Асатрян, Есаи Арташесович

Асатрян, Есаи Арташесович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայաստանի վաղ միջնադարյան ամրոց-բնակավայրերը (ըստ Արագածոտնի հուշարձանների նյութերի)

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի վաղ միջնադարյան ամրոց-բնակավայրերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Արագածոտնի պատմական տարածքի հնագիտական հուշարձաններին և դրանց ընձեռած նյութերին։ Այն ներկայացնում է վաղ միջնադարյան Հայաստանի բնակավայրային համակարգի, պաշտպանական կառույցների և ամրացված բնակատեղիների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով դրանք տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, ռազմական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ամրոց-բնակավայրերի՝ որպես բնակության, պաշտպանության և հասարակական կազմակերպման փոխկապակցված կենտրոնների ուսումնասիրությանը, քանի որ նման հուշարձանները կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում բնակչության տեղաբաշխման, բնակավայրերի կառուցվածքի, տարածքային կազմակերպման և պաշտպանական ռազմավարությունների մասին։ Արագածոտնի հնագիտական ժառանգության հիման վրա անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքի, բնական պայմանների և ռազմավարական նշանակության ազդեցությանը բնակավայրերի ընտրության ու ամրացման գործընթացների վրա։ Ամրոցային կառույցների և բնակելի տարածքների համադրական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան բնակավայրերի կառուցապատման սկզբունքների, պաշտպանական ճարտարապետության, շինարարական ավանդույթների և տարածքի օգտագործման ձևերի մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ամրացված բնակավայրերի դերի բացահայտումը Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմության մեջ՝ հատկապես բնակչության անվտանգության ապահովման, տեղական իշխանական կենտրոնների ձևավորման, տնտեսական գործունեության կազմակերպման և տարածաշրջանային կապերի պահպանման տեսանկյունից։ Արագածոտնի հուշարձանները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին հնագիտական կառույցներ, այլև որպես պատմական միջավայրի բաղկացուցիչ տարրեր, որոնց ուսումնասիրությունը նպաստում է բնակավայրային ցանցի և տարածաշրջանի պատմական զարգացման ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունն արժեքավոր է Հայաստանի ամրոցաշինական ժառանգության, վաղ միջնադարյան բնակավայրագիտության և հնագիտական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ ուշադրություն է հրավիրում պաշտպանական ու բնակելի կառույցների փոխհարաբերության, պատմական տարածքների շարունակական օգտագործման և նյութական մշակույթի միջոցով անցյալի հասարակական գործընթացների վերակազմության հնարավորությունների վրա։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, միջնադարյան ճարտարապետությամբ, ամրոցաշինությամբ և պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Հայաստանի վաղ միջնադարյան ամրոց-բնակավայրերը (ըստ Արագածոտնի հուշարձանների նյութերի)

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more