Дахер Абд аль-Хади, Самира

Дахер Абд аль-Хади, Самира

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իրաքում ազգային պետականության ձևավորումը 20-րդ դարի առաջին կեսին

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի առաջին կեսին Իրաքում ազգային պետականության ձևավորման և զարգացման պատմական գործընթացին՝ ներկայացնելով այն քաղաքական, սոցիալական, ազգային և միջազգային պայմանները, որոնք վճռորոշ ազդեցություն են ունեցել ժամանակակից իրաքյան պետության կայացման վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում Իրաքի պետական ինքնության ձևավորման պատմությունն է՝ Օսմանյան կայսրության անկումից և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո տարածաշրջանում ստեղծված նոր աշխարհաքաղաքական իրադրության համատեքստում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Իրաքի տարածքում ազգային պետականության գաղափարի աստիճանական զարգացումը, պետական կառավարման նոր համակարգի հաստատումը, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը և քաղաքական ինքնուրույնության ձեռքբերման ձգտումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են պատմականորեն ձևավորված հասարակական հարաբերությունները, էթնիկ և կրոնական բազմազանությունը, տեղական քաղաքական ուժերի շահերը և արտաքին պետությունների ազդեցությունը փոխազդել պետականաշինության գործընթացում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բրիտանական ազդեցության ժամանակաշրջանին, մանդատային կառավարման համակարգի հաստատմանը, միապետական պետական կառուցվածքի ձևավորմանը, ազգային քաղաքական շարժումների ակտիվացմանը և անկախության հասնելու գործընթացին։ Իրաքի պետականության կայացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես վարչաքաղաքական ինստիտուտների ձևավորման գործընթաց, այլև որպես ազգային համախմբման, ինքնիշխանության հաստատման և հասարակական-քաղաքական նոր հարաբերությունների զարգացման բարդ պատմական ընթացք։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ընդհանուր պատկերը հասկանալու համար, քանի որ Իրաքի պետական կազմավորումը սերտորեն կապված էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո տարածաշրջանի քաղաքական քարտեզի վերափոխման, գաղութատիրական համակարգի վերադասավորման և արաբական ազգային շարժումների զարգացման հետ։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ազգային պետականության ձևավորման տեսական և գործնական խնդիրներին՝ հնարավորություն տալով հասկանալու պետական ինստիտուտների կայացման, ազգային ինքնության ձևավորման և արտաքին քաղաքական ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը։ Այն օգտակար ուսումնասիրություն է Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, Իրաքի քաղաքական զարգացումներով, արաբական ազգային շարժումներով և ժամանակակից պետությունների կազմավորման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Իրաքում ազգային պետականության ձևավորումը 20-րդ դարի առաջին կեսին

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more