Асатрян, Есаи Арташесович

Асатрян, Есаи Арташесович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանի վաղ միջնադարյան ամրոց-բնակավայրերը (ըստ Արագածոտնի հուշարձանների նյութերի)

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի վաղ միջնադարյան ամրոց-բնակավայրերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Արագածոտնի պատմական տարածքի հնագիտական հուշարձաններին և դրանց ընձեռած նյութերին։ Այն ներկայացնում է վաղ միջնադարյան Հայաստանի բնակավայրային համակարգի, պաշտպանական կառույցների և ամրացված բնակատեղիների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով դրանք տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, ռազմական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ամրոց-բնակավայրերի՝ որպես բնակության, պաշտպանության և հասարակական կազմակերպման փոխկապակցված կենտրոնների ուսումնասիրությանը, քանի որ նման հուշարձանները կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում բնակչության տեղաբաշխման, բնակավայրերի կառուցվածքի, տարածքային կազմակերպման և պաշտպանական ռազմավարությունների մասին։ Արագածոտնի հնագիտական ժառանգության հիման վրա անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքի, բնական պայմանների և ռազմավարական նշանակության ազդեցությանը բնակավայրերի ընտրության ու ամրացման գործընթացների վրա։ Ամրոցային կառույցների և բնակելի տարածքների համադրական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան բնակավայրերի կառուցապատման սկզբունքների, պաշտպանական ճարտարապետության, շինարարական ավանդույթների և տարածքի օգտագործման ձևերի մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ամրացված բնակավայրերի դերի բացահայտումը Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմության մեջ՝ հատկապես բնակչության անվտանգության ապահովման, տեղական իշխանական կենտրոնների ձևավորման, տնտեսական գործունեության կազմակերպման և տարածաշրջանային կապերի պահպանման տեսանկյունից։ Արագածոտնի հուշարձանները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին հնագիտական կառույցներ, այլև որպես պատմական միջավայրի բաղկացուցիչ տարրեր, որոնց ուսումնասիրությունը նպաստում է բնակավայրային ցանցի և տարածաշրջանի պատմական զարգացման ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունն արժեքավոր է Հայաստանի ամրոցաշինական ժառանգության, վաղ միջնադարյան բնակավայրագիտության և հնագիտական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ ուշադրություն է հրավիրում պաշտպանական ու բնակելի կառույցների փոխհարաբերության, պատմական տարածքների շարունակական օգտագործման և նյութական մշակույթի միջոցով անցյալի հասարակական գործընթացների վերակազմության հնարավորությունների վրա։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, միջնադարյան ճարտարապետությամբ, ամրոցաշինությամբ և պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
Հայաստանի վաղ միջնադարյան ամրոց-բնակավայրերը (ըստ Արագածոտնի հուշարձանների նյութերի)

Անվճար

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին