Ֆիրաս, Խալեդ Դահան Գոու

Ֆիրաս, Խալեդ Դահան Գոու

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Geography

Геохимическая модель седиментационного бассейна (на примере оз. Севан )

Աշխատությունը նվիրված է նստվածքային ավազաններում ընթացող երկրաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց համալիր մոդելավորմանը՝ Սևանա լիճը դիտարկելով որպես բնական հետազոտական համակարգ։ Հետազոտության առանցքում ջրային միջավայրից նստվածքային նյութի կուտակման, քիմիական տարրերի վերաբաշխման և հատակային նստվածքների ձևավորման օրինաչափություններն են, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ավազանի երկրաքիմիական զարգացման առանձնահատկությունները։ Նստվածքները դիտարկվում են որպես երկար ժամանակահատվածում բնական միջավայրում տեղի ունեցած գործընթացների մասին տեղեկատվություն պահպանող համակարգ, որի բաղադրությունը կարող է արտացոլել ջրահավաք ավազանի երկրաբանական կառուցվածքը, ապարների հողմահարումը, նյութի տեղափոխումը, կենսաբանական գործընթացները և արտաքին ազդեցությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նստվածքների հանքաբանական ու քիմիական կազմը, հիմնական և հետքային տարրերի տարածական բաշխումը, օրգանական ու անօրգանական բաղադրիչների հարաբերակցությունը և դրանց փոփոխությունները նստվածքային շերտերում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր աղբյուրներից լիճ ներթափանցող նյութերի ծագման և հետագա երկրաքիմիական վերափոխումների տարբերակումը։ Սևանա լճի օրինակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու լճային նստվածքագոյացումը լեռնային ավազանի պայմաններում և գնահատելու ջրահավաք տարածքի բնական առանձնահատկությունների ազդեցությունը նստվածքային համակարգի վրա։ Երկրաքիմիական մոդելի ձևավորումը կարող է ներառել նյութերի մուտքի, տեղափոխման, կուտակման և հետնստվածքային փոփոխությունների միջև կապերի համակարգային նկարագրություն՝ նպաստելով լճի զարգացման պատմության ավելի ամբողջական մեկնաբանմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունների տարբերակումը, քանի որ հողօգտագործման, տնտեսական գործունեության և ջրային համակարգի փոփոխությունները կարող են արտացոլվել նստվածքների բաղադրության մեջ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ լճի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, երկրաբանական անցյալի վերակառուցման և շրջակա միջավայրում քիմիական տարրերի շրջանառության օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է երկրաքիմիայի, նստվածքաբանության, լճագիտության և շրջակա միջավայրի գիտությունների մոտեցումները՝ ձևավորելով Սևանա լճի նստվածքային ավազանում նյութերի կուտակման և երկրաքիմիական փոխակերպումների վերաբերյալ համակարգային պատկերացում։

Updated: 2026-09-28
Геохимическая модель седиментационного бассейна (на примере оз. Севан )

Free

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1889 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book4 Read more