Джавелидзе, Нино Михайловна

Джавелидзе, Нино Михайловна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Օսմանյան կայսրության հարաբերությունները Արևմտյան Վրաստանի հետ XVIII դարի առաջին կեսին

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի առաջին կեսին Օսմանյան կայսրության և Արևմտյան Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի պատմության կարևորագույն գործընթացներին, օսմանյան ազդեցության ընդլայնման քաղաքականությանը և վրացական իշխանությունների՝ արտաքին քաղաքական բարդ պայմաններում իրենց դիրքերը պահպանելու ու քաղաքական ինքնուրույնությունը պաշտպանելու փորձերին։ Այս ժամանակաշրջանը Հարավային Կովկասի պատմության մեջ առանձնանում էր Օսմանյան կայսրության, Սեֆյան Իրանի և տարածաշրջանային այլ քաղաքական ուժերի շահերի բախմամբ, ինչի հետևանքով Վրաստանը հայտնվել էր բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակում։ Արևմտյան Վրաստանը, իր աշխարհագրական դիրքի, Սև ծովի արևելյան ափին ունեցած ռազմավարական նշանակության և տարածաշրջանային առևտրական ուղիների նկատմամբ վերահսկողության տեսանկյունից, առանձնահատուկ հետաքրքրություն էր ներկայացնում Օսմանյան կայսրության համար։ Նրա քաղաքականության կարևոր ուղղություններից էին արևմտավրացական իշխանությունների վրա ազդեցության հաստատումը, տեղական կառավարիչների հետ հարաբերությունների կարգավորումը, քաղաքական ենթակայության ամրապնդումը և ռազմական ու տնտեսական լծակների միջոցով տարածաշրջանում սեփական դիրքերի ընդլայնումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Օսմանյան կայսրության արտաքին քաղաքական նպատակները՝ դրանց համադրությամբ Արևմտյան Վրաստանի ներքին քաղաքական իրավիճակի, իշխանական հարաբերությունների և տեղական քաղաքական կենտրոնների շահերի հետ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն հանգամանքը, որ օսմանյան ազդեցությունը տարածաշրջանում պայմանավորված էր ոչ միայն ռազմական գերազանցությամբ, այլև դիվանագիտական բանակցություններով, հարկային ու վարչաքաղաքական պահանջներով, տեղական իշխանությունների հետ կնքվող պայմանավորվածություններով և տարբեր քաղաքական ուժերի միջև գոյություն ունեցող հակասությունների օգտագործմամբ։ Այդ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ Արևմտյան Վրաստանի քաղաքական կառուցվածքը, տեղական իշխանությունների արտաքին կողմնորոշումները և տարածաշրջանի բնակչության ու իշխանական վերնախավի առջև ծառացած մարտահրավերները։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև XVIII դարի Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ընդհանուր պատկերի բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ Օսմանյան կայսրության և վրացական իշխանությունների փոխհարաբերությունները սերտորեն կապված էին Սևծովյան ավազանի քաղաքական իրադրության, օսմանա-իրանական մրցակցության և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունների հետ։ Աշխատանքը արժեքավոր է օսմանյան արտաքին քաղաքականության, վրաց ժողովրդի քաղաքական պատմության, հայ-վրացական և հարավկովկասյան պատմական միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն նպաստում է XVIII դարի առաջին կեսի տարածաշրջանային իրադարձությունների, Օսմանյան կայսրության ընդարձակման քաղաքականության և Արևմտյան Վրաստանի պատմական զարգացման առանձնահատկությունների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը՝ ընդգծելով այդ ժամանակաշրջանի նշանակությունը Հարավային Կովկասի հետագա քաղաքական զարգացումների համատեքստում։

Updated: 2026-11-20
Օսմանյան կայսրության հարաբերությունները Արևմտյան Վրաստանի հետ XVIII դարի առաջին կեսին

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more