Хачикян, Армен Эмильевич

Хачикян, Армен Эмильевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հռոմի արևելյան քաղաքականությունը Պրինցիպատի ձևավորման ժամանակաշրջանում (Օգոստոսից մինչև Կլավդիոս) և Հայաստանը

Աշխատությունը նվիրված է Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությանը Պրինցիպատի ձևավորման և ամրապնդման ժամանակաշրջանում՝ Օգոստոսի իշխանությունից մինչև Կլավդիոսի կառավարումը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի քաղաքական, ռազմավարական և դիվանագիտական նշանակությանը։ Այն անդրադառնում է Հռոմի արտաքին քաղաքականության ձևավորման գործընթացներին, արևելյան ուղղությամբ նրա շահերին, տարածաշրջանում ազդեցության տարածման մեխանիզմներին և այն քաղաքական հարաբերություններին, որոնք ձևավորվում էին Հռոմի ու արևելյան պետությունների միջև։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Հայաստանին՝ որպես Հռոմեական կայսրության և Պարթևական տերության միջև գտնվող կարևոր աշխարհաքաղաքական տարածքի, որի նկատմամբ վերահսկողությունը մեծ նշանակություն ուներ երկու տերությունների տարածաշրջանային դիրքերի, ռազմական անվտանգության և քաղաքական ազդեցության տեսանկյունից։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են Հռոմի և Պարթևաստանի մրցակցության պատմական նախադրյալները, հայկական գահի շուրջ ծավալված քաղաքական պայքարը, հայոց թագավորական իշխանության վրա արտաքին ուժերի ազդեցությունը և Հայաստանի ինքնուրույն քաղաքական դերակատարության պահպանման խնդիրները։ Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում Օգոստոսի օրոք ձևավորված արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությունը, երբ Հռոմը փորձում էր ամրապնդել իր դիրքերը տարածաշրջանում՝ համադրելով դիվանագիտական բանակցությունները, ռազմական ճնշումը, դաշնակցային հարաբերությունները և քաղաքական միջամտության տարբեր միջոցներ։ Ներկայացվում է նաև այն հանգամանքը, որ Հայաստանը հռոմեա-պարթևական հարաբերություններում պարզապես տարածքային կամ ռազմավարական նշանակություն ունեցող երկիր չէր, այլ ինքնուրույն քաղաքական շահեր ունեցող թագավորություն, որի գահակալների ընտրությունը, արտաքին կողմնորոշումը և ներքին կայունությունը կարող էին անմիջականորեն ազդել տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության վրա։ Պրինցիպատի սկզբնական շրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հռոմեական պետության արտաքին քաղաքականության առանձնահատկությունները հանրապետական կառավարման համակարգից կայսերական իշխանության անցման պայմաններում, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես էին կայսրերը ձգտում պահպանել և ընդլայնել Հռոմի ազդեցությունը արևելքում՝ առանց մշտական լայնածավալ ռազմական բախումների մեջ ներքաշվելու։ Կլավդիոսի կառավարման ժամանակաշրջանի ընդգրկումը լրացնում է պատմական պատկերը՝ հնարավորություն տալով հետևելու Օգոստոսի ժամանակաշրջանում ձևավորված քաղաքական սկզբունքների հետագա զարգացմանը և Հայաստանի հարցի շարունակական նշանակությանը հռոմեական արևելյան քաղաքականության համատեքստում։ Աշխատության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է Հռոմեական կայսրության արտաքին քաղաքականության և Հայաստանի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությունը՝ երկու պատմական գործընթացները ներկայացնելով փոխկապակցված տարածաշրջանային հարաբերությունների շրջանակում։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հին Հայաստանի միջազգային դիրքի, հայոց պետականության արտաքին քաղաքական մարտահրավերների, հռոմեա-պարթևական հակամարտության և Հին Արևելքի քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես անտիկ պատմությամբ և հռոմեական դիվանագիտությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ Հայոց պատմության, միջազգային հարաբերությունների պատմության և Հայաստանի աշխարհաքաղաքական անցյալի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-21
Հռոմի արևելյան քաղաքականությունը Պրինցիպատի ձևավորման ժամանակաշրջանում (Օգոստոսից մինչև Կլավդիոս) և Հայաստանը

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more