Акопян, Алексан

Акопян, Алексан

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ալբանիան և Աղվանքը հունա-լատինական ու հին հայկական սկզբնաղբյուրներում

Գիրքը նվիրված է Ալբանիայի և Աղվանքի պատմական, աշխարհագրական, քաղաքական ու մշակութային ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հունա-հռոմեական և հին հայկական գրավոր սկզբնաղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների համադրական քննության վրա։ Աշխատության կենտրոնում է հին աշխարհի պատմական աշխարհագրության մեջ կարևոր տեղ զբաղեցնող Ալբանիա-Աղվանք պատմական տարածքի ուսումնասիրությունը, որի վերաբերյալ տեղեկությունները պահպանվել են տարբեր ժամանակաշրջանների և մշակութային ավանդույթների պատկանող հեղինակների երկերում։ Հունա-լատինական և հին հայկական սկզբնաղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու տարածաշրջանի անվանումների ծագումը, դրանց կիրառության պատմական առանձնահատկությունները, աշխարհագրական սահմանների ընկալումները և պատմական իրադարձությունների նկարագրության տարբերությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ նույն պատմական տարածքի վերաբերյալ տեղեկությունները տարբեր լեզվական ու գրական միջավայրերում կարող են արտացոլել տարբեր պատմական պատկերացումներ, քաղաքական շահեր և աշխարհագրական մեկնաբանություններ։ Հետևաբար, գրքում ներկայացվող աղբյուրագիտական մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն առանձին տեղեկությունների բացահայտման, այլև դրանց համեմատության, փոխադարձ լրացման և պատմական արժանահավատության գնահատման տեսանկյունից։ Հին հունական և լատինական հեղինակների երկերը կարևոր նյութ են պարունակում Կովկասի, նրա բնակչության, աշխարհագրական դիրքի, հարևան ժողովուրդների և տարածաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների մասին, մինչդեռ հայկական պատմագրական ավանդույթը հնարավորություն է տալիս այդ տեղեկությունները դիտարկել տեղական պատմական հիշողության և տարածաշրջանի ներքին զարգացումների համատեքստում։ Այս երկու աղբյուրագիտական ավանդույթների զուգադրումը նպաստում է հին Արևելքի և Հարավային Կովկասի պատմության ավելի ամբողջական ընկալմանը, ինչպես նաև թույլ է տալիս ուսումնասիրել տարբեր ժողովուրդների պատմական փոխառնչությունները, տարածքային պատկերացումները և պատմական ինքնության ձևավորման գործընթացները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև պատմական տեղանունների, էթնոնիմների և աշխարհագրական հասկացությունների քննությունը, քանի որ դրանց ճիշտ մեկնաբանությունը հիմնարար նշանակություն ունի հին աղբյուրներում հիշատակվող տարածքների նույնականացման և պատմական իրադարձությունների տեղայնացման համար։ Այս առումով ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ է տրամադրում Ալբանիայի և Աղվանքի անվանումների, դրանց պատմական կիրառության և տարբեր հեղինակների մոտ դրանց ընկալման հարցերի ուսումնասիրության համար։ Գրքի գիտական արժեքը պայմանավորված է սկզբնաղբյուրների համեմատական օգտագործմամբ, միջլեզվական և միջմշակութային մոտեցմամբ ու պատմական տեղեկությունների քննադատական դիտարկման հնարավորությամբ։ Այն նշանակալի է Կովկասի հին պատմության, հայոց պատմության, պատմական աշխարհագրության, դասական բանասիրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, միաժամանակ օգտակար է ուսանողների, հետազոտողների և տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Աշխատությունը նպաստում է հին գրավոր ժառանգության գիտական շրջանառությանը, տարբեր պատմագրական ավանդույթների միջև կապերի բացահայտմանը և Ալբանիա-Աղվանք պատմական տարածքի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը՝ կարևոր տեղ զբաղեցնելով Հարավային Կովկասի պատմության և պատմական աղբյուրների ուսումնասիրության բնագավառում։

Updated: 2026-11-17
Ալբանիան և Աղվանքը հունա-լատինական ու հին հայկական սկզբնաղբյուրներում

Free

Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more