Աբդ Ալ-Համիդ, Իհաբ

Աբդ Ալ-Համիդ, Իհաբ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Եմենի միավորման գործընթացը (1967–1990 թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է Եմենի քաղաքական և պետական միավորման պատմական գործընթացին՝ 1967–1990 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում, երբ Արաբական թերակղզու հարավային հատվածում տեղի ունեցան նշանակալի քաղաքական, գաղափարական և հասարակական վերափոխումներ, որոնք աստիճանաբար նախադրյալներ ստեղծեցին երկու առանձին եմենյան պետությունների միավորման համար։ Նյութում դիտարկվում են Եմենի պատմական զարգացման առանձնահատկությունները գաղութային համակարգի փլուզումից և բրիտանական տիրապետության ավարտից հետո, Հարավային Եմենի անկախ պետականության ձևավորումը, ինչպես նաև Հյուսիսային Եմենի և Հարավային Եմենի քաղաքական համակարգերի, կառավարման սկզբունքների ու արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրադրությանը, ազգային ինքնիշխանության հաստատման գործընթացներին, ներքին քաղաքական պայքարին, պետական ինստիտուտների զարգացմանը և հասարակական-տնտեսական փոփոխություններին։ Անդրադարձ է կատարվում երկու պետությունների միջև հարաբերությունների ձևավորմանը, համագործակցության և հակասությունների դրսևորումներին, սահմանային ու քաղաքական տարաձայնություններին, ինչպես նաև միավորման շուրջ ծավալված բանակցություններին և դիվանագիտական նախաձեռնություններին։ Գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական զարգացումները, գաղափարական տարբերությունները, տնտեսական շահերը և անվտանգության խնդիրները փոխազդում Եմենի պետական ապագայի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է նաև Սառը պատերազմի ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների ազդեցությունը, քանի որ երկու եմենյան պետություններն ունեին տարբեր արտաքին քաղաքական կապեր և ներգրավված էին տարածաշրջանային ու համաշխարհային քաղաքական մրցակցությունների մեջ։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է երկու պետությունների միջև աստիճանաբար ձևավորված քաղաքական փոխըմբռնումը, միավորման գաղափարի զարգացումը և այն պայմանների ամբողջությունը, որոնք հանգեցրին 1990 թվականին Եմենի Արաբական Հանրապետության և Եմենի Ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետության միավորմանը՝ միասնական Եմենի Հանրապետության ստեղծմամբ։ Ներկայացված պատմական գործընթացը կարևոր է ոչ միայն Եմենի ժամանակակից պետականության ձևավորման, այլև արաբական աշխարհի քաղաքական պատմության, հետգաղութային պետականաշինության և ազգային միավորման շարժումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպիսի բարդություններ կարող են առաջանալ տարբեր քաղաքական ու գաղափարական համակարգեր ունեցող պետությունների միավորման ընթացքում, ինչ դեր կարող են ունենալ դիվանագիտական բանակցությունները և արտաքին ուժերի ազդեցությունը, ինչպես նաև ինչ նշանակություն ունեն պատմական նախադրյալներն ու ազգային շահերը պետական միասնության հաստատման գործում։ Աշխատությունը արժեքավոր է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմությամբ, Եմենի քաղաքական զարգացումներով, արաբական երկրների պետականաշինության գործընթացներով և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։ Այն նպաստում է տարածաշրջանի ժամանակակից քաղաքական քարտեզի ձևավորման պատմական հիմքերի ընկալմանը և Եմենի միավորման գործընթացի համակողմանի ուսումնասիրությանը։

Updated: 2026-11-18
Եմենի միավորման գործընթացը (1967–1990 թվականներ)

Free

Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more