Books by this author (1)
Linguistics
Հնդեվրոպական հնչյունական հերթագայությունները և նրանց արտացոլումը հին հայերենում
Աշխատությունը նվիրված է հնդեվրոպական նախալեզվի հնչյունական հերթագայությունների համակարգի և դրանց՝ հին հայերենում պահպանված ու պատմականորեն վերափոխված դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնդեվրոպական լեզուների պատմահամեմատական քննության համար կարևոր հնչյունափոխական օրինաչափություններն են, հատկապես արմատի և ձևաբանական տարրերի տարբերակներում ձայնավորների ու առանձին հնչյունական բաղադրիչների կանոնավոր փոփոխությունները։ Քննության են առնվում հնդեվրոպական աբլաուտի հիմնական աստիճանները, դրանց առաջացման և գործառության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ու քերականական ձևերի կազմության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հին հայերենի նյութը դիտարկվում է հնդեվրոպական նախալեզվից հայերենի ինքնուրույն զարգացման ճանապարհին տեղի ունեցած պատմական հնչյունափոխությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն բառային և ձևաբանական կառուցվածքներին, որոնցում հնարավոր է բացահայտել նախալեզվային հերթագայությունների հետքերը՝ դրանք համադրելով հնդեվրոպական այլ լեզուներում պահպանված համապատասխան ձևերի հետ։ Պատմահամեմատական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հնչյունական ավելի վաղ վիճակներ, պարզաբանելու արտաքինից տարբեր ձևերի ծագումնաբանական կապերը և տարբերակելու կանոնավոր պատմական զարգացումները հետագա լեզվական փոփոխություններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև հնչյունական և ձևաբանական գործընթացների փոխազդեցությունը, քանի որ հնդեվրոպական հերթագայությունները հաճախ կապված են եղել բառափոխության, բառակազմության և քերականական նշանակությունների արտահայտման հետ։ Հին հայերենի տվյալների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես առանձին բառերի ստուգաբանության ճշգրտմանը, այնպես էլ հայերենի պատմական հնչյունաբանության ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Զուգադրական նյութի միջոցով հնարավոր է գնահատել, թե նախալեզվային համակարգի որ հատկանիշներն են պահպանվել համեմատաբար ճանաչելի ձևով, որոնք են ենթարկվել հայերենին հատուկ հնչյունական զարգացման, և որոնք կարող են վերականգնվել միայն այլ հնդեվրոպական լեզուների տվյալների համեմատությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմահամեմատական լեզվաբանության, պատմական հնչյունաբանության, ձևաբանության և ստուգաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով հին հայերենի հնդեվրոպական ժառանգության և հայերենի պատմական զարգացման առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։
Updated: 2026-09-26