Джавелидзе, Нино Михайловна

Джавелидзе, Нино Михайловна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Օսմանյան կայսրության հարաբերությունները Արևմտյան Վրաստանի հետ XVIII դարի առաջին կեսին

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի առաջին կեսին Օսմանյան կայսրության և Արևմտյան Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի պատմության կարևորագույն գործընթացներին, օսմանյան ազդեցության ընդլայնման քաղաքականությանը և վրացական իշխանությունների՝ արտաքին քաղաքական բարդ պայմաններում իրենց դիրքերը պահպանելու ու քաղաքական ինքնուրույնությունը պաշտպանելու փորձերին։ Այս ժամանակաշրջանը Հարավային Կովկասի պատմության մեջ առանձնանում էր Օսմանյան կայսրության, Սեֆյան Իրանի և տարածաշրջանային այլ քաղաքական ուժերի շահերի բախմամբ, ինչի հետևանքով Վրաստանը հայտնվել էր բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակում։ Արևմտյան Վրաստանը, իր աշխարհագրական դիրքի, Սև ծովի արևելյան ափին ունեցած ռազմավարական նշանակության և տարածաշրջանային առևտրական ուղիների նկատմամբ վերահսկողության տեսանկյունից, առանձնահատուկ հետաքրքրություն էր ներկայացնում Օսմանյան կայսրության համար։ Նրա քաղաքականության կարևոր ուղղություններից էին արևմտավրացական իշխանությունների վրա ազդեցության հաստատումը, տեղական կառավարիչների հետ հարաբերությունների կարգավորումը, քաղաքական ենթակայության ամրապնդումը և ռազմական ու տնտեսական լծակների միջոցով տարածաշրջանում սեփական դիրքերի ընդլայնումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Օսմանյան կայսրության արտաքին քաղաքական նպատակները՝ դրանց համադրությամբ Արևմտյան Վրաստանի ներքին քաղաքական իրավիճակի, իշխանական հարաբերությունների և տեղական քաղաքական կենտրոնների շահերի հետ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն հանգամանքը, որ օսմանյան ազդեցությունը տարածաշրջանում պայմանավորված էր ոչ միայն ռազմական գերազանցությամբ, այլև դիվանագիտական բանակցություններով, հարկային ու վարչաքաղաքական պահանջներով, տեղական իշխանությունների հետ կնքվող պայմանավորվածություններով և տարբեր քաղաքական ուժերի միջև գոյություն ունեցող հակասությունների օգտագործմամբ։ Այդ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ Արևմտյան Վրաստանի քաղաքական կառուցվածքը, տեղական իշխանությունների արտաքին կողմնորոշումները և տարածաշրջանի բնակչության ու իշխանական վերնախավի առջև ծառացած մարտահրավերները։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև XVIII դարի Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ընդհանուր պատկերի բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ Օսմանյան կայսրության և վրացական իշխանությունների փոխհարաբերությունները սերտորեն կապված էին Սևծովյան ավազանի քաղաքական իրադրության, օսմանա-իրանական մրցակցության և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունների հետ։ Աշխատանքը արժեքավոր է օսմանյան արտաքին քաղաքականության, վրաց ժողովրդի քաղաքական պատմության, հայ-վրացական և հարավկովկասյան պատմական միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն նպաստում է XVIII դարի առաջին կեսի տարածաշրջանային իրադարձությունների, Օսմանյան կայսրության ընդարձակման քաղաքականության և Արևմտյան Վրաստանի պատմական զարգացման առանձնահատկությունների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը՝ ընդգծելով այդ ժամանակաշրջանի նշանակությունը Հարավային Կովկասի հետագա քաղաքական զարգացումների համատեքստում։

Обновлено. 2026-11-20
Օսմանյան կայսրության հարաբերությունները Արևմտյան Վրաստանի հետ XVIII դարի առաջին կեսին

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее