Книги автора (1)
Политология
Թուրքիայում քաղաքական պայքարի հիմնական ուղղություններն ու առանձնահատկությունները 1950-ականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը (քաղաքական կուսակցությունների և բանակի դերի հիմնախնդիրը Արևելքի զարգացող հասարակությունում)
Աշխատությունը նվիրված է 1950-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը Թուրքիայում տեղի ունեցած քաղաքական գործընթացների, իշխանության համար պայքարի և երկրի հասարակական-քաղաքական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով քաղաքական կուսակցությունների և բանակի դերակատարությանը։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը Թուրքիայի նորագույն պատմության կարևորագույն փուլերից է, երբ բազմակուսակցական քաղաքական համակարգի ձևավորումը, կուսակցությունների միջև մրցակցությունը, հասարակական հակասությունների խորացումը և պետական կառավարման ինստիտուտների վերափոխումները մեծ ազդեցություն ունեցան երկրի հետագա զարգացման վրա։ Աշխատության առանցքում քաղաքական պայքարի հիմնական ուղղությունների բացահայտումն է, կուսակցական համակարգի գործունեության, իշխանության ձևավորման մեխանիզմների և քաղաքական ուժերի փոխհարաբերությունների վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բանակին՝ որպես Թուրքիայի քաղաքական կյանքում ազդեցիկ ինստիտուտի, որի միջամտությունը պետական կառավարման գործընթացներին պայմանավորված էր ոչ միայն երկրի ներքաղաքական իրավիճակով, այլև հանրապետական կարգի, պետական ամբողջականության և քաղաքական կայունության վերաբերյալ պատկերացումներով։ 1950-ական թվականներից սկսած՝ Թուրքիայում քաղաքական իշխանության համար պայքարը ծավալվեց բազմակուսակցական համակարգի պայմաններում, որտեղ կուսակցությունները դարձան հասարակական տարբեր խմբերի շահերի արտահայտման, քաղաքական առաջնորդության և պետական քաղաքականության իրականացման կարևոր գործիքներ։ Միաժամանակ քաղաքական մրցակցության սրումը, կառավարող ուժերի և ընդդիմության միջև հակասությունները, հասարակական բևեռացումը և կառավարման ճգնաժամերը բացահայտեցին երիտասարդ բազմակուսակցական համակարգի կառուցվածքային դժվարությունները։ Այս զարգացումների համատեքստում կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1960 թվականի ռազմական հեղաշրջումը, որը նոր փուլ բացեց Թուրքիայի քաղաքական պատմության մեջ և էականորեն փոխեց քաղաքացիական իշխանության ու զինվորական հաստատության հարաբերակցությունը։ Հետագա տասնամյակներին քաղաքական անկայունությունը, գաղափարական հակադրությունները, կուսակցական պայքարի սրումը և սոցիալ-տնտեսական դժվարությունները շարունակեցին ազդեցություն ունենալ պետական կառավարման համակարգի վրա՝ հանգեցնելով բանակի կրկնվող միջամտություններին, այդ թվում՝ 1971 թվականի ռազմական միջամտությանը և 1980 թվականի սեպտեմբերի 12-ի ռազմական հեղաշրջմանը։ Քաղաքական կուսակցությունների և բանակի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Թուրքիայի պետական համակարգի առանձնահատկությունները, քաղաքացիական կառավարման սահմանափակումները և զինվորականության քաղաքական ազդեցության պահպանման մեխանիզմները։ Աշխատության կարևոր տեսական նշանակությունն այն է, որ Թուրքիայի օրինակը դիտարկվում է Արևելքի զարգացող հասարակությունների քաղաքական զարգացման ավելի լայն համատեքստում՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու արդիականացման գործընթացների, պետական ինստիտուտների կայացման, ժողովրդավարական կառավարման և զինվորականության հասարակական-քաղաքական դերակատարության փոխկապակցվածությունը։ Այս տեսանկյունից քաղաքական կուսակցությունները և բանակը ներկայացվում են ոչ միայն որպես առանձին քաղաքական ուժեր ու կառույցներ, այլև որպես զարգացող հասարակության իշխանական հարաբերությունների, ներքին հակասությունների և քաղաքական վերափոխումների կարևոր բաղադրիչներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ, քաղաքական համակարգերի զարգացմամբ, կուսակցական պայքարի առանձնահատկություններով և քաղաքացիական ու զինվորական իշխանությունների փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է Արևելքի երկրների քաղաքական զարգացման համեմատական ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ նպաստելով այն գործընթացների ըմբռնմանը, որոնց միջոցով քաղաքական ինստիտուտները, հասարակական հակասությունները և բանակի միջամտությունը կարող են որոշիչ ազդեցություն ունենալ պետության կառավարման ձևի ու հետագա քաղաքական ուղեգծի վրա։
Обновлено. 2026-11-20
Бесплатно
Бесплатно