Егише, Вардапет, V век

History

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Վարդապետի պատմական երկի ուսումնասիրությանը և դրա նշանակությանը հայ ժողովրդի վաղմիջնադարյան պատմության ու մշակույթի հետազոտության համար։ Հետազոտության կենտրոնում V դարի հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի բովանդակությունն ու պատմական արժեքն է, որի հիմնական թեմաներից է Սասանյան Պարսկաստանի տիրապետության պայմաններում հայերի ազգային, քաղաքական և կրոնական պայքարը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են այն պատմական իրադարձությունները, որոնք կապված են քրիստոնեական հավատքի պահպանման, պարսկական կրոնական քաղաքականության և հայ հասարակության դիմադրության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Վարդանանց պատերազմի պատմությանը, դրա նախապատմությանը, զարգացման ընթացքին և Ավարայրի ճակատամարտին, ինչպես նաև հայ իշխանների, հոգևորականների և ժողովրդի դերակատարությանը։ Հեղինակի պատմական շարադրանքը կարևոր է ոչ միայն որպես կոնկրետ իրադարձությունների նկարագրություն, այլև որպես ազգային ինքնության, հավատքի, հայրենասիրության և անձնազոհության գաղափարների արտահայտություն։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել Եղիշեի օգտագործած աղբյուրները, պատմական տեղեկությունների հավաստիության աստիճանը, հեղինակի պատմագիտական մոտեցումները և նրա աշխատության հարաբերակցությունը V դարի մյուս հայ պատմիչների երկերի հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում պատմական և գրական բաղադրիչների փոխհարաբերությանը, քանի որ երկում փաստագրական նյութը միահյուսվում է հուզական, բարոյախոսական և գեղարվեստական շարադրանքի հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի քաղաքական իրավիճակը, հայ-պարսկական հարաբերությունները, եկեղեցու դերը հասարակական կյանքում և քրիստոնեական ինքնության պահպանման խնդիրը։ Եղիշեի երկը կարևոր աղբյուր է նաև V դարի հայկական հասարակության կառուցվածքի, իշխանական հարաբերությունների, հոգևորականության և ժողովրդի դիրքորոշումների մասին տեղեկությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս միաժամանակ դիտարկել պատմական իրադարձությունները և դրանց ընկալումը միջնադարյան հայ պատմագրության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, հայոց հին և միջնադարյան պատմությամբ, պատմագրությամբ, աղբյուրագիտությամբ և հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։