Данилов, Владимир Иванович

Данилов, Владимир Иванович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Political Science

Թուրքիայում քաղաքական պայքարի հիմնական ուղղություններն ու առանձնահատկությունները 1950-ականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը (քաղաքական կուսակցությունների և բանակի դերի հիմնախնդիրը Արևելքի զարգացող հասարակությունում)

Աշխատությունը նվիրված է 1950-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը Թուրքիայում տեղի ունեցած քաղաքական գործընթացների, իշխանության համար պայքարի և երկրի հասարակական-քաղաքական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով քաղաքական կուսակցությունների և բանակի դերակատարությանը։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը Թուրքիայի նորագույն պատմության կարևորագույն փուլերից է, երբ բազմակուսակցական քաղաքական համակարգի ձևավորումը, կուսակցությունների միջև մրցակցությունը, հասարակական հակասությունների խորացումը և պետական կառավարման ինստիտուտների վերափոխումները մեծ ազդեցություն ունեցան երկրի հետագա զարգացման վրա։ Աշխատության առանցքում քաղաքական պայքարի հիմնական ուղղությունների բացահայտումն է, կուսակցական համակարգի գործունեության, իշխանության ձևավորման մեխանիզմների և քաղաքական ուժերի փոխհարաբերությունների վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բանակին՝ որպես Թուրքիայի քաղաքական կյանքում ազդեցիկ ինստիտուտի, որի միջամտությունը պետական կառավարման գործընթացներին պայմանավորված էր ոչ միայն երկրի ներքաղաքական իրավիճակով, այլև հանրապետական կարգի, պետական ամբողջականության և քաղաքական կայունության վերաբերյալ պատկերացումներով։ 1950-ական թվականներից սկսած՝ Թուրքիայում քաղաքական իշխանության համար պայքարը ծավալվեց բազմակուսակցական համակարգի պայմաններում, որտեղ կուսակցությունները դարձան հասարակական տարբեր խմբերի շահերի արտահայտման, քաղաքական առաջնորդության և պետական քաղաքականության իրականացման կարևոր գործիքներ։ Միաժամանակ քաղաքական մրցակցության սրումը, կառավարող ուժերի և ընդդիմության միջև հակասությունները, հասարակական բևեռացումը և կառավարման ճգնաժամերը բացահայտեցին երիտասարդ բազմակուսակցական համակարգի կառուցվածքային դժվարությունները։ Այս զարգացումների համատեքստում կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1960 թվականի ռազմական հեղաշրջումը, որը նոր փուլ բացեց Թուրքիայի քաղաքական պատմության մեջ և էականորեն փոխեց քաղաքացիական իշխանության ու զինվորական հաստատության հարաբերակցությունը։ Հետագա տասնամյակներին քաղաքական անկայունությունը, գաղափարական հակադրությունները, կուսակցական պայքարի սրումը և սոցիալ-տնտեսական դժվարությունները շարունակեցին ազդեցություն ունենալ պետական կառավարման համակարգի վրա՝ հանգեցնելով բանակի կրկնվող միջամտություններին, այդ թվում՝ 1971 թվականի ռազմական միջամտությանը և 1980 թվականի սեպտեմբերի 12-ի ռազմական հեղաշրջմանը։ Քաղաքական կուսակցությունների և բանակի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Թուրքիայի պետական համակարգի առանձնահատկությունները, քաղաքացիական կառավարման սահմանափակումները և զինվորականության քաղաքական ազդեցության պահպանման մեխանիզմները։ Աշխատության կարևոր տեսական նշանակությունն այն է, որ Թուրքիայի օրինակը դիտարկվում է Արևելքի զարգացող հասարակությունների քաղաքական զարգացման ավելի լայն համատեքստում՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու արդիականացման գործընթացների, պետական ինստիտուտների կայացման, ժողովրդավարական կառավարման և զինվորականության հասարակական-քաղաքական դերակատարության փոխկապակցվածությունը։ Այս տեսանկյունից քաղաքական կուսակցությունները և բանակը ներկայացվում են ոչ միայն որպես առանձին քաղաքական ուժեր ու կառույցներ, այլև որպես զարգացող հասարակության իշխանական հարաբերությունների, ներքին հակասությունների և քաղաքական վերափոխումների կարևոր բաղադրիչներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ, քաղաքական համակարգերի զարգացմամբ, կուսակցական պայքարի առանձնահատկություններով և քաղաքացիական ու զինվորական իշխանությունների փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է Արևելքի երկրների քաղաքական զարգացման համեմատական ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ նպաստելով այն գործընթացների ըմբռնմանը, որոնց միջոցով քաղաքական ինստիտուտները, հասարակական հակասությունները և բանակի միջամտությունը կարող են որոշիչ ազդեցություն ունենալ պետության կառավարման ձևի ու հետագա քաղաքական ուղեգծի վրա։

Updated: 2026-11-20
Թուրքիայում քաղաքական պայքարի հիմնական ուղղություններն ու առանձնահատկությունները 1950-ականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը (քաղաքական կուսակցությունների և բանակի դերի հիմնախնդիրը Արևելքի զարգացող հասարակությունում)

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more