ՀՀ տարածքային համաչափ զարգացման սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրները

Գեղարվեստական հայ․

«Ես իմ անուշ Հայաստանի»՝ Եղիշե Չարենցի հրաշալի բանաստեղծություններից մեկն է, որը համարվում է նրա ստեղծագործության ամենահայտնի և ամենահոգեբույր գործերից մեկը։ Այս տողերը հայրենասիրության և անձնական զգացմունքների խառնուրդ են՝ արտահայտելով մի մեծ սիրո և կարոտի խորությունը դեպի հայրենիքը։ Չարենցի այս բանաստեղծությունը ամբողջությամբ ընկնում է նրա դրամատիկ և պոետիկ մտածողության շրջանակը՝ որտեղ հայրենիքը ոչ միայն արտաքին տարածք է, այլ նաև հոգու և անձի խորը մասն է։ Չարենցը օգտագործում է «անուշ» բառը՝ ցույց տալու, թե որքան նուրբ ու սիրելի է իրեն հայրենիքը, թեև նա գիտակցում է նաև այն դառնությունը, որը կպցվում է, երբ հեռանում ես այնպիսի սրբավայրերից, որոնք անբաժանելի են մարդու հոգուց։ Բանաստեղծությունը ներկայացնում է մի յուրահատուկ տխուր կարոտ՝ միաժամանակ ծաղկող սիրով, իսկ նաև խորագույն թախիծով հայրենի հողի, իր ժողովրդին, անցյալին ու ամեն ինչին, ինչը կապված է այդ հողի հետ։ Չարենցը «Հայաստանը» տեսնում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածք, այլև որպես մի հասկացություն, որին կապված է հոգի, սիրտ, հիշողություններ ու հույսեր։ Եղիշե Չարենցի այս բանաստեղծությունը համարվում է հայկական գրականության մեծ հարստությունը, որի մեջ պարփակված է մեր ժողովրդի անցած ճանապարհի ցավը, կորուստները և նրանց հանդեպ ունեցած անմնացորդ սիրո ու հույսի զգացմունքը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի»՝ որպես հայրենասիրական գործ, դարձել է նաև ազգային երգիչների, երաժշտասերների ու արտիստների համար, որոնց համար Չարենցի տողերը շուրթերին փչելուց հետո՝ Հայաստան կոչվողը դարձել է ոչ միայն հայրենի հող, այլ նաև ազգային ու հոգևոր ազատության խորհրդանիշ։ Նշելով «տուփով» արտահայտությունը, հնարավոր է խոսքը վերաբերում է գիրքը կամ բանաստեղծությունն առաքելու ձևին, թեև Չարենցի այս տողերը մեծամասամբ կարող են նույնիսկ առանձին տուփի մեջ պահվել՝ որպես արժեքավոր հիշատակագիր ու սրտի խոսք։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-66-227-5

Գրականություն

Ստեղծագործությունը սոցիալ-հոգեբանական ռեալիստական պատմվածք է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է մարդու բնավորության ձևավորումը, սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը և այն ներքին հակասությունները, որոնք առաջանում են անհատի և հասարակության հարաբերություններում։ Գործում կենտրոնական տեղ ունի Զազունյան կերպարը, որի միջոցով Նար-Դոսը բացահայտում է մարդու հոգեբանական բարդ վիճակները՝ կապված ինքնահաստատման, արժանապատվության, սոցիալական դիրքի և շրջապատի գնահատականի հետ։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր են նաև միջավայրի նկարագրությունները, որոնք ցույց են տալիս հասարակության տարբեր շերտերի կյանքի պայմանները և այն սոցիալական անհավասարությունները, որոնք հաճախ դառնում են մարդկային ճակատագրերի որոշիչ գործոն։ Հեղինակը մանրամասնորեն ներկայացնում է կերպարի ներաշխարհը՝ նրա մտահոգությունները, հույսերը, հիասթափությունները և բարոյական ընտրությունները, որոնց միջոցով բացահայտվում է մարդու իրական արժեքը դժվար իրավիճակներում։ Միաժամանակ գործը ունի քննադատական շերտ՝ ուղղված այն հասարակական միջավայրին, որտեղ նյութական վիճակը և սոցիալական դիրքը հաճախ գերակշռում են մարդկային արժեքներին և արժանապատվությանը։ Լեզուն բնորոշ է Նար-Դոսին՝ պարզ, իրատեսական և հոգեբանական նուրբ դիտարկումներով հագեցած, ինչը ստեղծագործությանը տալիս է խոր ազդեցություն և իրական կյանքի զգացողություն։

Պատմություն

Դրասխանակերտցին, լինելով նաև եկեղեցական գործիչ (կաթողիկոս), իր աշխատության մեջ միավորում է պատմական, քաղաքական և եկեղեցական դիտանկյունները։ Նրա պատմությունը միայն իրադարձությունների նկարագրություն չէ, այլ նաև փորձ է մեկնաբանելու դրանց իմաստը՝ հաճախ կրոնական և բարոյական գնահատականների միջոցով։ Այս հանգամանքը բնորոշ է միջնադարյան պատմագրությանը, որտեղ պատմությունը դիտվում էր նաև որպես աստվածային նախախնամության արտահայտություն։ Գրքի առաջին հատվածներում հեղինակը ներկայացնում է Հայաստանի վաղ շրջանի պատմությունը՝ հենվելով իրենից առաջ եղած պատմիչների վրա։ Սակայն աշխատության ամենաարժեքավոր մասը վերաբերում է IX–X դարերին, երբ Դրասխանակերտցին հանդես է գալիս որպես ժամանակակից վկան և երբեմն նույնիսկ անմիջական մասնակից։ Այս հատվածներում ներկայացվում են քաղաքական իրադարձությունները, իշխանությունների պայքարը, արտաքին սպառնալիքները և ներքին զարգացումները՝ առավել կենդանի և մանրամասն կերպով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բագրատունյաց թագավորության վերականգնում-ին, որը հայոց պետականության վերածննդի կարևոր փուլերից էր։ Դրասխանակերտցին նկարագրում է, թե ինչպես հայկական իշխանները կարողացան վերականգնել թագավորությունը երկարատև օտար տիրապետությունից հետո, ինչպես նաև այն դժվարությունները, որոնց բախվում էր նորաստեղծ պետությունը։ Գրքում զգալի տեղ ունի նաև Հայաստանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ՝ հատկապես Բյուզանդիայի և արաբական խալիֆայության։ Հեղինակը ներկայացնում է դիվանագիտական հարաբերությունները, ռազմական բախումները և քաղաքական դաշինքները՝ փորձելով ցույց տալ, թե ինչպես էին այս գործոնները ազդում Հայաստանի ներքին կյանքի վրա։ Դրասխանակերտցու աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է նրա անձնական ներգրավվածությունը։ Որպես եկեղեցական առաջնորդ՝ նա հաճախ անդրադառնում է նաև եկեղեցու դերին, ներքին հակասություններին և հոգևոր կյանքի խնդիրներին։ Սա գրքին տալիս է ոչ միայն պատմական, այլև մշակութային և հոգևոր արժեք։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է տերահերցային (THz) դիապազոնի բարձր հզորության պասիվ սարքերի մշակման տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերին՝ ընդգծելով դրանց դերը ժամանակակից ռադիոֆիզիկայի, կապի համակարգերի և բարձր հաճախականային էլեկտրոնիկայի զարգացման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են տերահերցային ճառագայթման ֆիզիկական հատկությունները, ալիքային գործընթացների մոդելավորման մոտեցումները և այն սահմանափակումները, որոնք առաջանում են նյութերի ներսում բարձր հաճախականությունների պայմաններում էներգիայի կորուստների, դիսպերսիայի և ջերմային բեռնվածության պատճառով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պասիվ տարրերի՝ ալիքատարների, ռեզոնատորների, ֆիլտրերի և էներգիայի բաշխման համակարգերի նախագծման սկզբունքներին, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության բարձրացման ինժեներական լուծումներին։ Աշխատությունում քննարկվում են նոր կոմպոզիտային և մետանյութերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս կառավարել էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածումը տերահերցային տիրույթում՝ նվազեցնելով կորուստները և բարձրացնելով սարքերի հզորային կայունությունը։ Բացի այդ, վերլուծվում են արտադրական տեխնոլոգիաները, միկրո- և նանոֆաբրիկացիայի մեթոդները, ինչպես նաև փորձարարական հաստատումների արդյունքները, որոնք ցույց են տալիս առաջարկվող լուծումների արդյունավետությունը բարձր հզորության պայմաններում աշխատող համակարգերում։

Lեզվաբանություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է ժամանակակից հայերենի շարահյուսական համանիշները՝ բացատրելով, թե ինչպես կարող են տարբեր քերականական կառուցվածքներ արտահայտել նույն կամ մոտ իմաստային բովանդակությունը։ Գրքում վերլուծվում են նախադասությունների կառուցման տարբեր ձևերը, դրանց իմաստային և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև համանիշ կառուցվածքների կիրառությունը խոսքում և գրավոր լեզվում։ Հեղինակը անդրադառնում է շարահյուսական տարբերակների գործառույթներին, լեզվական արտահայտչամիջոցների բազմազանությանը և խոսքի ճկունության ձևավորմանը։ Նյութը հիմնված է լեզվաբանական վերլուծության և բազմաթիվ օրինակների վրա՝ օգնելով ընթերցողին ավելի խորությամբ հասկանալ հայերենի շարահյուսական համակարգը և դրա ոճական հնարավորությունները։

Տեխնոլոգիա

Այս տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է տեխնիկական ուղղվածությամբ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկ՝ ընդգրկելով Հայաստանի Հանրապետությունում և հարակից գիտակրթական տարածքում հրատարակված ինժեներական, կիրառական և տեխնոլոգիական գրականությունը։ Նյութում ներկայացվում են մեքենաշինության, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման, էներգետիկայի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, շինարարության և արդյունաբերական տեխնոլոգիաների ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակություններ՝ յուրաքանչյուրի վերաբերյալ տրամադրելով հիմնական մատենագիտական տվյալներ և թեմատիկ ուղղվածություն։ Աշխատությունը նախատեսված է որպես տեղեկատվական ուղեցույց մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և տեխնիկական ոլորտի աշխատողների համար՝ նպաստելով նոր գիտական և կիրառական գրականության արագ հայտնաբերմանը և մասնագիտական կողմնորոշմանը։ Տեղեկատուն նաև օգնում է հետևել տեխնոլոգիական զարգացման արդի միտումներին՝ ընդգծելով նորարարական մոտեցումները, արտադրական գործընթացների կատարելագործումը և ինժեներական լուծումների բազմազանությունը։