Гелашвили, Нина Георгиевна

Гелашвили, Нина Георгиевна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իրանի և Վրաստանի հարաբերությունները XVI դարում

Աշխատությունը նվիրված է XVI դարում Իրանի և Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի պատմական զարգացումների այն կարևոր ժամանակաշրջանը, երբ Հարավային Կովկասը դարձել էր Իրանի և հարևան խոշոր տերությունների շահերի բախման ու ազդեցության ընդլայնման կարևոր կենտրոններից մեկը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու երկրների միջև հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման պատմական պայմաններն են, որոնք մեծապես պայմանավորված էին տարածաշրջանում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխություններով, տարածքային հավակնություններով, ռազմական հակամարտություններով և իշխանական ուժերի միջև ընթացող պայքարով։ XVI դարը Իրանի պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր՝ կապված Սեֆյան պետության հզորացման, կենտրոնացված իշխանության ամրապնդման և արտաքին քաղաքականության ակտիվացման հետ։ Այս գործընթացներն անմիջական ազդեցություն էին ունենում Վրաստանի քաղաքական իրավիճակի վրա, որի տարածքում գոյություն ունեցող առանձին թագավորություններն ու իշխանությունները տարբեր պայմաններում փորձում էին պահպանել իրենց ինքնուրույնությունը, ապահովել քաղաքական կայունությունը և պաշտպանել սեփական շահերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու իրանական ազդեցության ընդլայնման մեխանիզմները Վրաստանում, երկու կողմերի միջև քաղաքական կապերի առանձնահատկությունները, ռազմական արշավների և դիվանագիտական հարաբերությունների նշանակությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանային իշխանությունների վարած արտաքին քաղաքականության ուղղությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Իրանի և Վրաստանի հարաբերությունների վրա ներքին քաղաքական իրադրության ազդեցությանը, քանի որ երկու երկրների փոխհարաբերությունները պայմանավորված էին ոչ միայն պետական շահերով, այլև տեղական իշխանների դիրքորոշումներով, դաշնակցային հարաբերություններով, ռազմական իրադրությամբ և տարածաշրջանային ուժերի փոփոխվող հավասարակշռությամբ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Սեֆյան Իրանի արտաքին քաղաքականության առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ Վրաստանը Հարավային Կովկասում իրանական քաղաքականության կարևոր ուղղություններից էր։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Վրաստանի պատմական զարգացման, պետականության պահպանման փորձերի և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների մասին՝ տարածաշրջանային բարդ պայմաններում։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է հայագիտական, իրանագիտական և վրացագիտական ուսումնասիրությունների համար կարևոր պատմական խնդիրների՝ ընդգծելով Հարավային Կովկասի ժողովուրդների ու պետությունների փոխկապակցված պատմական ընթացքը։ Այն արժեքավոր է Իրանի և Վրաստանի պատմությամբ, Սեֆյան ժամանակաշրջանով, միջնադարյան դիվանագիտությամբ և Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով XVI դարի տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների, իրանա-վրացական կապերի և դրանց երկարաժամկետ պատմական նշանակության ավելի խորքային ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Իրանի և Վրաստանի հարաբերությունները XVI դարում

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more