Чиковани, Гурам Галактионович

Чиковани, Гурам Галактионович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Քաշքադարյայի արաբական բարբառի ձևաբանական կառուցվածքը

Աշխատությունը նվիրված է արաբերենի Քաշքադարյայի բարբառի ձևաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այդ բարբառի քերականական համակարգը, բառերի կազմության առանձնահատկությունները և լեզվական ձևերի գործածության օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում արաբերենի տարածաշրջանային տարբերակներից մեկի ձևաբանությունն է՝ որպես լեզվական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել բարբառի ներքին կառուցվածքը, քերականական կազմակերպվածությունը և գրական արաբերենի ու այլ բարբառային տարբերակների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խոսքի մասերի ձևաբանական հատկանիշները, գոյականների և բայերի քերականական ձևերը, դրանց փոփոխության սկզբունքները, ինչպես նաև քերականական նշանակությունների արտահայտման միջոցները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բարբառի ձևաբանական համակարգի դիտարկումը արաբերենի պատմական զարգացման և տարածաշրջանային լեզվական բազմազանության համատեքստում, քանի որ արաբերենի տարբեր բարբառներում պահպանվել կամ ձևավորվել են ինքնատիպ քերականական առանձնահատկություններ, որոնք արտացոլում են ինչպես լեզվի պատմական շերտերը, այնպես էլ տարբեր ժողովուրդների ու մշակութային միջավայրերի հետ երկարատև շփումների ազդեցությունը։ Քաշքադարյայի արաբական բարբառի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես Կենտրոնական Ասիայի արաբախոս համայնքների լեզվական ժառանգության ճանաչման համար, քանի որ այդ տարածաշրջանի արաբերեն խոսվածքները ներկայացնում են արաբական լեզվամշակութային ներկայության առանձնահատուկ դրսևորումներ և հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու արաբերենի տարածքային տարածման, պահպանման ու փոփոխության գործընթացները։ Ձևաբանական կառուցվածքի վերլուծությունը կարևոր նյութ է տրամադրում նաև համեմատական արաբագիտության, պատմական լեզվաբանության և բարբառագիտության համար՝ նպաստելով արաբերենի տարբեր խոսվածքների քերականական համակարգերի համադրմանը և դրանց զարգացման ընդհանուր ու առանձնահատուկ օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Աշխատությունն արժեքավոր է արաբերենի կառուցվածքով, արևելյան լեզուներով, Կենտրոնական Ասիայի արաբախոս համայնքների պատմությամբ և տարածաշրջանային լեզվական ժառանգությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ միաժամանակ ընդգծելով բարբառների ուսումնասիրության կարևորությունը լեզվի պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության և լեզվական բազմազանության պահպանման գործում։

Updated: 2026-11-21
Քաշքադարյայի արաբական բարբառի ձևաբանական կառուցվածքը

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more