Книги автора (1)

Онлайн

История

Եմենի միավորման գործընթացը (1967–1990 թվականներ)

Աշխատությունը նվիրված է Եմենի քաղաքական և պետական միավորման պատմական գործընթացին՝ 1967–1990 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում, երբ Արաբական թերակղզու հարավային հատվածում տեղի ունեցան նշանակալի քաղաքական, գաղափարական և հասարակական վերափոխումներ, որոնք աստիճանաբար նախադրյալներ ստեղծեցին երկու առանձին եմենյան պետությունների միավորման համար։ Նյութում դիտարկվում են Եմենի պատմական զարգացման առանձնահատկությունները գաղութային համակարգի փլուզումից և բրիտանական տիրապետության ավարտից հետո, Հարավային Եմենի անկախ պետականության ձևավորումը, ինչպես նաև Հյուսիսային Եմենի և Հարավային Եմենի քաղաքական համակարգերի, կառավարման սկզբունքների ու արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրադրությանը, ազգային ինքնիշխանության հաստատման գործընթացներին, ներքին քաղաքական պայքարին, պետական ինստիտուտների զարգացմանը և հասարակական-տնտեսական փոփոխություններին։ Անդրադարձ է կատարվում երկու պետությունների միջև հարաբերությունների ձևավորմանը, համագործակցության և հակասությունների դրսևորումներին, սահմանային ու քաղաքական տարաձայնություններին, ինչպես նաև միավորման շուրջ ծավալված բանակցություններին և դիվանագիտական նախաձեռնություններին։ Գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական զարգացումները, գաղափարական տարբերությունները, տնտեսական շահերը և անվտանգության խնդիրները փոխազդում Եմենի պետական ապագայի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է նաև Սառը պատերազմի ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների ազդեցությունը, քանի որ երկու եմենյան պետություններն ունեին տարբեր արտաքին քաղաքական կապեր և ներգրավված էին տարածաշրջանային ու համաշխարհային քաղաքական մրցակցությունների մեջ։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է երկու պետությունների միջև աստիճանաբար ձևավորված քաղաքական փոխըմբռնումը, միավորման գաղափարի զարգացումը և այն պայմանների ամբողջությունը, որոնք հանգեցրին 1990 թվականին Եմենի Արաբական Հանրապետության և Եմենի Ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետության միավորմանը՝ միասնական Եմենի Հանրապետության ստեղծմամբ։ Ներկայացված պատմական գործընթացը կարևոր է ոչ միայն Եմենի ժամանակակից պետականության ձևավորման, այլև արաբական աշխարհի քաղաքական պատմության, հետգաղութային պետականաշինության և ազգային միավորման շարժումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպիսի բարդություններ կարող են առաջանալ տարբեր քաղաքական ու գաղափարական համակարգեր ունեցող պետությունների միավորման ընթացքում, ինչ դեր կարող են ունենալ դիվանագիտական բանակցությունները և արտաքին ուժերի ազդեցությունը, ինչպես նաև ինչ նշանակություն ունեն պատմական նախադրյալներն ու ազգային շահերը պետական միասնության հաստատման գործում։ Աշխատությունը արժեքավոր է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմությամբ, Եմենի քաղաքական զարգացումներով, արաբական երկրների պետականաշինության գործընթացներով և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։ Այն նպաստում է տարածաշրջանի ժամանակակից քաղաքական քարտեզի ձևավորման պատմական հիմքերի ընկալմանը և Եմենի միավորման գործընթացի համակողմանի ուսումնասիրությանը։

Обновлено. 2026-11-18
Եմենի միավորման գործընթացը (1967–1990 թվականներ)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее