Ռիսկերի գնահատման և կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետության շինարարության հատվածում

Lեզվաբանություն

Academic English: Theory & Practice (A guide for students in higher education) աշխատությունը բարձրագույն կրթության ուսանողների համար նախատեսված ակադեմիական անգլերենի ուսումնական ձեռնարկ է, որը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վարժությունները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ակադեմիական գրավոր և բանավոր հաղորդակցման հմտությունները, այն բացատրում է ակադեմիական ոճի հիմնական առանձնահատկությունները՝ ձևական լեզու, օբյեկտիվություն, հստակ կառուցվածք և գիտական փաստարկման տրամաբանություն, գիրքը ներառում է ակադեմիական էսսեների, հետազոտական աշխատանքների, ամփոփումների և ներկայացումների պատրաստման ուղեցույցներ, ինչպես նաև անդրադառնում է մեջբերումների ճիշտ կիրառմանը և ակադեմիական ազնվության կանոններին, միաժամանակ տրամադրելով գործնական վարժություններ բառապաշարի ընդլայնման և գրավոր խոսքի կատարելագործման համար, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համալսարանական ուսանողների և գիտական գրավոր խոսք սովորողների համար։

Քիմիա

Գիրքը նվիրված է նոր քիրալ օժանդակ ռեագենտների և համալիրների սինթեզին, դրանց կառուցվածքային և ստերեոքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ասիմետրիկ սինթեզի ռեակցիաներում կիրառման արդյունավետության գնահատմանը՝ հատկապես α-ամինաթթուների ստացման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են քիրալության ձևավորման մեխանիզմները, օրգանական սինթեզի ժամանակ կիրառվող ուղղորդող գործոնները և ստերեոկառուցվածքի վերահսկման սկզբունքները։ Հեղինակը վերլուծում է նոր սինթեզված ռեագենտների ռեակտիվությունը, ընտրողականությունը և կատալիտիկ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ասիմետրիկ ինդուկցիայի վրա՝ α-ամինաթթուների ստացման բարձր ստերեոսելեկտիվությամբ։ Գրքում քննարկվում են նաև փորձարարական մեթոդները, սպեկտրոսկոպիկ և անալիտիկ հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև քիմիական գործընթացների օպտիմալացման մոտեցումները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական օրգանական քիմիայի հիմնարար սկզբունքները և փորձարարական սինթեզի արդյունքները՝ ներկայացնելով նոր հնարավորություններ դեղագործական և կենսաքիմիական նշանակություն ունեցող միացությունների ստացման համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական քիմիկոսների, դեղագործ քիմիկոսների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան բնագավառների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1948 թվականի հիշարժան տարեթվերի օրացույց, որը ներառում է պատմական իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարեթվերի, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող դեպքերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Այն կազմված է որպես տեղեկատու-մատենագիտական նյութ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ներկայացնել տարվա ընթացքում նշվող կարևոր տարեթվերը և դրանց հետ կապված համառոտ պատմական տեղեկությունները։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել կրթական, մշակութային և գրադարանային աշխատանքներում՝ դասախոսությունների, միջոցառումների, ցուցահանդեսների և տեղեկատվական նյութերի պատրաստման համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է պատմությամբ, հայ մշակույթով, հասարակական կյանքով և օրացուցային մատենագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, ուսանողների և գրադարանային մասնագետների համար։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Cu²⁺ իոններ պարունակող արտադրական կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրման համար նոր և արդյունավետ ֆլոկուլյանտների սինթեզին ու դրանց կիրառմամբ մաքրման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն կարևոր բնապահպանական խնդիրը, որ արդյունաբերական տարբեր գործընթացների արդյունքում առաջացող կեղտաջրերը կարող են պարունակել ծանր մետաղների իոններ, որոնց առկայությունը ջրային միջավայրում վտանգավոր է ինչպես էկոհամակարգերի, այնպես էլ մարդու առողջության համար։ Պղնձի երկվալենտ իոնը՝ Cu²⁺, արդյունաբերական ջրերի աղտոտման տարածված բաղադրիչներից է և կարող է առաջանալ մետաղամշակման, գալվանապատման, հանքարդյունաբերության, քիմիական արտադրության և այլ տեխնոլոգիական գործընթացների ժամանակ։ Ուստի դրա հեռացման արդյունավետ մեթոդների մշակումը կարևոր խնդիր է ջրային ռեսուրսների պահպանության և արդյունաբերական արտադրության էկոլոգիական անվտանգության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության հիմնական գիտական ուղղություններից մեկը նոր ֆլոկուլյանտների ստացումն է։ Ֆլոկուլյացիան ջրի մաքրման ֆիզիկաքիմիական մեթոդ է, որի ընթացքում ջրում առկա մանր մասնիկներն ու լուծված կամ կոլոիդային բաղադրիչները հատուկ նյութերի ազդեցությամբ միավորվում են ավելի խոշոր ագրեգատների՝ ֆլոկների, որոնք այնուհետև հնարավոր է առանձնացնել նստեցման, ֆիլտրացման կամ այլ մեթոդներով։ Ծանր մետաղների հեռացման դեպքում ֆլոկուլյացիան կարող է կիրառվել նաև մետաղական իոնների պարունակող միացությունների կամ նստվածքների ձևավորման և հետագա առանձնացման գործընթացում։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է ֆլոկուլյանտների քիմիական կառուցվածքի և մաքրման արդյունավետության միջև կապի բացահայտումը։ Ֆլոկուլյացիայի արդյունավետությունը կախված է օգտագործվող նյութի բնույթից, մոլեկուլային կառուցվածքից, ֆունկցիոնալ խմբերից, լիցքի բնույթից և մոլեկուլային զանգվածից, ինչպես նաև ջրի քիմիական կազմից։ Այդ պատճառով նոր նյութերի սինթեզը պետք է զուգակցվի դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և գործնական արդյունավետության ուսումնասիրության հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է Cu²⁺ իոնների հեռացման աստիճանի գնահատումը։ Մաքրման տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը կարելի է որոշել ելքային և մաքրված ջրերում պղնձի պարունակության համեմատությամբ, ինչպես նաև տարբեր պայմաններում ստացված արդյունքների ուսումնասիրությամբ։ Այդ պայմանների թվում կարող են լինել ֆլոկուլյանտի չափաբաժինը, լուծույթի pH-ը, խառնման ինտենսիվությունն ու տևողությունը, նստեցման ժամանակը, սկզբնական մետաղական իոնների կոնցենտրացիան և այլ գործոններ։ Այս պարամետրերի օպտիմալացումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ռեագենտների ծախսը և միաժամանակ ապահովել մաքրման անհրաժեշտ աստիճան։ Ուսումնասիրության տեխնոլոգիական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն նպատակ ունի ոչ միայն ստանալ արդյունավետ քիմիական նյութ, այլև մշակել դրա կիրառման ամբողջական տեխնոլոգիական սխեմա։ Արդյունաբերական կեղտաջրերի մաքրումը պահանջում է փոխկապակցված գործողությունների ճիշտ կազմակերպում՝ նախնական մշակման, ռեագենտի ներմուծման, խառնման, ֆլոկների ձևավորման, նստեցման և մաքրված ջրի առանձնացման փուլերով։ Տեխնոլոգիայի նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ինչպես մաքրման արդյունավետությունը, այնպես էլ գործընթացի տնտեսական և գործնական իրագործելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ստացվող նստվածքի խնդիրը։ Ծանր մետաղների հեռացման արդյունքում առաջացող պինդ ֆազը կարող է պարունակել բարձր կոնցենտրացիայով պղնձային միացություններ, ուստի դրա հետագա մշակումը, պահպանումը կամ օգտակար բաղադրիչների վերականգնումը պետք է կազմակերպվի այնպես, որ երկրորդային աղտոտում չառաջանա։ Այս հանգամանքը ֆլոկուլյացիոն մաքրման տեխնոլոգիայի նախագծման կարևոր մասն է և կապվում է արդյունաբերական թափոնների կառավարման ընդհանուր խնդիրների հետ։ Աշխատության կիրառական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ պղինձը նույնիսկ կենսաբանական համակարգերի համար անհրաժեշտ տարր լինելով հանդերձ, բարձր կոնցենտրացիաներում կարող է ունենալ թունավոր ազդեցություն։ Ջրային միջավայրում ծանր մետաղների կուտակումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ջրային օրգանիզմների վրա և խաթարել էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռությունը։ Հետևաբար արտադրական կեղտաջրերից Cu²⁺-ի արդյունավետ հեռացումը կարևոր է ոչ միայն ջրի վերաօգտագործման, այլև շրջակա միջավայրի աղտոտումը կանխելու համար։ Հետազոտության մեջ ֆլոկուլյանտների սինթեզի և տեխնոլոգիական կիրառման համադրումը թույլ է տալիս կապել հիմնարար քիմիական հետազոտությունը գործնական բնապահպանական խնդրի հետ։ Նոր նյութի արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն լաբորատոր պայմաններում, այլև այն տեսանկյունից, թե որքանով է հնարավոր դրա կիրառումը իրական արտադրական կեղտաջրերի մաքրման գործընթացներում։ Իրական արտադրական ջրերը հաճախ պարունակում են միաժամանակ մի քանի աղտոտիչներ, տարբեր աղեր և օրգանական կամ անօրգանական բաղադրիչներ, որոնք կարող են ազդել ֆլոկուլյացիայի ընթացքի վրա։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ կարևոր է գնահատել նաև բարդ բաղադրությամբ ջրերի պայմաններում նյութի կայունությունն ու ընտրողականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի, կոլոիդային քիմիայի, ջրի մաքրման տեխնոլոգիայի և բնապահպանական ինժեներիայի խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, ջրամաքրման տեխնոլոգներին, բնապահպանական ինժեներներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների մասնագետներին, գիտահետազոտական հաստատությունների աշխատակիցներին, ինչպես նաև ծանր մետաղներով աղտոտված ջրերի մաքրման և ֆլոկուլյացիոն գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային բեռի ձևավորման, գնահատման և կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն որպես պետական ֆինանսական քաղաքականության կարևոր գործիք։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հարկային բեռի կառուցվածքը, դրա ազդեցությունը տնտեսության տարբեր հատվածների վրա, բիզնես միջավայրի զարգացման վրա ունեցած հետևանքները և հարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հարկային եկամուտների ձևավորման մեխանիզմները, հարկային համակարգի արդարացիության և արդյունավետության հարցերը, ինչպես նաև հարկային բեռի օպտիմալացման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության և սոցիալական հավասարակշռության պահանջները։ Գրքում քննարկվում են նաև հարկային վարչարարության բարելավման, ստվերային տնտեսության կրճատման և հարկային կարգավորման միջազգային փորձի կիրառման խնդիրները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և ՀՀ հարկային քաղաքականության գործնական վերլուծությունը՝ առաջարկելով բարեփոխումների ուղղություններ և քաղաքականության կատարելագործման ուղիներ։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, հարկային ծառայության մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, գիտահետազոտողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (13)-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական հոդվածներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական վերլուծություններին, լեզվամշակութային գործընթացներին և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման ու մասնագիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական ուղղություններ և գիտական դպրոցների մոտեցումներ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական հետազոտությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական խնդիրների ձևակերպումը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և ակադեմիական համագործակցության խորացմանը՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կարևոր միջավայր։