Ղույումչյան, Վահան Գարեգինի

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է պատանեկան տարիքում ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և դրսևորման հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ անձի զարգացման, սոցիալականացման և ինքնության կառուցման գործընթացների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հոգեբանական գործոնների վրա, որոնք պայմանավորում են պատանիների պատկերացումները սեփական ազգային պատկանելության, մշակութային ժառանգության, լեզվի, պատմական հիշողության, ավանդույթների և ազգային արժեքների վերաբերյալ։ Քննության են առնվում ազգային ինքնության ճանաչողական, հուզական և վարքային բաղադրիչները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը անձի ընդհանուր ինքնընկալման և սոցիալական ինքնության ձևավորման հետ։ Կարևորվում է պատանեկան տարիքը որպես զարգացման այնպիսի շրջան, երբ ակտիվանում են սեփական անձի, սոցիալական միջավայրի և տարբեր խմբերին պատկանելության վերաբերյալ հարցադրումները, իսկ արժեքային կողմնորոշումները և աշխարհայացքային պատկերացումները շարունակում են ձևավորվել ու վերափոխվել։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասակակիցների, հասարակական հարաբերությունների, մշակութային հաղորդակցության և տեղեկատվական միջավայրի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ազգային մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքները, պատմական պատկերացումները, լեզվական միջավայրը և սոցիալական փորձը կապված ազգային ինքնագիտակցության տարբեր դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ինքնագնահատականի, խմբային պատկանելության զգացման, արժեքային համակարգի և սոցիալական հարմարվողականության փոխհարաբերություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցարաններ, հարցումներ, դիտարկումներ, համեմատական վերլուծություն և այլ հոգեախտորոշիչ մեթոդներ՝ պատանիների վերաբերմունքները, արժեքային կողմնորոշումները և ինքնության առանձնահատկությունները գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է ազգային ինքնագիտակցության ուսումնասիրությունը առանց տարբեր ազգային խմբերի արժեքային կամ հոգեբանական գերազանցության ենթադրության՝ այն դիտարկելով որպես սոցիալական ինքնության բազմաբաղադրիչ դրսևորում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն մասին, թե անհատական զարգացման և սոցիալական միջավայրի փոխազդեցության պայմաններում ինչպես են ձևավորվում պատանիների ազգային պատկանելության վերաբերյալ պատկերացումները և դրանց հուզական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է կիրառական արժեք ունենալ կրթական և սոցիալական հոգեբանության համար՝ նպաստելով պատանիների ինքնության զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցության և սոցիալականացման գործընթացների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել զարգացման և սոցիալական հոգեբանության, մանկավարժության, կրթության, երիտասարդության ուսումնասիրությունների և ազգային ինքնության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, հոգեբանների, մանկավարժների, դասախոսների և ուսանողների համար։