է, որի միջոցով շուկան հավասարակշռում է առաջարկը և պահանջարկը՝ ձևավորելով գներ և ուղղելով ռեսուրսների բաշխումը։ Երկրորդը տեղեկատվական ֆունկցիան է, քանի որ գները հանդիսանում են ազդանշաններ, որոնք տեղեկություն են տալիս արտադրողներին և սպառողներին շուկայի վիճակի մասին։ Երրորդը խթանող ֆունկցիան է, որը նպաստում է արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, նորարարություններին և մրցունակության աճին։ Չորրորդը միջնորդական ֆունկցիան է, քանի որ շուկան կապ է ստեղծում արտադրողների և սպառողների միջև։ Հինգերորդը վերահսկող ֆունկցիան է, որը գնահատում է արտադրողների գործունեությունը՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով։ Շուկայի խնդիրները կապված են նրա արդյունավետ գործունեության ապահովման հետ, մասնավորապես՝ ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման, մրցակցության պահպանման, գների կայունացման և տնտեսական հավասարակշռության ապահովման հետ։ Միևնույն ժամանակ, շուկան կարող է բախվել նաև խնդիրների՝ ինչպիսիք են մոնոպոլիաները, գների տատանումները, սոցիալական անհավասարությունը և արտաքին ազդեցությունները, որոնք պահանջում են պետական կարգավորում։ Այսպիսով, շուկայի ֆունկցիաներն ու խնդիրները միասին ձևավորում են տնտեսական համակարգի գործունեության հիմքը և որոշում նրա արդյունավետությունը։