Геловани, Нани Арчиловна

Геловани, Нани Арчиловна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդիայի փոխհարաբերությունների պատմությունից Օմայյանների դարաշրջանում (661–750 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է վաղ միջնադարի երկու խոշորագույն քաղաքական և քաղաքակրթական ուժերի՝ Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդական կայսրության միջև ձևավորված հարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը՝ Օմայյանների հարստության կառավարման ժամանակաշրջանում։ Այս ժամանակահատվածը Մերձավոր Արևելքի, Միջերկրական ավազանի և Առաջավոր Ասիայի քաղաքական պատմության կարևորագույն փուլերից է, երբ արաբական նվաճումների արդյունքում ձևավորված խալիֆայությունը վերածվեց հզոր աշխարհակալ պետության և դարձավ Բյուզանդիայի գլխավոր քաղաքական ու ռազմական հակառակորդներից մեկը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու պետությունների միջև ծավալված քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական հարաբերություններն են, որոնք էական ազդեցություն ունեցան տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության, սահմանների ձևավորման և միջպետական կապերի զարգացման վրա։ Օմայյանների իշխանության հաստատումից հետո Արաբական խալիֆայությունը շարունակեց իր տարածքային ընդարձակումը՝ բախվելով Բյուզանդական կայսրության ռազմական դիմադրությանը և միաժամանակ ձևավորելով փոխհարաբերությունների տարբեր ձևեր նրա հետ։ Այս հարաբերությունները բնորոշվում էին ոչ միայն ռազմական հակամարտություններով, արշավանքներով և սահմանային բախումներով, այլև քաղաքական բանակցություններով, ժամանակավոր զինադադարներով, դիվանագիտական շփումներով և փոխադարձ ազդեցություններով։ Հատուկ նշանակություն ունի երկու պետությունների սահմանային տարածքների ուսումնասիրությունը, քանի որ հենց այդ շրջաններում էին առավել ցայտուն դրսևորվում նրանց քաղաքական և ռազմական շահերի բախումները։ Արաբա-բյուզանդական հարաբերությունների պատմությունը կարևոր է նաև Հայաստանի և հարակից երկրների պատմության տեսանկյունից, քանի որ հայկական տարածքները գտնվում էին երկու տերությունների քաղաքական ու ռազմավարական հետաքրքրությունների հատման գոտում և հաճախ դառնում էին նրանց հակամարտությունների, դիվանագիտական պայմանավորվածությունների ու տարածքային քաղաքականության անմիջական ազդեցության կրողը։ Հետևաբար, այս ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի քաղաքական դրության, տարածաշրջանային զարգացումների և արաբական ու բյուզանդական իշխանությունների միջև ձևավորված հարաբերությունների ազդեցության մասին։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ոչ միայն երկու կայսրությունների միջև տեղի ունեցած իրադարձություններին, այլև դրանց հիմքում ընկած քաղաքական նպատակներին, ռազմավարական հաշվարկներին և պատմական գործընթացներին։ Թեման հնարավորություն է տալիս դիտարկելու վաղ միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, աշխարհաքաղաքական մրցակցության դրսևորումները և տարբեր կրոնական ու մշակութային միջավայրեր ներկայացնող պետությունների փոխազդեցությունը։ Գրականագիտական և պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր է արաբա-բյուզանդական հարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների խորացման, Օմայյանների ժամանակաշրջանի քաղաքական պատմության ընկալման և միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում միջնադարյան պատմությամբ, արաբագիտությամբ, բյուզանդագիտությամբ, հայագիտությամբ և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմական զարգացումների և երկու խոշոր քաղաքակրթական կենտրոնների փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-11-20
Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդիայի փոխհարաբերությունների պատմությունից Օմայյանների դարաշրջանում (661–750 թթ.)

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more