Арутюнян, Бабкен Арутюнович

Арутюнян, Бабкен Арутюнович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Մեծ Հայքի քաղաքական և վարչական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացույցի» (Արևմտյան և հարավային նահանգներ)

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Հայքի պատմական տարածքի քաղաքական և վարչական բաժանման համակարգի ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով միջնադարյան հայկական աշխարհագրական գիտության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ «Աշխարհացույցի» տվյալների վրա։ Այն ներկայացնում է Մեծ Հայքի արևմտյան և հարավային նահանգների պատմական աշխարհագրական կառուցվածքը, դրանց տարածքային սահմանները, վարչական միավորները և քաղաքական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է հայկական պատմական աշխարհագրության այն ավանդույթը, որի միջոցով պահպանվել և փոխանցվել են Հայկական լեռնաշխարհի տարածքային կառուցվածքի, նահանգների ու գավառների վերաբերյալ կարևոր տեղեկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտյան և հարավային շրջանների աշխարհագրական դիրքին, պատմական տարածքների փոխհարաբերություններին, վարչական միավորների տեղաբաշխմանը և դրանց նշանակությանը Մեծ Հայքի ընդհանուր քաղաքական ու տարածքային համակարգում։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի պատմական տարածքային կազմակերպման սկզբունքների, նահանգային կառուցվածքի և պատմական աշխարհագրական անվանումների մասին՝ դրանք դիտարկելով միջնադարյան աշխարհագրական պատկերացումների համատեքստում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պատմական աշխարհագրության և քաղաքական վարչական կառուցվածքի փոխկապակցվածության ներկայացումը, քանի որ տարածքային բաժանումը ոչ միայն արտացոլում է երկրի աշխարհագրական առանձնահատկությունները, այլև վկայում է պատմականորեն ձևավորված քաղաքական, վարչական և բնակավայրային համակարգերի մասին։ «Աշխարհացույցի» տվյալների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Մեծ Հայքի պատմական քարտեզագրության, նահանգների ու գավառների տեղորոշման, պատմական սահմանների ուսումնասիրության և հայկական տեղանվանաբանության պահպանման ու մեկնաբանման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է Հայաստանի պատմությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ, միջնադարյան աշխարհագրական երկերով և հայկական վարչատարածքային համակարգի ձևավորմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։ Այն նպաստում է Մեծ Հայքի տարածքային կառուցվածքի առավել ամբողջական ընկալմանը և հնարավորություն է տալիս պատմական աշխարհագրական տեղեկությունները դիտարկել որպես Հայաստանի քաղաքական ու մշակութային պատմության ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուր։

Updated: 2026-11-19
Մեծ Հայքի քաղաքական և վարչական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացույցի» (Արևմտյան և հարավային նահանգներ)

Free

Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more