Էլչիբեկյան, Ժ. Գ.

Էլչիբեկյան, Ժ. Գ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայաստանը և Սելևկյան տերությունը

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Սելևկյան պետության միջև պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով հելլենիստական ժամանակաշրջանում Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքական, ռազմաքաղաքական և դիվանագիտական դրությանը։ Այն ներկայացնում է այն պատմական միջավայրը, որում ձևավորվել և զարգացել են Հայաստանի հարաբերությունները Սելևկյանների հետ՝ բացահայտելով տարածաշրջանում այդ պետության ազդեցության տարածման նախադրյալները, քաղաքական շահերը և դրանց առնչությունը հայկական պետական կազմավորումների պատմական զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Սելևկյան պետության ձևավորման և հզորացման պայմաններում Հայաստանի ունեցած դիրքի բացահայտումը, ինչպես նաև այն քաղաքական գործընթացների վերլուծությունը, որոնք պայմանավորել են երկու կողմերի փոխհարաբերությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի հելլենիստական աշխարհի ուժերի հարաբերակցության համատեքստում Հայաստանի դերի դիտարկումը, քանի որ Սելևկյանների տերության քաղաքականությունն անմիջականորեն առնչվում էր Առաջավոր Ասիայի տարածքային վերահսկողության, ռազմավարական հաղորդակցության ուղիների և հարակից երկրների նկատմամբ ազդեցության պահպանման խնդիրներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն բարդ քաղաքական իրադրության մասին, որում գործել են հայկական պետական կազմավորումները՝ ձգտելով պահպանել իրենց դիրքերը, ինքնուրույնությունը և քաղաքական շահերը տարածաշրջանային մեծ տերությունների մրցակցության պայմաններում։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի և Սելևկյանների հարաբերությունների դիտարկումը ոչ միայն ռազմական ու քաղաքական հակասությունների, այլև հելլենիստական աշխարհի ընդհանրական պատմական գործընթացների շրջանակում՝ հաշվի առնելով այդ ժամանակաշրջանի մշակութային, տնտեսական և վարչաքաղաքական փոխազդեցությունները։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց հին պատմության այն շրջանի ըմբռնման համար, երբ Հայաստանի քաղաքական զարգացումը սերտորեն կապված էր Առաջավոր Ասիայի միջազգային իրադարձությունների հետ, իսկ տարածաշրջանի հզոր պետությունների միջև պայքարը նոր հնարավորություններ և մարտահրավերներ էր ստեղծում հայկական պետականության համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ ուշադրությունը կենտրոնացնում է հայոց պատմության համեմատաբար մասնագիտացված, բայց կարևոր մի դրվագի վրա՝ նպաստելով Հայաստանի արտաքին քաղաքական պատմության, հելլենիստական ժամանակաշրջանի և Սելևկյան պետության տարածաշրջանային քաղաքականության փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հին աշխարհի պատմությամբ, հայագիտությամբ և Առաջավոր Ասիայի քաղաքական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ հնարավորություն ընձեռելով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի պատմական դիրքի և տարածաշրջանային հարաբերությունների համակարգում նրա ունեցած դերի մասին։

Updated: 2026-11-21
Հայաստանը և Սելևկյան տերությունը

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more