Аветисян, Левон Варосович

Аветисян, Левон Варосович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Экономика

Իրաքում կապիտալի կուտակման հիմնախնդիրը (1958–1975)

Գիրքը ներկայացնում է Իրաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկը՝ կապիտալի կուտակման գործընթացը, դրա աղբյուրները, ձևավորման առանձնահատկությունները և ազգային տնտեսության զարգացման գործում ունեցած նշանակությունը 1958 թվականի հեղափոխությունից մինչև 1975 թվականն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում է Իրաքի՝ որպես զարգացող և նավթային զգալի պաշարներ ունեցող երկրի տնտեսական վերափոխման գործընթացը, որի ընթացքում պետությունը փորձում էր հաղթահարել ժառանգություն ստացած տնտեսական հետամնացությունը, ընդլայնել արտադրական հնարավորությունները, ձևավորել ինքնուրույն ազգային տնտեսություն և ապահովել երկարաժամկետ տնտեսական աճ։ Հեղինակը կապիտալի կուտակումը դիտարկում է ոչ միայն որպես ֆինանսական միջոցների և դրամական ռեսուրսների ավելացման գործընթաց, այլև որպես իրական արտադրական կապիտալի ձևավորման, հիմնական միջոցների ընդլայնման, արդյունաբերական ներուժի զարգացման և ազգային հարստության արդյունավետ օգտագործման ամբողջական համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զարգացող երկրների տնտեսական զարգացման ընդհանուր օրինաչափություններին, կապիտալի կուտակման տեսական հիմքերին, ընդլայնված վերարտադրության պայմաններին և այն կառուցվածքային խոչընդոտներին, որոնք սահմանափակում են ներդրումային ռեսուրսների արդյունավետ կիրառումը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Իրաքի տնտեսական իրավիճակը 1958 թվականի հեղափոխությունից հետո՝ անդրադառնալով երկրի քաղաքական և տնտեսական համակարգի փոփոխություններին, պետական կարգավորման ընդլայնմանը, ազգային տնտեսության կառուցվածքի վերափոխմանը և տնտեսական անկախության ամրապնդման ուղղությամբ իրականացված քայլերին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նավթային եկամուտներին՝ որպես կապիտալի դրամական կուտակման հիմնական աղբյուրի, ինչպես նաև դրանց միջոցով արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ենթակառուցվածքների և պետական տնտեսության այլ ոլորտների զարգացման ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Հեղինակը վերլուծում է նավթային հարստության և իրական արտադրական կարողությունների միջև առկա փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով, որ ֆինանսական մեծ ռեսուրսների առկայությունն ինքնին դեռևս չի ապահովում տնտեսության համակողմանի զարգացում, եթե դրանք արդյունավետորեն չեն վերածվում արտադրական հզորությունների, ժամանակակից տեխնիկական միջոցների և երկարաժամկետ տնտեսական ներուժի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է պետական հատվածի դերի բացահայտումը կապիտալի կուտակման և ազգային եկամտի վերաբաշխման գործընթացներում։ Քննարկվում են պետական բյուջեի կառուցվածքը, նավթային եկամուտների օգտագործումը, տնտեսական զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորումը, պետական ներդրումների ուղղությունները և արտադրողական ու ոչ արտադրողական ծախսերի հարաբերակցությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տնտեսական պլանավորմանը՝ որպես երկրի տնտեսական անհամամասնությունները հաղթահարելու, սահմանափակ ռեսուրսները նպատակային բաշխելու և ազգային արտադրության զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու միջոցի։ Հեղինակը դիտարկում է Իրաքում իրականացված տնտեսական ծրագրերը, դրանց ֆինանսավորման աղբյուրները, նախատեսված ներդրումային նպատակները և իրականացման ընթացքում ի հայտ եկած դժվարությունները։ Աշխատության մեջ էական տեղ է զբաղեցնում նավթարդյունաբերության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ օտարերկրյա նավթային ընկերությունների գործունեությունը, դրանց ներդրումային քաղաքականությունը, նավթային եկամուտների ձևավորումը և երկրի տնտեսական ինքնուրույնության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Քննարկվում է նաև նավթային ոլորտի նկատմամբ պետական վերահսկողության ընդլայնման և ազգային տնտեսական շահերի պաշտպանության նշանակությունը, այդ թվում՝ 1972 թվականի նավթային ընկերությունների ազգայնացման գործընթացի տնտեսական հետևանքները։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը Իրաքի արտաքին տնտեսական քաղաքականությունն է, որի շրջանակում ուսումնասիրվում են արտաքին տնտեսական կապերը, արտասահմանյան ֆինանսական և տեխնիկական աջակցության նշանակությունը, ներմուծման ու արտահանման կառուցվածքը, կապիտալի արտաքին աղբյուրներից կախվածությունը և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը երկրի զարգացման հնարավորությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է նաև կապիտալի կուտակման սահմանափակումները՝ անդրադառնալով ներքին շուկայի նեղությանը, արտադրական ենթակառուցվածքների թերզարգացածությանը, ներդրումային ռեսուրսների ոչ լիարժեք յուրացմանը, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության միջև առկա անհամաչափություններին, ինչպես նաև որակյալ աշխատուժի և արտադրական միջոցների անբավարարությանը։ Տնտեսական գործընթացները դիտարկվում են նաև սոցիալական զարգացման համատեքստում՝ կարևորելով կրթության, առողջապահության, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, մասնագիտական կադրերի պատրաստման և հասարակական արտադրողականության աճի նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ծախսերի կառուցվածքին, ռազմական և վարչական հատկացումների ազդեցությանը տնտեսական զարգացման համար նախատեսված ֆինանսական միջոցների ծավալի վրա, ինչպես նաև սոցիալ-մշակութային ոլորտների ֆինանսավորման անհրաժեշտությանը։ Աշխատության տեսական և մեթոդաբանական հիմքում ընկած է մարքսիստական քաղաքատնտեսության և ընդլայնված վերարտադրության մոտեցումը, որի միջոցով հեղինակը փորձում է բացահայտել կապիտալի կուտակման տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական պայմանների փոխկապակցվածությունը։ Միաժամանակ ստեղծագործությունը կարևոր է որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի արևելագիտական և տնտեսագիտական հետազոտության օրինակ, որտեղ Մերձավոր Արևելքի երկրների տնտեսական զարգացումը ուսումնասիրվում է հետգաղութային վերափոխումների, ազգային ինքնուրույնության, պետական տնտեսական քաղաքականության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների համատեքստում։ Պատմական առումով ներկայացված ժամանակահատվածն առանձնահատուկ նշանակություն ունի Իրաքի համար, քանի որ այն ընդգրկում է մի շարք էական փոփոխություններ՝ 1958 թվականի հեղափոխությունը, հանրապետական կառավարման ձևավորումը, պետական տնտեսական կարգավորման ընդլայնումը, նավթային եկամուտների նշանակության աճը և ազգային տնտեսության զարգացման նոր ռազմավարությունների ձևավորումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին նավթային ռեսուրսները, պետական քաղաքականությունը, արտաքին տնտեսական կապերը և արտադրական ներուժի զարգացումը փոխազդում Իրաքի տնտեսական կառուցվածքի ձևավորման ընթացքում, ինչպես նաև ինչպիսի հակասություններ էին առաջանում ֆինանսական հնարավորությունների ընդլայնման և դրանց արդյունավետ տնտեսական օգտագործման միջև։ Այն արժեքավոր է Իրաքի նորագույն տնտեսական պատմությամբ, արաբական երկրների սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ, նավթային տնտեսությամբ, զարգացող պետությունների արդյունաբերականացմամբ, պետական ներդրումային քաղաքականությամբ և միջազգային տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։ Աշխատությունը նաև կարևոր աղբյուր է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի արաբական աշխարհի տնտեսական գործընթացները, Իրաքի պետական տնտեսական քաղաքականության ձևավորումը և նավթային հարստության ազդեցությունը ազգային զարգացման հեռանկարների վրա ուսումնասիրելու համար։

Обновлено. 2026-11-17
Իրաքում կապիտալի կուտակման հիմնախնդիրը (1958–1975)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее