Аветисян, Левон Варосович

Аветисян, Левон Варосович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Economics

Իրաքում կապիտալի կուտակման հիմնախնդիրը (1958–1975)

Գիրքը ներկայացնում է Իրաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկը՝ կապիտալի կուտակման գործընթացը, դրա աղբյուրները, ձևավորման առանձնահատկությունները և ազգային տնտեսության զարգացման գործում ունեցած նշանակությունը 1958 թվականի հեղափոխությունից մինչև 1975 թվականն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում է Իրաքի՝ որպես զարգացող և նավթային զգալի պաշարներ ունեցող երկրի տնտեսական վերափոխման գործընթացը, որի ընթացքում պետությունը փորձում էր հաղթահարել ժառանգություն ստացած տնտեսական հետամնացությունը, ընդլայնել արտադրական հնարավորությունները, ձևավորել ինքնուրույն ազգային տնտեսություն և ապահովել երկարաժամկետ տնտեսական աճ։ Հեղինակը կապիտալի կուտակումը դիտարկում է ոչ միայն որպես ֆինանսական միջոցների և դրամական ռեսուրսների ավելացման գործընթաց, այլև որպես իրական արտադրական կապիտալի ձևավորման, հիմնական միջոցների ընդլայնման, արդյունաբերական ներուժի զարգացման և ազգային հարստության արդյունավետ օգտագործման ամբողջական համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զարգացող երկրների տնտեսական զարգացման ընդհանուր օրինաչափություններին, կապիտալի կուտակման տեսական հիմքերին, ընդլայնված վերարտադրության պայմաններին և այն կառուցվածքային խոչընդոտներին, որոնք սահմանափակում են ներդրումային ռեսուրսների արդյունավետ կիրառումը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Իրաքի տնտեսական իրավիճակը 1958 թվականի հեղափոխությունից հետո՝ անդրադառնալով երկրի քաղաքական և տնտեսական համակարգի փոփոխություններին, պետական կարգավորման ընդլայնմանը, ազգային տնտեսության կառուցվածքի վերափոխմանը և տնտեսական անկախության ամրապնդման ուղղությամբ իրականացված քայլերին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նավթային եկամուտներին՝ որպես կապիտալի դրամական կուտակման հիմնական աղբյուրի, ինչպես նաև դրանց միջոցով արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ենթակառուցվածքների և պետական տնտեսության այլ ոլորտների զարգացման ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Հեղինակը վերլուծում է նավթային հարստության և իրական արտադրական կարողությունների միջև առկա փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով, որ ֆինանսական մեծ ռեսուրսների առկայությունն ինքնին դեռևս չի ապահովում տնտեսության համակողմանի զարգացում, եթե դրանք արդյունավետորեն չեն վերածվում արտադրական հզորությունների, ժամանակակից տեխնիկական միջոցների և երկարաժամկետ տնտեսական ներուժի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է պետական հատվածի դերի բացահայտումը կապիտալի կուտակման և ազգային եկամտի վերաբաշխման գործընթացներում։ Քննարկվում են պետական բյուջեի կառուցվածքը, նավթային եկամուտների օգտագործումը, տնտեսական զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորումը, պետական ներդրումների ուղղությունները և արտադրողական ու ոչ արտադրողական ծախսերի հարաբերակցությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տնտեսական պլանավորմանը՝ որպես երկրի տնտեսական անհամամասնությունները հաղթահարելու, սահմանափակ ռեսուրսները նպատակային բաշխելու և ազգային արտադրության զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու միջոցի։ Հեղինակը դիտարկում է Իրաքում իրականացված տնտեսական ծրագրերը, դրանց ֆինանսավորման աղբյուրները, նախատեսված ներդրումային նպատակները և իրականացման ընթացքում ի հայտ եկած դժվարությունները։ Աշխատության մեջ էական տեղ է զբաղեցնում նավթարդյունաբերության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ օտարերկրյա նավթային ընկերությունների գործունեությունը, դրանց ներդրումային քաղաքականությունը, նավթային եկամուտների ձևավորումը և երկրի տնտեսական ինքնուրույնության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Քննարկվում է նաև նավթային ոլորտի նկատմամբ պետական վերահսկողության ընդլայնման և ազգային տնտեսական շահերի պաշտպանության նշանակությունը, այդ թվում՝ 1972 թվականի նավթային ընկերությունների ազգայնացման գործընթացի տնտեսական հետևանքները։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը Իրաքի արտաքին տնտեսական քաղաքականությունն է, որի շրջանակում ուսումնասիրվում են արտաքին տնտեսական կապերը, արտասահմանյան ֆինանսական և տեխնիկական աջակցության նշանակությունը, ներմուծման ու արտահանման կառուցվածքը, կապիտալի արտաքին աղբյուրներից կախվածությունը և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը երկրի զարգացման հնարավորությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է նաև կապիտալի կուտակման սահմանափակումները՝ անդրադառնալով ներքին շուկայի նեղությանը, արտադրական ենթակառուցվածքների թերզարգացածությանը, ներդրումային ռեսուրսների ոչ լիարժեք յուրացմանը, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության միջև առկա անհամաչափություններին, ինչպես նաև որակյալ աշխատուժի և արտադրական միջոցների անբավարարությանը։ Տնտեսական գործընթացները դիտարկվում են նաև սոցիալական զարգացման համատեքստում՝ կարևորելով կրթության, առողջապահության, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, մասնագիտական կադրերի պատրաստման և հասարակական արտադրողականության աճի նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ծախսերի կառուցվածքին, ռազմական և վարչական հատկացումների ազդեցությանը տնտեսական զարգացման համար նախատեսված ֆինանսական միջոցների ծավալի վրա, ինչպես նաև սոցիալ-մշակութային ոլորտների ֆինանսավորման անհրաժեշտությանը։ Աշխատության տեսական և մեթոդաբանական հիմքում ընկած է մարքսիստական քաղաքատնտեսության և ընդլայնված վերարտադրության մոտեցումը, որի միջոցով հեղինակը փորձում է բացահայտել կապիտալի կուտակման տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական պայմանների փոխկապակցվածությունը։ Միաժամանակ ստեղծագործությունը կարևոր է որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի արևելագիտական և տնտեսագիտական հետազոտության օրինակ, որտեղ Մերձավոր Արևելքի երկրների տնտեսական զարգացումը ուսումնասիրվում է հետգաղութային վերափոխումների, ազգային ինքնուրույնության, պետական տնտեսական քաղաքականության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների համատեքստում։ Պատմական առումով ներկայացված ժամանակահատվածն առանձնահատուկ նշանակություն ունի Իրաքի համար, քանի որ այն ընդգրկում է մի շարք էական փոփոխություններ՝ 1958 թվականի հեղափոխությունը, հանրապետական կառավարման ձևավորումը, պետական տնտեսական կարգավորման ընդլայնումը, նավթային եկամուտների նշանակության աճը և ազգային տնտեսության զարգացման նոր ռազմավարությունների ձևավորումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին նավթային ռեսուրսները, պետական քաղաքականությունը, արտաքին տնտեսական կապերը և արտադրական ներուժի զարգացումը փոխազդում Իրաքի տնտեսական կառուցվածքի ձևավորման ընթացքում, ինչպես նաև ինչպիսի հակասություններ էին առաջանում ֆինանսական հնարավորությունների ընդլայնման և դրանց արդյունավետ տնտեսական օգտագործման միջև։ Այն արժեքավոր է Իրաքի նորագույն տնտեսական պատմությամբ, արաբական երկրների սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ, նավթային տնտեսությամբ, զարգացող պետությունների արդյունաբերականացմամբ, պետական ներդրումային քաղաքականությամբ և միջազգային տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։ Աշխատությունը նաև կարևոր աղբյուր է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի արաբական աշխարհի տնտեսական գործընթացները, Իրաքի պետական տնտեսական քաղաքականության ձևավորումը և նավթային հարստության ազդեցությունը ազգային զարգացման հեռանկարների վրա ուսումնասիրելու համար։

Updated: 2026-11-17
Իրաքում կապիտալի կուտակման հիմնախնդիրը (1958–1975)

Free

Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more