Астахишвили, Эрекле Константинович

Астахишвили, Эрекле Константинович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ինքնապաշտպանությունը խուռիական Արրապխե պետության կառավարման համակարգում

Աշխատությունը նվիրված է խուռիական Արրապխե պետության կառավարման համակարգում ինքնապաշտպանության նշանակության, կազմակերպման և գործառույթների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հինարևելյան պետականության, հասարակական կառուցվածքի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում ինքնապաշտպանության գաղափարն է՝ որպես պետության ներքին կայունության, տարածքային ամբողջականության, բնակչության անվտանգության և իշխանական կառույցների պահպանմանն ուղղված կարևոր գործառույթ։ Արրապխեն, լինելով Հին Մերձավոր Արևելքի խուռիական քաղաքական ու մշակութային միջավայրի նշանակալի կենտրոններից մեկը, առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում պետական կառավարման ձևերի, հասարակական հարաբերությունների և պաշտպանական կազմակերպման պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարող էին ինքնապաշտպանական գործառույթները ներառվել պետական կառավարման ընդհանուր կառուցվածքում, ինչպիսի դեր կարող էին ունենալ իշխանական և վարչական մարմինները անվտանգության ապահովման գործում, ինչպես էին փոխկապակցվում ռազմական կազմակերպումը, ներքին կարգուկանոնի պահպանումը և բնակչության պաշտպանությունը։ Թեման հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պաշտպանական համակարգը ոչ միայն որպես արտաքին սպառնալիքներին հակազդելու միջոց, այլև որպես պետական կառավարման և հասարակական կազմակերպման բաղկացուցիչ տարր, որն առնչվում էր իշխանության իրականացմանը, տարածքի վերահսկողությանը և համայնքային կյանքի կարգավորմանը։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինքնապաշտպանության և կենտրոնացված իշխանության փոխհարաբերությունը, քանի որ հին պետություններում անվտանգության կազմակերպումը հաճախ արտահայտում էր ինչպես քաղաքական կառույցների կարողությունները, այնպես էլ հասարակության ներսում գոյություն ունեցող պարտավորությունների ու հարաբերությունների բնույթը։ Խուռիական Արրապխեի օրինակով թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանի պատմական իրողությունները համեմատական դիտանկյունից հասկանալու համար՝ բացահայտելով Հյուսիսային Միջագետքի և Հին Մերձավոր Արևելքի պետական կազմավորումների կառավարման ու պաշտպանության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է հինարևելյան պատմագիտության կարևոր հարցերից մեկին՝ պետական կառավարման համակարգում անվտանգության և ինքնապաշտպանության տեղի բացահայտմանը, միաժամանակ նպաստելով խուռիական պատմության, քաղաքական ինստիտուտների և հասարակական կառուցվածքի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում Հին Արևելքի պատմությամբ, խուռիական քաղաքակրթությամբ, հին պետությունների վարչաքաղաքական համակարգերով, ռազմական պատմությամբ և անվտանգության կազմակերպման պատմական ձևերով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Ինքնապաշտպանությունը խուռիական Արրապխե պետության կառավարման համակարգում

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more