Арутюнян, Акоп Жораевич

Арутюнян, Акоп Жораевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականությունը Դոմինատի ժամանակաշրջանում և Հայաստանի նկատմամբ (մ.թ. IV դար)

Աշխատությունը նվիրված է Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությանը Դոմինատի ժամանակաշրջանում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի նկատմամբ Հռոմի վարած քաղաքականությանը և երկու պետությունների միջև ձևավորված քաղաքական հարաբերություններին։ Այն անդրադառնում է մ.թ. IV դարի միջազգային ու ռազմաքաղաքական իրադրությանը, երբ Հռոմեական կայսրությունը, անցնելով պետական կառավարման և իշխանության կազմակերպման նոր փուլ, ձգտում էր ամրապնդել իր դիրքերը արևելյան սահմաններում, պահպանել ազդեցությունը հարակից տարածքներում և ապահովել իր ռազմավարական շահերի պաշտպանությունը։ Ուսումնասիրության առանցքային ուղղություններից է Հայաստանի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականության համակարգում։ Հայաստանը, գտնվելով Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի շահերի բախման գոտում, կարևոր դեր ուներ տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության, ռազմական անվտանգության և քաղաքական ազդեցության պահպանման տեսանկյունից։ Հռոմի համար հայկական ուղղությունը ոչ միայն արտաքին քաղաքականության առանձին խնդիր էր, այլև արևելյան սահմանների պաշտպանության, պարսկական ազդեցության սահմանափակման և տարածաշրջանում իր հեղինակության ամրապնդման կարևոր միջոց։ Աշխատանքի շրջանակում ներկայացվում են Դոմինատի ժամանակաշրջանի քաղաքական առանձնահատկությունները, Հռոմի արևելյան ռազմավարության հիմնական նպատակներն ու ուղղությունները, ինչպես նաև Հայաստանի հետ հարաբերությունների ձևավորման վրա ազդող պատմական հանգամանքները։ Կարևորվում են Հռոմի և Պարսկաստանի միջև մրցակցության հետևանքները Հայաստանի քաղաքական դրության համար, հայոց թագավորության ինքնուրույնության պահպանման խնդիրները և տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումների պայմաններում Հայաստանի ունեցած ռազմավարական նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ IV դարը Հայաստանի պատմության մեջ առանձնանում էր արտաքին քաղաքական բարդ իրադրությամբ, քանի որ երկրի պետական շահերը հաճախ հայտնվում էին երկու հզոր տերությունների հակադիր ձգտումների կենտրոնում։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր նյութ է տրամադրում ուշ անտիկ շրջանի միջազգային հարաբերությունների, հռոմեական արևելագիտության, հայ-հռոմեական քաղաքական կապերի և հայոց պետականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականության ռազմավարական տրամաբանության, Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի և տարածաշրջանի պատմական զարգացումներում հայկական գործոնի նշանակության մասին։ Ստեղծագործությունն արժեքավոր է հատկապես Հին Հռոմի և Հայաստանի պատմությամբ, հայ-հռոմեական հարաբերություններով, Հռոմի ու Սասանյան Պարսկաստանի հակամարտությամբ և ուշ անտիկ աշխարհի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-19
Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականությունը Դոմինատի ժամանակաշրջանում և Հայաստանի նկատմամբ (մ.թ. IV դար)

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more