Սոցիալական հարաբերությունները սթրեսային աշխատանքային պայմաններում

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Կովկասի տարածաշրջանում XX դարի սկզբին ձևավորված հայ-թաթարական (պատմական անվանումներով՝ հայ-ադրբեջանական) բախումների և դրանց սոցիալ-քաղաքական պատճառահետևանքային կապերի վերլուծությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների և ազգային հարցերի դրսևորումներից մեկը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այդ ժամանակաշրջանի էթնիկ լարվածության ձևավորման գործոնները՝ ներառյալ կայսրության վարչական համակարգի ճգնաժամը, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունները, քաղաքական շարժումների ակտիվացումը և իշխանական վակուումը, որոնք միասին նպաստել են միջհամայնքային հակասությունների խորացմանը։ Վերլուծության մեջ կարևորվում է նաև ազգային շարժումների գաղափարական հիմքերի, քաղաքական նպատակների և տեղական ինքնակազմակերպման ձևերի ուսումնասիրությունը՝ փորձելով ցույց տալ, թե ինչպես են տարբեր կողմերի գործողությունները փոխազդել տարածաշրջանային անկայունության ընդհանուր ֆոնի վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում արտաքին ուժերի ազդեցության, կենտրոնական իշխանության թուլացման և իրավական կարգավորման բացակայության դերին, որոնք սրել են հակամարտային իրավիճակը։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել այդ գործընթացները ոչ թե մեկակողմանի մեկնաբանությամբ, այլ որպես բազմագործոն պատմական երևույթ, որը ձևավորվել է բարդ քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական փոխազդեցությունների արդյունքում։

Մանկական

Իմ առաջին հեքիաթները․ Մոխրոտը Հրատարակիչ- Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-66-249-7

Այլ առարկաներ

Համախառն ազգային արդյունքը (ՀԱԱ) մակրոտնտեսական կարևոր ցուցանիշ է, որը արտահայտում է որոշակի ժամանակահատվածում տվյալ երկրի ռեզիդենտների կողմից արտադրված վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքը՝ անկախ այն բանից, թե արտադրությունը կատարվել է երկրի ներսում, թե արտերկրում։ Այն օգտագործվում է երկրի տնտեսական ակտիվության, արտադրողականության և բնակչության տնտեսական կարողությունների գնահատման համար։ ՀԱԱ-ն նման է համախառն ներքին արդյունքին (ՀՆԱ), սակայն հիմնական տարբերությունն այն է, որ ՀՆԱ-ն հաշվի է առնում միայն երկրի տարածքում ստեղծված արտադրանքը, իսկ ՀԱԱ-ն՝ նաև արտերկրում աշխատող երկրի քաղաքացիների կողմից ստացված եկամուտները՝ հանելով օտարերկրացիների կողմից երկրի ներսում ստացված եկամուտները։ Այսինքն՝ ՀԱԱ = ՀՆԱ + արտերկրից ստացված եկամուտներ − արտերկիր փոխանցված եկամուտներ։ ՀԱԱ-ի հաշվարկման հիմնական եղանակները երեքն են՝ արտադրական, եկամտային և ծախսային մոտեցումները։ Արտադրական եղանակով ՀԱԱ-ն հաշվարկվում է՝ գումարելով տնտեսության բոլոր ոլորտներում ստեղծված ավելացված արժեքը՝ խուսափելով կրկնահաշվարկից։ Եկամտային մոտեցմամբ հաշվի են առնվում բոլոր եկամուտները, որոնք ստեղծվել են արտադրության գործընթացում՝ աշխատավարձերը, շահույթը, տոկոսները և վարձակալական եկամուտները։ Ծախսային մոտեցմամբ ՀԱԱ-ն հաշվարկվում է որպես վերջնական ապրանքների և ծառայությունների վրա կատարված բոլոր ծախսերի գումար՝ ներառյալ սպառումը, ներդրումները, պետական ծախսերը և զուտ արտահանումը։ Այս երեք մոտեցումները տեսականորեն պետք է ապահովեն նույն արդյունքը, քանի որ դրանք արտացոլում են նույն տնտեսական գործընթացը տարբեր կողմերից։ ՀԱԱ-ի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն թույլ է տալիս գնահատել երկրի տնտեսական հզորությունը, համեմատել տարբեր երկրների տնտեսական զարգացումը և մշակել տնտեսական քաղաքականություն։ Սակայն այս ցուցանիշն ունի նաև սահմանափակումներ, քանի որ չի արտացոլում եկամուտների բաշխումը, ոչ պաշտոնական տնտեսությունը և կյանքի որակի ոչ նյութական կողմերը։ Այսպիսով, համախառն ազգային արդյունքը հանդիսանում է երկրի տնտեսական գործունեության հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներից մեկը, իսկ դրա հաշվարկման տարբեր եղանակները հնարավորություն են տալիս բազմակողմանիորեն գնահատել ազգային տնտեսության իրական վիճակը և զարգացման միտումները։

Տնտեսագիտություն

Գործազրկության էությունը վերաբերում է այն իրավիճակին, երբ աշխատունակ և աշխատելու պատրաստ մարդիկ չեն կարողանում գտնել համապատասխան աշխատանք՝ չնայած ակտիվորեն փնտրում են այն։ Այն համարվում է կարևոր մակրոտնտեսական խնդիր, քանի որ ազդում է ինչպես անհատի եկամտի և կյանքի որակի, այնպես էլ երկրի տնտեսական աճի և արտադրողականության վրա։ Գործազրկությունը կարող է առաջանալ տարբեր պատճառներով՝ տնտեսական անկումների, տեխնոլոգիական փոփոխությունների, կառուցվածքային անհամապատասխանությունների կամ աշխատաշուկայի ժամանակավոր անհավասարակշռությունների հետևանքով։ Գործազրկության հիմնական տեսակներն են՝ ֆրիկցիոն (կարճաժամկետ՝ աշխատանք փոխելու կամ նոր աշխատանք փնտրելու ժամանակ առաջացող), կառուցվածքային (երբ աշխատողների հմտությունները չեն համապատասխանում շուկայի պահանջներին), ցիկլային (տնտեսական անկումների հետևանքով առաջացող), սեզոնային (տարվա որոշ եղանակներին աշխատանքների նվազման հետևանքով) և թաքնված գործազրկություն (երբ մարդիկ աշխատում են իրենց ներուժից ցածր արդյունավետությամբ)։ Գործազրկության բնական մակարդակը այն մակարդակն է, որը գոյություն ունի տնտեսությունում նույնիսկ կայուն տնտեսական աճի պայմաններում և ներառում է ֆրիկցիոն և կառուցվածքային գործազրկությունը։ Այն չի կարող ամբողջությամբ վերացվել, քանի որ միշտ կան մարդիկ, ովքեր փոխում են աշխատանքը կամ նոր են մտնում աշխատաշուկա, ինչպես նաև կան կառուցվածքային փոփոխություններ տնտեսության մեջ։ Բնական մակարդակը համարվում է այն «նորմալ» գործազրկության մակարդակը, որի դեպքում տնտեսությունը գտնվում է երկարաժամկետ հավասարակշռության մեջ, իսկ ինֆլյացիան չի արագանում։

Տնտեսագիտություն

Նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային զարգացման անհամաչափությունների պատճառների, դրսևորումների և դրանց հաղթահարման սոցիալ-տնտեսական ուղիների համակողմանի վերլուծությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, պետական կառավարման, տարածաշրջանային զարգացման և սոցիալական քաղաքականության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են տարածքային զարգացման հիմնական խնդիրները՝ կենտրոն-մարզ անհավասարություն, բնակչության միգրացիոն հոսքեր, աշխատատեղերի բաշխման անհամաչափություն, ենթակառուցվածքների զարգացման տարբեր մակարդակներ և ներդրումային ակտիվության կենտրոնացում որոշ շրջաններում, բացատրվում են տարածաշրջանային քաղաքականության տեսական հիմքերը և պետության դերը համաչափ զարգացման ապահովման գործընթացում, մանրամասն քննարկվում են սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների վերլուծության մեթոդները, մարզերի տնտեսական պոտենցիալի գնահատման չափանիշները և զարգացման ծրագրերի արդյունավետության գնահատման մոտեցումները, աշխատությունը անդրադառնում է նաև տարածաշրջանային զարգացման խթանման գործիքներին՝ պետական ներդրումներ, հարկային և ֆինանսական արտոնություններ, ենթակառուցվածքային ծրագրեր և տեղական ինքնակառավարման ուժեղացում, ներկայացվում են տարածքային զարգացման քաղաքականության միջազգային փորձի օրինակներ և դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում, գրքում ընդգծվում է համաչափ զարգացման կարևորությունը երկրի տնտեսական աճի, սոցիալական կայունության և ազգային անվտանգության ապահովման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական տարածաշրջանային տնտեսագիտության հիմքերը և գործնական քաղաքականության վերլուծությունը՝ ձևավորելով տարածքային զարգացման հիմնախնդիրների ամբողջական պատկերացում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի ագրարային ոլորտում ձեռնարկատիրական ռիսկերի կառավարման կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով գյուղատնտեսական գործունեությունը որպես բարձր ռիսկայնությամբ բնութագրվող տնտեսական ոլորտ, որի արդյունավետ զարգացումը մեծապես կախված է ռիսկերի կանխատեսումից, գնահատումից և կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ագրարային ձեռնարկատիրության վրա ազդող հիմնական ռիսկերը՝ կլիմայական և բնական գործոնները, շուկայական գների տատանումները, ֆինանսական սահմանափակումները, արտադրական կորուստները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման և մրցակցային միջավայրի հետ կապված անորոշությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի կառավարման ժամանակակից գործիքներին՝ ներառյալ գյուղատնտեսական ապահովագրությունը, արտադրության դիվերսիֆիկացումը, ֆինանսական պլանավորումը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը և պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետ օգտագործումը։ Քննարկվում են նաև Արարատի մարզի գյուղատնտեսական առանձնահատկությունները, ռեսուրսային ներուժը և տարածաշրջանային զարգացման գործոնները, որոնք ազդում են ձեռնարկատիրական գործունեության կայունության վրա։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ ագրարային ոլորտում ռիսկերի կառավարման համակարգի կատարելագործումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ համադրելով տնտեսական, կազմակերպչական և ինստիտուցիոնալ միջոցառումները, ինչը կնպաստի գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանը և ոլորտի կայուն զարգացմանը: